Saltu al enhavo

Suda Malsupra Kalifornio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Suda Malsupra Kalifornio
Federacia subŝtato
FlagoBlazono
subŝtato de Meksiko [+]
LandoMeksiko
Supermara alteco239 m [+]
Koordinatoj25° N, 112° U (mapo)25.44-111.88Koordinatoj: 25° N, 112° U (mapo)
ĈefurboLa Paz
- koordinatoj25° N, 112° U (mapo)25.44-111.88Koordinatoj: 25° N, 112° U (mapo) [+]
Akvokolektejo73 909 km² (7 390 900 ha) [+]
Areo73 909 km² (7 390 900 ha) [+]
Loĝantaro637 026 [+] (2010)
Denseco8,62 loĝ./km² [+] [+]
SubŝtatestroVíctor Manuel Castro Cosío
(ekde )
HorzonoUTC-07:00 [+]
Poŝtkodo23 [+]
ISO 3166-2MX-BCS
Suda Malsupra Kalifornio (Tero)
Suda Malsupra Kalifornio (Tero)
situo de Baja California Sur en Meksiko
Suda Malsupra Kalifornio (Baja California Sur)
Suda Malsupra Kalifornio (Baja California Sur)
DEC
Map
Suda Malsupra Kalifornio
Vikimedia Komunejo:  Baja California Sur [+]
En TTT: Oficiala retejo [+]
v • d • r

Suda Malsupra Kalifornio (hispane Baja California Sur [baxa kaliˈfornja ˈsur], proksimume Baĥa kaliFORnja SUR) estas federacia subŝtato de Meksiko. Ĝi konsistigas la sudan parton de Kalifornia Duoninsulo, kies alia parto estas la provinco Baja California.

Baja California Sur havas areon de 70 000 km² kaj loĝantaron de proksimume 0,4 milionoj da homoj; ĝi do estas samarea al Baja California, sed havas nur kvinonon de ties loĝantaro. En la provinco ekzistas entute 5 komunumoj (Vd. ankaŭ la liston de komunumoj en Baja California Sur. Tion klarigas interalie la malbonaj trafikaj konektoj: La cetero de Meksiko estas atingebla nur tra 500 km longa Baja California aŭ trans la Kalifornia Golfo, larĝa pli ol 100 km.

La ĉefurbo nomiĝas La Paz kaj situas en la suda triono. La provinca kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-BCS". Pro la malmulteco de la eksterurbaj loĝantoj la provinco dividiĝas en nur kvin komunumojn (municipojn): Comondú, La Paz (komunumo), Loreto (komunumo), Los Cabos kaj Mulegé (komunumo).

Faŭno kaj flaŭro

[redakti | redakti fonton]
Faŭno kaj flaŭro de Suda Malsupra Kalifornio
Dezerta igvano Dosidicus gigas Atrina maura Sardinoj Sardinops sagax Bruna sulo
Kalifornia koturno Pumo Blanka ŝarko Kajikia audax Kalifornia marleono (d)
Parkinsonia microphylla Bojsiningo Antilokapro Nigra katarto Kanada ŝafo
Fouquieria columnaris Daktilpalmo Coreopsis gigantea

Faŭno

[redakti | redakti fonton]

Ambaŭ marbordoj de Suda Malsupra Kalifornio abundas je migraj marbestoj, kiuj estas motoroj de la subakva ekoturismo. Interalie migras tra ĝiaj akvoj ĝibaj balenoj de meza decembro ĝis Aprilo (oceana bordo) kaj rajoj en la genro Mobula de majo ĝis julio (golfa bordo). Sardinoj kaj skombroj kaj ilia predanto, la bekfiŝo Kajikia audax, pasas tra la pacifikaborda Golfo Magdalena de meza oktobro ĝis decembro.[1]

Maraj specioj:

  • Martelŝarkoj (Sphyrna lewini)[2]
  • Mantarajo (Manta birostris)[3][4][5]
  • Flavnaĝila tinuso (Thunnus albacares)[6][7]
  • Korifeno (Coryphaena hippurus)[8][9][10]
  • Kalmarego Dosidicus gigas[11]
  • Salikokoj (Litopenaeus stylirostris, Farfantepenaeus californensis, Sicyonia penicillata)[12][13]
  • Helikoj (Panopea globosa kaj pluraj aliaj specioj)[14][15][16]
  • Griza baleno (Eschrichtius robustus)[17][18][19][20]
  • Marleono (Zalophus californianus)[21][22][23]
  • Martestudoj leda (Dermochelys coriacea), oliveca (Lepidochelys olivacea), nigra kelonio (Chelonia mydas agassizi), kareto (Caretta caretta) [24][25][26]
  • Vakito (Phocoena sinus)[27][28][29][30]
  • Balenŝarko (Rhincodon typus)[31][32][33]
  • Pekteno (Argopecten circularis)[34][35][36]
  • Pinao (Atrina spp.)[37][38]

