Kaŝmira lingvo
El Vikipedio
- Por alia uzoj de kaŝmira, vidu apartigilon Kaŝmira (apartigilo)
| Kaŝmira lingvo | |||
| कॉशुर کٲشُر kạ̄šur | |||
| Parolata en | Barato (Delhio, Ĝamuo kaj Kaŝmiro, Panjabo, Utar-Pradeŝo); Pakistano (Azad Kaŝmiro)[1] |
||
| Regiono | Suda Azio (Hindio) | ||
| Parolantoj | 4.6 miliono[1] | ||
| Lingvistika klasifiko |
Hindeŭropa |
||
| Hindo-irana | |||
| Hindo-arja | |||
| Nordokcidenta-zona | |||
| Darda | |||
| Kaŝmiraj lingvoj | |||
| Kaŝmira | |||
| Skribo | Perso-araba skribsistemo, Nagaria skribsistemo | ||
| Lingvaj kodoj | |||
| ISO 639-1 | ks | ||
| ISO 639-2 | kas | ||
| ISO 639-3 | kas | ||
| SIL | KAS | ||
| Noto |
|
||
La Kaŝmira Lingvo (कॉशुर, کٲشُر Koshur) estas nordokcidenta hindo-arja lingvo parolata unuavice en la valo Kaŝmiro, regiono plejparte en la ŝtato Ĝamuo kaj Kaŝmiro (जम्मू और कश्मीर) de Barato.[2][3][4] Ĝi havas ĉirkaŭ 4,611,000 parolantojn: 4,391,000 el kiuj rezidas en Barato kaj 105,000 el kiuj rezidas en Pakistano.[1] Dum la kaŝmira apartenas al la hindo-arja branĉo de la hindeŭropa familio de lingvoj, ĝi estas iam iam lokita en geografia sub-grupigo nomita Darda.[5] Ĝi estas unu el la 23 naciaj lingvoj de Barato.[6]
Enhavo |
[redakti] Gramatiko
Sintakse la kaŝmira lingvo havas la vortordon V2.
[redakti] Kulturo
[redakti] Skribsistemo
Nuntempe la kaŝmira restas plejparte parolata lingvo, kvankam iuj manuskriptoj estis skribitaj en la pasinteco en la ŝarada skribsistemo, kaj poste en la perso-araba skribsistemo. Nun, la kaŝmira estas skribata en, ĉu la perso-araba skribsistemo (kun iuj modifoj), ĉu la nagaria skribsistemo.
[redakti] Legivo
Legivo en la kaŝmira estas daŭre neglektata pro diversaj politikaj kaŭzoj kaj pro manko de formala klerigado en ĝi. Ĝi nun utilas plejparte en sia parolata formo, kaj la parolantoj de ĉi tiu lingvo ankaŭ estas nombre malkreskantaj. Notu, ke la ĉefa oficiala lingvo de la ŝtato Ĝamuo kaj Kaŝmiro estas ne la kaŝmira, sed la Urdua. Iuj kaŝmiraj parolantoj uzas la anglan aŭ la hindian kiel dua lingvo.[1] En la pasintaj kelkaj jardekoj, la kaŝmira prezentiĝis kiel subjekto en la universitato kaj la kolegioj de la valo. Nuntempe, iuj klopodas inkludi la kaŝmiran en la lernejan programon.
[redakti] Literaturo
La kaŝmira lingvo havas riĉan literaturan heredon, estinte la lingvo de multaj sufiĉaj kaj popolaj poetoj.
La plej frua literatura verkaĵo en la kaŝmira kiu ĝisvivas estas la poezio de Lalleshvari, mistika poetino[7] de la 14-a jarcento
En 1919 Georgo Abraham Grierson skribis, ke “la kaŝmira estas la sola el la dardaj lingvoj, kiu havas literaturon”. La kaŝmira literaturo datiĝas de jam pli ol 750 jaroj, kio estas, pli-malpli, la aĝo de multaj modernaj literaturoj inkluzivante la anglan.
Inter la grandaj kaŝmiraj aŭtoroj estis Mahmud Gami, fruktodona verkisto kiu utiligis kun egala kompetento preskaŭ ĉiujn formojn de poezio en la kaŝmira - mathnavi, vatsun, ghazal, rouf, na’t - kvankam lia plej granda kontribuo estas en la areo de mathnavi. Lia libera prezentado kaj adaptado de kelkaj persaj mathnavi-oj inaŭguris longan tradicion de mathnavi-a verkado en la kaŝmira kiu inkluzivas tiajn elstarajn nomojn kiel tiuj de Wali-ul-lah Mattoo, Abdul Ahad Nazim, Wahhab Parrey, Muhi-ud-Din Miskeen, Amir-ud-Din Kreri, Maqbool Ŝaho Kralawari, kaj Shams-ud-Din Hairat.
La kantoj en la kaŝmira lingvo estas nomitaj gewun /gewun/ kaj la ĥoraj kantoj nomigas wonwun /wonwun/.
Estas nur unu perreta ĵurnalo en la kaŝmira, kvankam nombro da literaturaj revuoj estas regule publikigataj.
[redakti] Piednotoj
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Kashmiri: A language of India - La kaŝmira: lingvo de Barato. Ethnologue. Kontrolita en [[2007-06-02]].
- ↑ Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri - Koshur: Enkonduko al la parolata kaŝmira. Kashmir News Network: Language Section (koshur.org) - Kaŝmira Novaĵa Reto: Lingva Sekcio (koshur.org). Kontrolita en 2007-06-02.
