Reconquista: Malsamoj inter versioj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
9 bitokojn aldonis ,  antaŭ 12 jaroj
+ peto de cito: en 1609 oni forpelis moriskojn el la Aragona Kronlando; el la Kastilia ili jam estis antaŭe forpelitaj (ekz. post la ribelo de Alpujarras)
[nekontrolita versio][nekontrolita versio]
(Aldono de alineo diskutanta la koncepton "rekonkero" (el la katalunlingva Vikipedio))
(+ peto de cito: en 1609 oni forpelis moriskojn el la Aragona Kronlando; el la Kastilia ili jam estis antaŭe forpelitaj (ekz. post la ribelo de Alpujarras))
Tamen la ĵusaj studoj pri [[kromosomo]]j pruvas alion, nome ke la demografio estis ege influata de la konverto, same kiel de la forpelo. Tiele ĉirkaŭ 20 % (do, kvinono) de la nuna iberia loĝantaro estus devena el [[sefardoj]] kaj simila 11 % el nordafrikanoj. La genetika analizado de la popolaj migradoj eblas, se tiuj popoloj devenas el malsimilaj kaj malproksimaj lokoj, kiel okazas kun sefardoj ([[Palestino]] aŭ [[Israelo]]) kaj hispanaraboj ([[Nordafriko]]). Oni analizas la kromosomon “Y” kiun oni transsendas tra patra linio kaj ne malaperas tra jarmiloj.
 
Teamo de sciencistoj britaj, hispanojhispanaj, portugalojportugalaj, fracnojfrancaj kaj israelojisraelaj analizis pruvomontraĵon de 1,140 homoj de la Iberia Duoninsulo (plus [[Balearoj]]) kaj trovis la menciitajn procentaĵojn (11 kaj 20), kiuj pruvas altan averaĝon de konvertoj, ĉu volaj ĉu nevolaj. La rezulto aperis en la prestiĝa revuo ''American Jounal of Human Genetics''.<ref> “Sefardíes y moriscos siguen aquí. El 30 % de los españoles tiene huella genética de su origen judío o magrebí”, El País, Madrido, 5a de decembro de 2008, p.36.</ref>
 
Tiele la historio de la loĝantaro de la Iberia Duoninsulo klariĝas. La [[Ĝibraltara markolo]] neniam estis barilo inter ambaŭ loĝantaroj de unu flanko kaj alia. La unua historia trapaso okazis en [[711]] kiam komencis la islama invado (ĉirkaŭ 10,000 aŭ 15,000 nordafrikanoj, [[araboj]] kaj [[berberoj]]). Tio aldoniĝis al ĉirkaŭ 7 aŭ 8 milionoj da tiamaj hispanoj kaj ĉirkaŭ 200,000 [[visigotoj]] de la hegemoniaj klaso kaj etno. La judoj tiam jam estis tie ekde la [[Romio|romia epoko]]. Nune oni supozas, ke estas ĉirkaŭ 2 milionoj da sefardoj tutmonde, sed nur en Iberio estas ĉirkaŭ 8 milionoj da sefardodevenuloj.
 
Alia kurioza informo el la ĵusa pristudo estas, ke ne estas nordosuda limo en la demografia divido de la moriska heredo, sed okcidentorienta. Tio estas, la proporcio de moriska demografia heredo estas pli alta norde kaj okcidente (ekzemple en [[Galegio]] -20 %- kaj [[Ekstremaduro]]) ol oriente ([[Katalunio]] kaj [[Pireneoj]]). Tamen en Andaluzio la procentaĵo estas malalta, kie certe okazis pli draste la forpelo de 1609{{citon}}. La sefarda heredo estas pli homogena, sed ankaŭ malalta en nordoriento kaj Katalunio.
 
== Referencoj ==
292

redaktoj

Navigada menuo