Teraj specioj

Flaŭro

[redakti | redakti fonton]

Geografio

[redakti | redakti fonton]

Limoj

[redakti | redakti fonton]
Malalta Kalifornio  Meksiko Malsupra Kalifornio  Meksiko Malsupra Kalifornio  Meksiko
Pacifiko

North
West  Suda Malsupra Kalifornio  East
South

 Kalifornia Golfo
Pacifiko Kalifornia Golfo, Pacifiko Kalifornia Golfo
Oazo de Mulegé.

Ĝi limas norde kun la ŝtato Malsupra Kalifornio, kiu situas norde de 28°N, oriente kun la Kalifornia Golfo kaj okcidente kun la Pacifika Oceano. Ĝia ĉefurbo estas La Paz. Ĝi vastas 73 475 km², t.e. 3.8 % de la teritorio de Meksiko.

Norde situas la marbordaj lagunoj San Ignacio kaj Ojo de Liebre, kiu estas reproduktejoj de la griza baleno kaj protektiĝas de la federa registaro. En la sama regiono troviĝas la monda biosfera rezervejo Dezerto El Vizcaíno (d).

Insuloj de Suda Malsupra Kalifornio

Insuloj

[redakti | redakti fonton]

Ĝi posedas 20 insulojn, el kiuj 3 estas apud la pacifika marbordo: Insulo Magdalena, Insulo Santa Margarita kaj Insulo Natividad. 17 estas en la Kalifornia Golfo: Insulo Espíritu Santo, Insulo Danzante, Insulo Islitas, Insulo Las Ánimas, Insulo Jacques Cousteau aŭ Cerralvo, Insulo Partida, Rocas Alijos (d), Insulo San Diego, Insulo San Francisco, Insulo San José, Insulo San Marcos, Insulo Santa Catalina, Insulo Santa Cruz, Isla Tortuga, Coronados,[68] Carmen, Monserrat.[69]

Montoj

[redakti | redakti fonton]

La precipaj montoj kaj montetoj estas la Montaro La Laguna, la vulkano Las Tres Vírgenes kaj Monto Salsipuedes.

Ekonomio

[redakti | redakti fonton]
Nokta aspekto de la Malecón (apudmara vojo)
Plaĝo Balandra

Turismo

[redakti | redakti fonton]

Turismo estas unu el la precipaj fontoj de enspezoj por Malsupra Suda Kalifornio kaj ĝi estas unu el la plej gravaj celoj de turismo en la lando. Turistoj ĉefe iras al plaĝoj aŭ faras ekoturismon. Ĝi estas ŝatata de subakvistoj, kiuj vizitas por spekti migrantajn marbestojn.[1]

Agrikulturo

[redakti | redakti fonton]

Pluraj kultivejoj kaj forcejoj ekzistas, kie oni produktadas tomatojn, mangojn, melongenojn, kukurbojn, maizon, kapsiketojn, kapsikojn, kaj melonojn.

Fiŝkaptado

[redakti | redakti fonton]

La mortigado de fiŝoj estas alia ĉefa ekonomia aktiveco de la ŝtato. Ĝi estas unu el la ĉefaj liverantoj al Usono, Japanujo, Kanado, Islando, kaj aliaj.

Minado

[redakti | redakti fonton]

Salproduktado kaj minado estas farataj en Malsupra Suda Kalifornio de la kolonia epoko ĝis la nuno. En 2019, la kupraj minejoj produktis 17 084 tunojn, kio igis ĝin la kvina plej kuproprodukta ŝtato de la lando. Ankaŭ zinko, rokaj aldonaĵoj, argilo, kaj gruzo produktiĝas. En 2019 Malsupra Suda Kalifornio estis la plej produkta ŝtato de la lando por sablo, fosforito, salo kaj gipso.[70]


Vidu ankaŭ

[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj

[redakti | redakti fonton]

