Adolf Guyer-Zeller

Bildo de industriisto Adolf Guyer-Zeller

La frua ŝpinejo en Neuthal, Kantono Zuriĥo

La vapora fervojo (vaporfervojo Bauma-Bäretswil-Hinwil de hodiaŭa Vaporfervoja asocio zuriĥa supra lando(DVZO)); (Weissenbachbrücke DVZO (blanka roja ponto)) (germane: DVZO Dampfbahnverein Zürcher Oberland) pasas la frua ŝpinejo supra la blanka roja ponto)

Adolf Guyer-Zeller (en germana lingvo); (skribo: Adolfo Gujer-Zeller; prononco: Adolfo Gujer-Ce-ler); (en Svisujo oni trovas la nomojn "Guyer" kaj Gujer kun sama pronoco sed malsama skribo); (n. 1-a majo 1839 en Neuthal ĉe Bauma,Kantono Zuriĥo; Svisujo ; m. 3-a aprilo 1899 en Zuriĥo) estis tre fama (svisa) tekstila, ferovia, banka kaj industria pioniro.

Biografio

• Li studis en Kantono Zuriĥo kaj en Ĝenevo; Svisujo.
• Li vojaĝis en Mondo kaj li studis la produktadon kaj la ellaboradon de kotono en eksteraj landoj.
• Malfrue li laboras en la patra kotona ŝpinejo en Neuthal, Svisujo kaj li fondis tekstilan komercan negocon en Zuriĥo.
• Li influis la ferovian politikon de la (fama) Svisa norda orienta fervojo (NOB), vidu ankaŭ "Historion" en Svisaj Federaciaj Fervojoj.
• Li organizis la konstruadon de Uerikon-Bauma-fervojo, germane: Uerikon-Bauma-Bahn por la fabriko, en servico ekde 1901 kaj la konstruadon de Juna virina fervojo, en germane: Jungfrau-Bahn , kun komenco de laboroj en jaro 1896, en plena servico ekde 1912.
• Li konstruis migran vojoreton en la Kantono Zuriĥo por la tekstilaj laboristaj familioj. Oni uzas la migrajn vojojn ankaŭ hodiaŭ.

Pioniro en fervoja konstruado en Svisujo

• Li povis organisi la konstruon de la Juna virina fervojo ekde 1896 ĝis 1912.

• Adolfo Gujer-Zeller volis ankaŭ konstrui en normala relo 1435mm la Engadinon-Orienton-Fervojon aŭ en germana lingvo: La Ofenbergbahn); (oni parlas de "Ofen"-pasejo aŭ forno pasejo; en romanĉa lingvo de: Pass dal Fuorn[1]); la nomo estus Fornon-montan fervojon. La Engadin-Orientbahn en germana lingvo aŭ (Engadino- Oriento-Fervojo) ligus Chur - Thusis kaj la Engadino kaj supra la fornopasejo kun Triesto en Italujo, sed li mortis en jaro 1899. Oni haltigis la projekton.

• Li organisis la konstruon de Uerikon-Bauma- Fervojo en Kantono Zurixho kun servico ekde de jaro 1901 por la fabriko.

Fondado de banko

Li estis tre granda pioniro, li fondis ankaŭ en jaro 1894 la Guyer-Zeller-Bankon, germane: Guyer-Zeller-Bank.

Literaturo

• Engadin-Orientbahn: Schweizer. Teil. Projekt einer Normalbahn: Chur- Albula - Ofenberg-Muenster. Zuerich. Frey. 1898. (Engadino -Orientfervojo: Svisa Parto. Projekto de normala ŝpuro- fervojo: Chur-Albula-Ofenberg (Ofen-monto) -Muenster. Zuriĥo. eldonejo Frey(Frej). 1898. Traduko de nomoj: Koiro-Albulo- Ofenpasejo aŭ (fornopasejo)aŭ (Ofenmonto) aŭ (fornomonto) - Muenster (germane Muenster); (romanĉe: Müstair en (germane) Münstertal aŭ Muenstervalo, kantono Grizono)
• (Kartoj)
• Geologisches Gutachten für die Anlage einer normalspurigen Bahn Chur-Albula-Ofenberg-Münster (Engadin-Orientbahn) / Chr(istian) Tarnuzzer Zürich : Zürcher & Furrer Dr., 1896; 75 p.; SA. a. d. "Schweizer-Bahnen"; geologa ekspertizo pri Engadino-Orientfervojo de 1896; speciala preso de "Schweizer-Bahnen, svisaj fervojoj, revuo de 1896 gixs 1900.

• Doris Müller-Füglistaler, Adolf Guyer-Zeller (1839-1899) : "Amerikanismus" in der Schweiz? Entfaltung und Grenzen eines Eisenbahnunternehmers; (en germana lingvo): (amerikoismo en Svisujo? Disfaldo kaj limoj de fervoja entreprenisto. Zuriĥo : Eldonejo Rohr, 1992; 216 paĝoj. ; 24 x 25 cm; Il. (Mitteilungen der Antiquarischen Gesellschaft in Zürich ;Informoj de antikva societo en Zuriĥo volumo 59); (Neujahrsblatt - Antiquarische Gesellschaft in Zürich ; novjara folio de antikva societo en Zuriĥo numero 156 jaro (1992)) ankaŭ Disertacio de Universitato Zuriĥo, 1991 ISBN 3-85865-507-4
• Reisen als Schlüssel zur Welt: Die Reisetagebücher von Adolf G. (1839-1899), el. de W. Wahl-Guyer, 2000; Wahl-Guyer, Wolfgang, germana historiisto; Reisen als Schlüssel zur Welt : die Reisetagebücher von Adolf Guyer-Zeller (1839-1899); Vojaĝi kiel ŝlosilo al mondo: La vojaĝaj libroj de Adolfo Gujer-Zeller; Zuriĥo, Svisujo: Chronos-eldonejo, 2000; 552 p. : il. ISBN 3-905314-12-6
• W. Wahl-Guyer, Adolf G. in Selbstzeugnissen, 2004; Wahl-Guyer, Wolfgang, germana historiisto, Adolf Guyer-Zeller in Selbstzeugnissen : Sehen und Sehnen in Reisetagebüchern und Briefen; Adolfo Gujer-Zeller en memaj atestoj: Vidi kaj sopiri en vojaĝaj taglibroj kaj leteroj; Zuriĥo : Eldonejo Chronos, 2004; 280 p. : il.; (libro en germana lingvo); Disertacio de Universitato de Zuriĥo, 2002. ISBN 3-0340-0647-0

Eksteraj ligiloj

• detala biografio pri industriisto Guyer-Zeller, en germana, franca kaj itala lingvo en Historia Leksiko de Svisujo.
• tre granda industria muzeo Neuthal, Kantono Zuriĥo kun elektrejo, en germana lingvo
• libroj en germana nacia biblioteko pri Guyer-Zeller
• pri lokala industria historio, libro