Mezopotamia araba dialekto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Mezopotamia araba dialekto
لهجة عراقية (lahĝa ʿiraqijja)
Kakia areo: Iraka araba dialekto
Kakia areo: Iraka araba dialekto
Parolata en Irako, Sirio, Irano, Turkio
Regiono Mezopotamio, Armena Altebenaĵo, Kilikio
Denaskaj parolantoj 13.9 milionoj
Fremdlingvo / dua lingvo por 1.2 milionoj
Skribo araba
Lingvistika klasifiko
Afrikazia
Semida lingvaro
Araba lingvo
Maŝreka araba dialekto
Mezopotamia araba dialekto
Lingvaj kodoj
Lingvaj kodoj
  ISO 639-3 acm
  Glottolog meso1252
Angla nomo Mesopotamian Arabic
Franca nomo arabe mésopotamien
v  d  r
Information icon.svg

La mezopotamia araba dialektoiraka araba dialekto estas kontinuumo de reciproke kompreneblaj arabaj dialektoj origine el la mezopotamia baseno de Irako, ankaŭ etendiĝanta en Sirion,[1] Iranon,[1] sudorienta Turkio,[2] kaj parolata en Irakaj diasporaj komunumoj.

Historio[redakti | redakti fonton]

La aramea lingvo estis la lingvafrankao de Mezopotamio de la frua 1-a jarmilo a.k.e. ĝis la malfrua 1-a jarmilo k.e., kaj kiel oni povas atendi, la iraka araba montras signojn de aramea subtavolo.[3] La "gelet-aj" kaj jud-irakaj variaĵoj konservis kvalitojn de la babilona aramea.[3]

Pro la imanenta plurkulturismo kaj historio de Irako, la iraka araba siavice inkludas diversajn pruntovortojn en sian vortoprovizon el la aramea, akada, persa kaj turka lingvoj.

Variaĵoj[redakti | redakti fonton]

La mezopotamia araba havas du ĉefajn variaĵojn. Oni rekonas distingon inter la gelet-a kaj qeltu-a [keltu] mezopotamiaj arabaj dialektoj, kies nomoj deriviĝis de la formo de la vorto por "Mi diris."[4]

La suda (gelet-a) grupo inkludas tigrisan dialektaron, el kiu la plej bone konata formo estas la bagdada araba, kaj eŭfratan dialektaron, konata kiel furati (eŭfrata araba). Gelet-a variaĵo, la ĥuzestana araba dialekto, estas parolata en la provinco Ĥuzestano de Irano.[1]

La norda (qeltu-a) grupo inkludas la nord-tigrisan dialektaron, ankaŭ konata kiel la norda mezopotamia araba dialektomaslaŭi (mosula), kune kun kaj la jud-irakaj kaj la kristan-sektaj dialektoj (ekzemple la bagdada juda araba dialekto).

Distribuo[redakti | redakti fonton]

Kaj la gelet-a kaj la qeltu-a variaĵoj de la iraka araba estas parolataj en Sirio,[1][2] la unua estas parolata ĉe la Eŭfrato oriente de Alepo, dum la dua estas parolata en la supra ĥabura areo kaj trans la landlimo en Turkio.[2]

La kipra maronita araba dialekto havas grandan kvanton da komunaĵoj kun la mezopotamia araba;[5] speciale la norda variaĵo, kaj iuj supozas, ke ĝi apartenas al tiu ĉi dialekta areo.[6]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Arabic, Mesopotamian | Ethnologue
  2. 2,0 2,1 2,2 Arabic, North Mesopotamian | Ethnologue
  3. 3,0 3,1 Muller-Kessler, Christa (julio–septembro 2003). “Aramaic 'K', Lyk' and Iraqi Arabic 'Aku, Maku: The Mesopotamian Particles of Existence.”, Journal of the American Oriental Society 123 (3), p. 641–646. 
  4. MITCHELL, T. F.. (1990) Pronouncing Arabic, Volume 2, p. 37. ISBN 0-19-823989-0.
  5. VERSTEEGH, Kees. (2001) The Arabic Language, p. 212. ISBN 0-7486-1436-2.
  6. OWENS, Jonathan. (2006) A Linguistic History of Arabic, p. 274. ISBN 0-19-929082-2.

Fonto[redakti | redakti fonton]

En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Mesopotamian Arabic en la angla Vikipedio.