Sinaludo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Por la agadlinio de Wikipedia, bonvolu vidi: Avoid self-references (angle)


La Ouroboro (en:Ouroboros), serpento kiu sin konsumas, estas simbolo por sinaludado.

Sinaludo estas fenomeno en naturajformalaj lingvoj konsistanta en frazoformulo aludanta sin rekte, per ia intera frazo aŭ formulo, aŭ per ia enkodigo.

Sinaludo eblas kiam estas du logikaj niveloj, iu nivelo kaj iu meta-nivelo. Ĝin oni plej ofte uzas en matematiko, filozofio, komputila programado, kaj lingvistiko. Sinaludaj diroj ofte povas konduki al paradoksoj (sed rigardu antinomion por limoj al la graveco de tiuj).

Uzaĵoj[redakti | redakti fonton]

Ekzemplo pri sinaluda situacio estas tiu de aŭtopoieso (sinkreo) (en:autopoiesis), ĉar tie la logika organizaĵo mem produktas la fizikan strukturon kiu sin kreas.

En metafiziko, sinaludo estas subjektiveco, dum "hetero-aludo", nomiĝas (vidu Niklas Luhmann), objektivecon.

Sinaludo okazas ankaŭ en literaturo kiam aŭtoro aludas al sia verko ene de la verko mem. Famaj ekzemploj inkluzivas

Tio intime rilatas al la koncepto rompadi la kvaran muron (en:breaking the fourth wall) aŭ meta-aludo (kio ofte implikas sinaludon). La surrealista pentristo René Magritte famas pro siaj sinaludaj verkoj.

Sinaludon oni ankaŭ uzas en taŭtologio kaj en licigita termino. Kiam vorto sin difinas (ekz. Maŝino: ĉiaj objektoj mekanike kunmetitaj), rezulto estas taŭtologa. Tia sinaludo povas esti sufiĉe komplika, entenante plenajn propoziciojn anstataŭ simplajn vortojn, kaj farantaj argumentojn kaj terminojn kiuj postulas licon (akceptado ilin kiel pruvo pri si).

Sinaludo en komputiko vidiĝas en la koncepto rekursio (en:recursion), kie programa unuo sin subtenas sur okazaĵoj de si mem por plenumi ian komputon. La komputika lingvo Lisp estas speciale dezajnita por utiligi rekurson. Objekt-orientitaj lingvoj uzas specialajn ŝlosilvortojn por aludi al la aktuala okazaĵo de objekto kiel this en la komputikaj lingvoj Java, PHP, aŭ C++Me en Visual Basic.

Ekzemploj[redakti | redakti fonton]

Frazoj[redakti | redakti fonton]

  • Ĉi frazo kurtas.
  • Mi ne estas la subjekto de ĉi tiu frazo.
  • "Mi" estas la subjekto de ĉi tiu frazo.
  • Kiu demando estas ankaŭ sia propra respondo?
  • Jena frazo entenas tridek tri literojn.
  • Ĉi frazo havas trii erarrojn.
  • Jena frazo ne verbon.
  • Ĉi tiu frazo havas, kaj tial enenas du verbojn.
  • Faras malveraĵon kiam antaŭata de sia propra cito faras malveraĵon kiam antaŭata de sia propra cito. (Ĉi tio, la originala quine"", estas versio de la mensoga paradokso, ekzemplo de malrekta sinaludo kondukanta al paradokso.
  • Paradokso de Russell: La aro de ĉiaj aroj kiuj ne membras al si (kiu entenas, kaj tial ne entenas, kaj tial ja entas sin)
  • La sekcio de ĉi tiu artikolo pri ekzemploj aludas al si.
  • Ĉi tiu frazo estas sinaludo.
  • Ĉi tiu frazo ekzemplas kakozelion (uzado de raraj aŭ fremdaj vortoj por aspekti klera).
  • En ĉi tiu frazo mankas jena vorto: .
  • La unua vorto de ĉi tiu frazo estas "La", kaj la lasta vorto estas "resobilitamentikaĵoscianto".
  • Ĉiu regulo havas esceptojn.
  • Ĉiuj ĝeneralaĵoj malveras.
  • 74.6% da statistikaĵoj estas tute fantaziaj.
  • La sekva diro veras. la malsekva diro malveras.
  • Ĉi diro ne entenas la literon y.
  • Ĉu ĉi tio estas demando?
  • Kiom multajn literojn havas la respondo al tiu ĉi demando? Tri. (Aliaj eblaj respondoj: "du", "kvar", "ekzakte dek", "ses plus kvin".)
  • Estas du eraroj en ĉi tiu ĉi diro.
  • Ti frazo ne sinaludas, ĉar ti ne estas vorto. ~ Douglas Hofstadter
  • Se la signifoj de vera kaj falsa interŝanĝiĝus, ĉi tu frazo ne estus falsa.
  • Klaku jen
  • Vi estas ĉi tie.

Difinoj[redakti | redakti fonton]

Kun normalaj kondiĉoj, sinaludoj en difinoj evitendas:

  • Kato estas besto kun ĉiuj tiuj ecoj, kiuj apartenas al kato.

Ŝerce oni povas en glosaro skribi por difini:

  • Sinaludo: vidu →Sinaludo.

Poezio[redakti | redakti fonton]

  • "atentu: ne legu ĉi tiun poemon fare de Ishmael Reed - "la malsato de ĉi poemo legendas, ĝi forprenis multajn viktimojn"
  • "vi estas tiom orgojla, vi verŝajne pensas, ke ĉi tiu kanto temas pri vi" - en kanto de Carly Simon (angle: "You're so vain, you probably think this song is about you.").

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]