Najrobo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Najrobo
angle: Nairobi
urbo
Nairobi.jpg
Najrobo
Flag of Nairobi.svg
Flago
Blazono
Oficiala nomo: Nairobi
Ŝtato Flago de Kenjo  Kenjo
Provinco Provinco Najrobo
Regiono Regiono Najrobo
Distrikto Distrikto Najrobo
Historia regiono Orient-Afrika Protektorato
Monto Monto Ngong
Balotejoj
Memorindaĵo Moskeo Jamia
Konstruaĵoj Internacia konf. centro, Nacia Asembleo de Kenjo, Monumento Nyayo
Riveroj Athi-Galana-Sabaki, Najrobo
Situo Najrobo
 - alteco 1 661 m s. m.
 - koordinatoj 01°17′00″S 36°49′00″E  /  1.283333°S, 36.816667°O / -1.283333; 36.816667 (Najrobo)
Areo 696,0 km² (69 600 ha)
Loĝantaro 3 138 295 (2009)
Denseco 4 509,04 loĝ./km²
Naturmemorindaĵoj Forsto Karura, Parko Uhuru, Nacia parko Najrobo
Fondo 1899
Horzono OAT (UTC+3)
Telefona antaŭkodo 020
Ladurbo Kibera
Situo enkadre de Kenjo
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Kenjo
Mapo de Najrobo
Mapo de Najrobo
Situo enkadre de Afriko
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Afriko
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Nairobi
Retpaĝo: www.nairobicity.go.ke
Moskeo Jamia en Najrobo
Monumento Nyayo, Centra Parko, Najrobo
Ĝirafo en Nacia parko Najrobo

Najrobo (svahile Nairobi) estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo de Kenjo. En 2005 ĝi havis 2.750.561 loĝantojn kaj areon de 150 km². Ĝi formas kun la ĉirkaŭo la Najroban kantonon. Najrobo estas la plej loĝata urbo en Orienta Afriko, kun aktuala ĉirkaŭata loĝantaro de 3 milionoj.[1] Laŭ la censo de 2009, en la administra areo de Najrobo, loĝis 3,138,295 da loĝantoj sur 696 km².[2] Najrobo estas nune la 14a plej loĝata urbo en Afriko, inkludante la loĝantaron de ĉeurboj.

La nomo de la urbo deriviĝas de Engare Njarobje, kiu en la masaja lingvo signifas "malvarma rivero" aŭ "malvarma akvo"; tiu nomo utilas ankaŭ por la rivero najroba, kiu siavice donas la nomon al la ĉefurbo. La urbo situas ĉe rivero Atjo. La urbo estas populare konata kiel "Verda Urbo en la Suno" kaj estas ĉirkaŭata de kelkaj etendaj vilaaj ĉeurboj.[3]

Najrobo estas nune unu el plej elstaraj urboj en Afriko, kaj politike kaj finance.[4] Hejmas por miloj da kenjaj negocoj kaj ĉirkaŭ 100 grandaj internaciaj kompanioj kaj organizoj, kiaj la Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj (MUN aŭ UNEP) kaj la ĉefa kunordigejo kaj sidejo por UN en Afriko kaj Mezoriento, la Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj en Najrobo (UNON), kaj tiele Najrobo estas jam establita loko por negocado kaj kulturo. La Najroba Borso (NSE) estas unu el plej grandaj en Afriko kaj la dua plej antikva en la kontinento. Ĝi estas la kvara plej granda borso en Afriko laŭ terminoj de komerca volumo, kapabla fari 10 milionoj da operacoj ĉiutage.[5]

Geografio, situo, klimato[redakti | redakti fonton]

La urbo estas situanta ĉe 1°17′S 36°49′E  /  1.283°S, 36.817°O / -1.283; 36.817 (Najrobo) kaj okupas 696 km².

Najrobo estas situanta inter la urboj Kampala kaj Mombasa. Ĉar Najrobo estas apuda al la orienta bordo de la Kenja Rifta Valo, foje okazas malgrandaj tertremoj. La montetoj Ngong, situantaj okcidente de la urbo, estas la plej elstara geografia karaktero de la Najroba areo. La Monto Kenja estas situanta norde de Najrobo, kaj la monto Kilimanĝaro estas al sudoriento. Ambaŭ montoj estas videblaj el Najrobo dum helaj tagoj.[6]

Najrobo situas tre proksime al la ekvatoro, tamen pro sia konsiderinda alto ĝi havas ne vere tropikan, sed preskaŭ subtropikan klimaton. La meza jara temperaturo estas ĉ. 19,5 °C, la meza jara kvanto de precipitaĵoj estas 889 mm.

