Karlino (Pollando)

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Karlino

Blazono

Blazono
Mapo
Mapo
Genitivo de la nomo Karlina
Provinco Okcidenta Pomerio
Distrikto Distrikto Białogardzki
Komunumo Komunumo Karlino
Speco de komunumo Urba
Fondita en 1240
Urborajtoj 1385
Koordinatoj 54° 2′ N, 15° 53′ O54.03916666666715.878611111111Koordinatoj: 54° 2′ N, 15° 53′ O
Areo 9,21 km²
Loĝantaro 5729 (en 2004)
Loĝdenso 622 loĝ./km²
Poŝtkodo 78-230
Telefona antaŭkodo 94
Aŭtokodo ZBI
TERYT 4324401034
Estro Waldemar Włodzimierz Miśko
Titolo de estro Urbestro
Adreso de estraro pl. Jana Pawła II 6
Poŝtkodo de estraro 78-230
Telefono de estraro 094 311 7273
Fakso de estraro 094 311 7410
Poŝto de estraro umigkarlino@pro.onet.pl
Ĝemelaj urboj Dargun (Germanio), Skaelskoer (Danio), Wolgast (Germanio)
Komunuma retejo http://www.karlino.home.pl
v  d  r
Information icon.svg

Karlino estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Karlino en distrikto Białogardzki.

La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj

Historio[redakti | redakti fonton]

Supozata grandeco de la lando de la unua pola princo Mjeŝko la 1-a
Pollando dum la regado de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa

Historia de Karlino en la Mezepoko[redakti | redakti fonton]

Duko de Pomerio Warcisław la 3-a

La unua mencio pri la loko Karlino, laŭ kiu ĝi apartenas la la tn.Duklando de Kamień Pomorski, devenas de la jaro 1240. Jednak najstarszy zapis o Karlinie pochodzi z roku 1299, gdzie mowa jest o „Civis in Corlin” . Pierwotnie okolice Karlina należały do książąt pomorskich, a biskupi kamieńscy objęli władzę nad nimi około roku 1280, kiedy to otrzymali zachodnią część ziemi kołobrzeskiej kiel heredaĵo post la duko de Pomerio Warcisław la 3-a. W dokumencie biskupa kamieńskiego z 1308 roku znajduje się wzmianka o „naszym zamku Karlino”. Wówczas Karlino musiało być jeszcze niedużym, drewnianym grodem umiejscowionym w widłach rzeki Parsęty i Radwi. Dopiero w 1372 roku podjęto decyzję o przeniesieniu siedziby biskupiej do Karlina, gdzie rozpoczęto budowę zamku obronnego, na który to cel ówczesny biskup Filip von Rehberg pożyczył od rady Słupska kwotę 350 grzywien. Ten sam biskup w 1385 roku nadał Karlinu lubeckie prawa miejskie oraz herb. Wtedy prawdopodobnie wytyczono zachowany do dziś układ ulic w centrum Karlina. W 1409 roku miasto zostało zdobyte przez wojska pomorskie, które doszczętnie je spaliły. Otoczony wodą zamek przetrwał oblężenie i tym razem jeszcze nie został zdobyty przez Boguslavo la 8-a, jednak już w 1481 roku całe Karlino, włącznie z zamkiem, zostało zniszczone.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Historio de Karlino de la 16a jc ĝis la 19a jc[redakti | redakti fonton]

Sytuację miasta zmieniło wprowadzenie reformacji w 1534 roku. Kolejni biskupi zamienili zamek w piękną, renesansową rezydencję, dbając jednocześnie o rozwój gospodarczy miasta. Powstał wówczas tartak, a miejscowy browar otrzymał szczególne przywileje. Wiek XVII okazał się dla Karlina bardzo niespokojny. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało splądrowane przez oddziały cesarskie Joachima Krockowa. Natomiast w roku 1668 tereny miejskie Karlina stały się pruską domeną państwową. Przyczyną tego było spowolnienie rozwoju miasta, do czego przyczyniły się dwa potężne pożary. W 1721 roku król pruski Fryderyk Wilhelm, który często przejeżdżał przez Karlino, rozkazał wybudować niedaleko zamku dom, który miał służyć jako noclegownia. Trzydzieści lat później Karlino zostało zajęte przez Rosjan. Wydarzenie to równało się oficjalnemu upadkowi zamku, który, splądrowany i podpalony, nigdy nie został odbudowany. Na miejscu dawnego zamku założono browar, a w centrum miasta zaczęły powstawać pierwsze murowane, piętrowe kamienice. Niestety, rozwój miasta w XVIII wieku ponownie zahamowały wojny napoleońskie. W lutym 1807 roku Karlino zamieniono w główny ośrodek intendencki dla wojsk oblegających Kołobrzeg. Przybycie do miasta żołnierzy francuskich wywołało epidemię czerwonki, w wyniku której zmarła 1/3 mieszkańców Karlina. W latach 1846-1849 wybudowano szosę łączącą Karlino z Kołobrzegiem i Szczecinkiem, a dziesięć lat później do Karlina wjechał pierwszy pociąg. Rozkwit handlu i drobnego przemysłu, jak również rozbudowa Karlina rozpoczęły się w latach siedemdziesiątych XIX wieku, po odniesieniu przez Prusy zwycięstwa nad Francją.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Historio de Karlino dum la 20a jc[redakti | redakti fonton]

Zakończenie I wojny światowej i niekorzystne dla Niemiec straty terytorialne sprowadziły do miasta niewielką grupę osób uprawnionych do wyboru obywatelstwa. Trwający na początku lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku kryzys dotknął Karlino tylko w niewielkim stopniu, a pod koniec dwudziestolecia międzywojennego w mieście powstał kompleks sportowy oraz nowoczesne schronisko młodzieżowe. Po zakończeniu ofensywy francuskiej w roku 1940 do Karlina przybyła grupa 150 jeńców francuskich, a w styczniu 1945 roku podjęto decyzję o ewakuacji ludności cywilnej.

Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito

Rozkaz ten dotarł jednak do mieszkańców Karlina dopiero 3 marca 1945 roku. Większości z nich nie udało się uciec, gdyż Rosjanie wkroczyli do miasta już rankiem 4 marca 1945 roku. Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). W związku ze zniszczeniem Kołobrzegu, siedzibę polskich władz powiatu zorganizowano czasowo w Karlinie, co przyczyniło się do wzrostu liczby mieszkańców do ponad 5 tysięcy. Dopiero po przeniesieniu władz powiatowych do Kołobrzegu w 1947 roku liczba mieszkańców Karlina zmniejszyła się do niecałych 3 tysięcy.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Fritz R. Barran, Städte-Atlas Pommern, Leer: Rautenberg, 1993.
  • Czesław Czubryt-Borkowski, Zygmunt Czarnocki, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939-1945, Varsovio: Sport i Turystyka, 1988.
  • Katarzyna Łukaszewicz, Karlino, Bydgoszcz: Omega, 2001.
Herb Karlina.jpg
PL Karlino Ratusz.JPG
PL Karlino Kosciol.JPG
PL Karlino MarketSquare.JPG
PL Karlino Radew.JPG
PL Karlino Ryn.JPG


Nowy budynek NFZ.JPG
Restauracja Perico.jpg
Hala sportowa.jpg
Kopalnia ropy naftowej.jpg