Referencoj

[redakti | redakti fonton]
  1. 1 2 Ward, Terry. 2026. "Six of the world's most extraordinary places to dive". BBC Travel.
  2. ↑ El tiburón martillo, en extinción (es-MX). vanguardia.com.mx (2009-12-24). Alirita 2025-01-31 .
  3. ↑ Manual de buenas prácticas de interacción con las mantas gigantes de La Reina (en-US). Pelagios Kakunja. Alirita 2025-01-31 .
  4. ↑ Mantas gigantes en La Paz, Baja California Sur (hispane). mag21. Alirita 2025-01-31 .
  5. ↑ Flora y fauna de BCS: Mantarraya Gigante - Sudcalifornios. sudcalifornios.com. Alirita 2025-01-31 .
  6. ↑ MSN. www.msn.com. Alirita 2025-01-31 .
  7. ↑ Ruiz, Alejandro Robles. ESTADOS DONDE SE PRODUCE EL ATÚN ALETA AMARILLA (hispane). NOTIO Sonora (2020-01-11). Alirita 2025-01-31 .
  8. ↑ Hernández-Tlapale, Cristina (00/2015). “Movimientos horizontales y verticales del dorado (Coryphaena hippurus) en la bahía de La Paz, México”, Ciencias marinas (es) 41 (4), p. 283–295. doi:10.7773/cm.v41i4.2560. Alirita 2025-01-31..
  9. ↑ Zúñiga Flores, Marcela Selene (2009). “Dinámica poblacional del dorado (Coryphaena hippurus) en Baja California Sur, México: implicaciones para su manejo” (es). Alirita 2025-01-31..
  10. ↑ Mayorga, Manuel Alejandro Ruiz (2024-10-01). “Distribución potencial actual del Dorado (Coryphaena hippurus) en el ecosistema pelágico de la costa sureste del Océano Pacifico Méxicano”, Espacio I+D, Innovación más desarrollo (es) 13 (38). doi:10.31644/IMASD.38.2024.a04. Alirita 2025-01-31..
  11. ↑ Méndez, Iliana Enriqueta Montaño . “Caracterización del consumidor de calamar gigante en Baja California Sur, México”, Corpoica 16 (1), p. 41–50. Alirita 2025-01-31..
  12. ↑ Sur, Representación AGRICULTURA Baja California. La Pesquería de Camarón en Baja California Sur (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  13. ↑ Sustentable, Instituto Mexicano de Investigación en Pesca y Acuacultura. Acuacultura Camarón blanco del Pacífico (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  14. ↑ Sustentable, Instituto Mexicano de Investigación en Pesca y Acuacultura. Acuacultura Almeja generosa (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  15. ↑ Acuerdo que modifica el similar por el que se establece veda temporal para el aprovechamiento de almeja generosa (Panopea globosa) en Bahía Magdalena, Baja California Sur, publicado el 16 de abril de 2021.. AI Regula Solutions (2025-01-31). Alirita 2025-01-31 .
  16. ↑ Naturales, Secretaría de Medio Ambiente y Recursos. Caracoles de México (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  17. ↑ Ambiente, Procuraduria Federal de Proteccion al. Ballena gris (Eschrichtius robustus) (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  18. ↑ Naturales, Secretaría de Medio Ambiente y Recursos. Conoce más de la ballena gris (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  19. ↑ Ficha Monitoreo S I M E C | Comisión Nacional de Áreas Naturales Protegidas | Gobierno | gob.mx. simec.conanp.gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  20. ↑ Troyo-Vega, Benjamín (2019-06). “Impacto Socioeconómico del Turismo de la ballena gris (Eschrichtius robustus), en dos localidades de la Reserva de la Biosfera El Vizcaíno, Baja California Sur, México”, El periplo sustentable (es) (36), p. 157–183. Alirita 2025-01-31..
  21. ↑ Lobo marino californiano (Mamíferos silvestres de Baja California Sur) · iNaturalist Mexico (es-MX). iNaturalist Mexico. Arkivita el la originalo je 2025-01-31. Alirita 2025-01-31 .
  22. ↑ Protegidas, Comisión Nacional de Áreas Naturales. Registros de lobos marinos de California en Bahía de Loreto (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  23. ↑ Elorriaga-Verplancken, Fernando R. (00/2015). “Current status of the California sea lion (Zalophus californianus) and the northern elephant seal (Mirounga angustirostris) at the San Benito Archipelago, Mexico”, Ciencias marinas (en) 41 (4), p. 269–281. doi:10.7773/cm.v41i4.2545. Alirita 2025-01-31..