La Najroba Rivero kaj ties alfluantoj trapasas tra la Najroba Kantono. La Nobel-premiito Wangari Maathai multe luktis por savi la indiĝena Arbaron Karura en norda Najrobo kiu estis sub minaco esti anstataŭata per loĝejaroj kaj aliaj infrastrukturoj.[7]

La okcidentaj ĉeurboj de Najrobo etendas la tutan vojon el la Kenyatta Nacia Hospitalo suden al la sidejo de UN ĉe la ĉeurbo Gigiri norde, je distanco de ĉirkaŭ 20 km. La urbo estas centritaj ĉe la City Square (urba placo), kiu situantas ĉe la Centra Negoca Distrikto. La Kenja Parlamento, la Katolika Katedralo, urbodomo kaj ĵuĝejoj, kaj la Kenyatta Internacia Konferencejo estas ĉirkaŭ la placo.

Najrobo estas dividata en serio de distriktoj, kiuj estas la jenaj Makadara, Kamukunji, Starehe, Langata, Dagoretti, Okcidentaj Teroj, Kasarani, kaj Embakasi.[8] La ĉefaj administraj dividoj de Najrobo estas Centra, Dagoretti, Embakasi, Kasarani, Kibera, Makadara, Pumwani, kaj Okcidentaj Teroj. Plej el la merkataj ĉeurboj estas situantaj ĉe okcidento kaj nord-centro de Najrobo, kie plej eŭropaj setlantoj loĝis dum la kolonia epoko.[9] Tiuj estas Karen, Langata, Lavington, Gigiri, Muthaiga, Brookside, Spring Valley, Loresho, Kilimani, Kileleshwa, Hurlingham, Runda, Kitisuru, Nyari, Kyuna, Lower Kabete, Okcidentaj Teroj kaj Highridge, kvankam Kangemi, Kawangware, kaj Dagoretti estas pli malriĉaj areoj ol tiuj kreskantaj ĉeurboj.

Historio[redakti | redakti fonton]

Najrobo estis fondita de britoj fine de la 1890-aj jaroj por loĝigi fervojajn laboristojn de la linio inter Mombasa kaj Ugando. Inter 1899 kaj 1905 ĝi estis provinca ĉefurbo de la brita administrantaro. En 1905 ĝi iĝis ĉefurbo de la brita "protektorato Orienta Afriko", kiu de 1920 portis la nomon "kolonio Kenjo". De 1963 ĝi estas ĉefurbo de la sendependa ŝtato Kenjo.

Loĝantaro[redakti | redakti fonton]

La loĝantaro de la urbo kreskis per naskoj, sed precipe per almigrado kaj per pligrandigo de la teritorio. Jenaj tabeloj montras la oficialajn nombrojn.

Jaro Loĝantoj
1906 11.500
1911 14.000
1921 24.300
1926 29.900
1929 32.900
1931 47.800
1939 61.300
1944 108.900
1948 119.000
1955 186.000
Jaro Loĝantoj
1957 221.700
1960 251.000
1962 266.800
1965 380.000
1969 509.300
1979 827.775
1989 1.324.570
1995 1.810.000
1999 2.143.254
2005 2.750.561

Trafiko[redakti | redakti fonton]

Najrobo posedas fervojajn ligojn al Mombasa, Kisumu, Nanjuki kaj Kampalo (Ugando). Ĝia internacia flughaveno situas sud-oriente; ĝi estas nomita laŭ Jomo Kenyatta.

Ĝemelurbo[redakti | redakti fonton]

Panoramo de Najrobo, vidata el Parko Uhuru
Magnify-clip.png
Panoramo de Najrobo, vidata el Parko Uhuru
Panoramo de Najrobo, vidata el Westlands
Magnify-clip.png
Panoramo de Najrobo, vidata el Westlands

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. The World Factbook. Alirita 2014-05-06.
  2. Population distribution by province/district and sex: 1979-199 censuses. Alirita 2009-03-20.
  3. Not to be Missed: Nairobi 'Green City in the Sun'. Alirita 2007-06-14.
  4. Bauck.com "City Guide to Nairobi - The Green City in the Sun". Konsultita 2007-06-17
  5. [1]
  6. Nairobi by Degrees. Alirita 2007-06-14.
  7. (2 November 1998)Karura: Are We Missing the Trees for the Forest?. arkivita el la originalo je 27a Septembro 2007. Alirita 2007-06-14.
  8. Councillors, Wards & Constituencies. Alirita 2007-06-20.
  9. Living in Nairobi. Alirita 2007-06-20.