- ↑ Kashmiri Literature - Kaŝmira Literaturo. Kashmir Sabha, Kolkata - Kaŝmiro Sabha, Kolkato. Kontrolita en 2007-06-02.
- ↑ Kashmiri Language: Roots, Evolution and Affinity - Kashmiri Lingvo: Radikoj, Evoluado kaj Afineco. Kashmiri Overseas Association, Inc. (KOA) - Kaŝmira Transmara Asocio, Inc. (KOA). Kontrolita en 2007-06-02.
- ↑ Kashmiri language - Kaŝmira lingvo. Encyclopædia Britannica - Enciclopedio Britanika. Kontrolita en 2007-06-02.
- ↑ Scheduled Languages of India - Tabelaj Lingvoj de Barato. Central Institute of Indian Languages - Centra Instituto de Hindaj Lingvoj. Kontrolita en 2007-06-02.
- ↑ The Poplar and the Chinar: Kashmir in a Historical Outline - La Poploj kaj la Chinar: Kaŝmiro en Historia Konturo. Kashmir Information Network (KIN) - Kaŝmira Informa Reto (KIN). Kontrolita en 2007-06-02.
[redakti] Vidu ankaŭ
[redakti] Eksteraj ligiloj
- Grierson, George Abraham. A Dictionary of the Kashmiri Language. Vortaro de la la kaŝmira Lingvo Calcutta: Asiatic Society of Bengal, 1932.
- Linguistic Studies in Kashmiri Lingvaj Studoj en la kaŝmira far Omkar N Koul New Delhi: Bahri Publications, 1977.
- Aspects of Kashmiri Linguistics Aspektoj de kaŝmira lingvistiko redaktita de Omkar N Koul and Peter Edwin Hook New Delhi: Bahri Publications, 1984.
- An Intensive Course in Kashmiri / Intensa Kurso en la kaŝmira far Omkar N Koul Mysore: Central Institute of Indian Languages, 1985.
- An Intermediate Course in Kashmiri Intera Kurso en la kaŝmira far Omkar N. Koul Mysore: Central Institute of Indian Languages, 1994.
- Kashmiri: A Cognitive-Descriptive Grammar La kaŝmira: A Rekonada-Priskriba Gramatiko perLa kaŝmira: A Rekonada-Priskriba Gramatiko far Kashi Wali and Omkar N Koul London: Routledge 1997.
- Kashmiri-English Dictionary for Second Language Learners Kaŝmira-Angla Vortaro por Dua-Lingvaj Lernantinoj far Omkar N. Koul, S. N. Raina kaj R. K. Bhat Mysore: Central Institute of Indian Languages, 2000.
- Modern Kashmiri Grammar Moderna la kaŝmira Gramatiko far Omkar N Koul kaj Moderna la kaŝmira Gramatiko far Omkar N Koul kaj Kashi Wali Springfield: Dunwoody Press, 2006.
- Spoken Kashmiri: A Language Course La parolata kaŝmira: Lingva Kurso far Omkar N. Koul Delhi: Indian Institute of Language Studies, 2006.
- A Dictionary of Kashmiri Proverbs Vortaro de la kaŝmiraj proverboj far Vortaro de la kaŝmiraj proverboj far Omkar N. Koul Delhi: Indian Institute of Language Studies, 2006.
- A Course in Kashmiri Language Kurso en la kaŝmira lingvo far Kurso en la kaŝmira lingvo far Roop Krishen Bhat Delhi: Indian Institute of Language Studies, 2007.
- Kashmiri: A Grammatical Sketch La kaŝmira: A Gramatika Skizo far Omkar N. Koul
- Personal names in Kashmiri Personaj nomoj en la kaŝmira far Omkar N. Koul
- Studies in Kashmiri Linguistics Studoj en la kaŝmira Lingvistiko far Omkar N. Koul
- Reduplication in Kashmiri Rekopio en la kaŝmira far Omkar N. Koul
- Kashmiri Language, Linguistics and Culture: An Annotated Bibliography La kaŝmira Lingvo, Lingvistiko kaj Kulturo: Prinotita Bibliografio far Omkar N. Koul Mysore: Central Institute of Indian Languages, 2000.
- Topics in Kashmiri Linguistics Temoj en la kaŝmira Lingvistiko redaktita far Omkar N. Koul kaj Kashi Wali New Delhi: Creative, 2002.
- Kashmiri Language and Society La kaŝmira Lingvo kaj Socio far Omkar N. Koul
- Modes of Address in Kashmiri Manieroj de alparolo en la kaŝmira far Omkar N. Koul
- Modes of Greetings in Kashmiri Manieroj de salutado en la kaŝmira far Omkar N. Koul
- Ethnologue entry for Kashmiri Ethnologue artikoleto por la kaŝmira
- Kashmiri Newz
- An Introduction to Spoken Kashmiri Enkonduko al parolado de la kaŝmira
- Kashmiraj kantoj
- Koshur: Enkonduko al la parolata Kasmira
- Bazaj vortoj kaj frazoj en la Kaŝmira lingvo
- Kaŝmira literatura revuo
- Kaŝmira surlinia ĵurnalo
- Kashmiri
- Apharwat - Kashmira literatura blogo
- Muzaffar Aazim - Moderna kaŝmira skribisto
- Specimenanta de Wanawun - Serĉu Por 'Wanawun', kaŝmira popola ĥoro
- Gulmarg - A kolekto de Kaŝmiraj Vidoj, originala poezio kaj informo
- Kashmira Alfabeto