  24. ↑ Cinco especies de tortugas marinas habitan las costas de Baja California Sur - El Sudcaliforniano | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo (hispane). oem.com.mx. Alirita 2025-01-31 .
  25. ↑ Tortugas marinas de Baja California Sur – ASUPMATOMA | Campamento Tortuguero (hispane). Alirita 2025-01-31 .
  26. ↑ Baja California Sur alberga 5 especies de tortugas marinas en sus costas - Noro (es-ES). noro.mx (2024-12-20). Alirita 2025-01-31 .
  27. ↑ Ambiente, Procuraduria Federal de Proteccion al. Vaquita marina, la marsopa más pequeña del mundo (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  28. ↑ Naturales, Secretaría de Medio Ambiente y Recursos. Vaquita marina, la marsopa del Golfo de California (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  29. ↑ Recuadro (hispane). apps1.semarnat.gob.mx. Alirita 2024-11-04 .
  30. ↑ Eraro vokante la ŝablonon {{citaĵo el la reto}}: la parametroj url kaj titolo estu ambaŭ precizigitaj . animalpolitico.com. Alirita 2025-01-31 .
  31. ↑ Suspenden avistamiento de tiburón ballena en La Paz - El Sudcaliforniano | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo (hispane). oem.com.mx. Alirita 2025-01-31 .
  32. ↑ Suspenden el avistamiento de tiburón ballena en La Paz por baja presencia de ejemplares - Noro (es-ES). noro.mx (2025-01-30). Alirita 2025-01-31 .
  33. ↑ Naturales, Secretaría de Medio Ambiente y Recursos. Bahía de la Paz, nueva área de refugio para el tiburón ballena (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  34. ↑ Sur, Representación AGRICULTURA Baja California. Se reactiva la captura de almeja catarina en Baja California Sur. (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  35. ↑ Recuperan más de una tonelada de almeja Catarina en Baja California Sur (hispane). POSTA Baja California Sur (2021-01-01). Alirita 2025-01-31 .
  36. ↑ Tripp Quezada, Arturo (1985). “Explotación y cultivo de la almeja catarina Argopecten circularis en B.C.S.” (es). Alirita 2025-01-31..
  37. ↑ Sustentable, Instituto Mexicano de Investigación en Pesca y Acuacultura. Acuacultura Callo de hacha (hispane). gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  38. ↑ Góngora-Gómez, Andrés Martín (2016-12). “Crecimiento y supervivencia del callo de hacha Atrina maura (Bivalvia: Pinnidae) cultivado en la costa sureste del Golfo de California, México”, Revista de biología marina y oceanografía 51 (3), p. 665–673. doi:10.4067/S0718-19572016000300017. Alirita 2025-01-31..
  39. ↑ Flora y fauna sudcalifornia: Coyote - Sudcalifornios. sudcalifornios.com. Alirita 2025-01-31 .
  40. ↑ Coyote (Mamíferos silvestres de Baja California Sur) · iNaturalist Mexico (es-MX). iNaturalist Mexico. Arkivita el la originalo je 2025-01-31. Alirita 2025-01-31 .
  41. ↑ Mapache (Mamíferos silvestres de Baja California Sur) · iNaturalist Mexico (es-MX). iNaturalist Mexico. Arkivita el la originalo je 2025-02-11. Alirita 2025-01-31 .
  42. ↑ Gómez-Valenzuela, Cristina (00/2017). “Nuevos registros para el mapache Procyon lotor (Carnivora: Procyonidae) y el tlalcoyote, Taxidea taxus (Carnivora: Mustelidae) en Chihuahua y Durango, México”, Acta zoológica mexicana (es) 33 (2), p. 394–397. Alirita 2025-01-31..
  43. ↑ Mamíferos silvestres de Baja California Sur · iNaturalist Mexico (es-MX). iNaturalist Mexico. Arkivita el la originalo je 2025-01-31. Alirita 2025-01-31 .
  44. ↑ robchino. Murciélagos en la península de Baja California (es-MX). Terra Peninsular A.C. (2017-06-21). Alirita 2025-01-31 .
  45. ↑ Portales-Betancourt, Gloria L. (00/2012). “Reproducción y densidad de la liebre cola-negra (Lepus californicus) en relación a factores ambientales, en la Reserva de la Biosfera Mapimí, Desierto Chihuahuense”, Therya (es) 3 (2), p. 172–183. doi:10.12933/therya-12-68. Alirita 2025-01-31..
  46. ↑ Datos de Liebre de california, dieta, hábitat e imágenes en Animalia.bio. animalia.bio. Alirita 2025-01-31 .
  47. ↑ Salvador, Denys González Cordova, Ernesto Núñez Flores, Roberto Ramírez García, Julio César Romero. Los conejos y las liebres que viven en México (es-MX). Ciencia UNAM. Alirita 2025-01-31 .
  48. ↑ El calor “despierta” especies venenosas de Baja California Sur - El Sudcaliforniano | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo (hispane). oem.com.mx. Alirita 2025-01-31 .
  49. 1 2 Especies de serpientes importantes para mantener equilibrio ecológico de BCS – Gobierno de Baja California Sur. www.bcs.gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  50. ↑ En BCS habitan 8 especies de serpientes cascabel, 3 son endémicas - El Sudcaliforniano | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo (hispane). oem.com.mx. Alirita 2025-01-31 .
  51. ↑ Rodrigo, Ayala Gutiérrez, (2021). “DISTRIBUCIÓN, ABUNDANCIA Y USO DE LA VEGETACIÓN DE Dipsosaurus dorsalis (BAIRD y GIRARD, 1852) EN DOS AMBIENTES DESÉRTICO-TROPICALES” (en). Alirita 2021-12-05..
  52. ↑ El Palo Verde y su adaptabilidad en BCS - El Sudcaliforniano | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo (hispane). oem.com.mx. Alirita 2025-01-31 .
  53. ↑ Flora y fauna sudcalifornia: PALO VERDE - Sudcalifornios (es-es). www.sudcalifornios.com. Alirita 2024-06-20 .
  54. ↑ Palacios, Ramón A. (2006-07). “Los Mezquites Mexicanos: Biodiversidad y Distribución Geográfica”, Boletín de la Sociedad Argentina de Botánica 41 (1-2), p. 99–121. Alirita 2025-01-31..
  55. ↑ Palacios, Ramon Antonio (2006-07-28). “Los Mezquites Mexicanos: Biodiversidad y Distribución Geográfica”. Alirita 2025-01-31..
  56. ↑ Larrea tridentata - ficha informativa. www.conabio.gob.mx. Alirita 2025-01-31 .
  57. ↑ Flora y Fauna Sudcalifornia: GOBERNADORA (LARREA TRIDENTATA) - Sudcalifornios. sudcalifornios.com. Alirita 2025-01-31 .
  58. ↑ Conoce los usos de la "Gobernadora", planta de las más utilizadas en sudcalifornia - El Sudcaliforniano | Noticias Locales, Policiacas, sobre México, Baja California Sur y el Mundo (hispane). oem.com.mx. Alirita 2025-01-31 .
  59. ↑ Flora y fauna sudcalifornia: CHOYA PELONA - Sudcalifornios. sudcalifornios.com. Alirita 2025-01-31 .
  60. ↑ CONABIO. Choya de Baja California (Cylindropuntia californica) (es-MX). EncicloVida. Alirita 2025-01-31 .
  61. ↑ Virgen, Leilani Itzel Salinas (2020-05-12). “Caracterización molecular de bacterias rizosféricas asociadas a Echinocactus platyacanthus en invernadero y silvestres”, Revista Mexicana de Ciencias Agrícolas (es) 11 (3), p. 531–542. doi:10.29312/remexca.v11i3.2017. Alirita 2025-01-31..
  62. ↑ Flora y fauna sudcalifornia: LA BIZNAGA DE AGUA - Sudcalifornios. sudcalifornios.com. Alirita 2025-01-31 .
  63. ↑ Renta de autos Hertz México, obtén las mejores ofertas al dar clic aquí (hispane). www.hertzmexico.com. Alirita 2025-01-31 .
  64. ↑ robchino. El cirio, especie endémica de Baja California (es-MX). Terra Peninsular A.C. (2016-06-20). Alirita 2025-01-31 .
  65. ↑ coscyt. Importancia Biocultural de la planta de Cirio (Fouquieria columnaris) a través de la Comunicación Visual (hispane). Resonancia Científica (2024-01-18). Alirita 2025-01-31 .
  66. ↑ Flora y Fauna Sudcalifornia: Palo Adan (Fouquieria diguetii) - Sudcalifornios. sudcalifornios.com. Alirita 2025-01-31 .
  67. ↑ Palo Adán (Fouquieria diguetii) (en-US). Spadefoot Nursery, Inc.. Alirita 2025-01-31 .
  68. ↑ TOUR A ISLA CORONADO, LORETO BAJA CALIFORNIA SUR (hispane). Loreto Sea and Land Tours (2016-09-23). Alirita 2025-10-05 .
  69. ↑ Islas de Sudcalifornia: ISLA MONSERRAT, LORETO, BAJA CALIFORNIA SUR - Sudcalifornios. www.sudcalifornios.com. Alirita 2025-10-05 .
  70. ↑ (2021) Anuario Estadístico de la Minería Mexicana, 2020. Servicio Geológico Mexicano.
Elŝutita el "https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Suda_Malsupra_Kalifornio&oldid=9431688"