Italio

El Vikipedio

Repubblica Italiana Itala respubliko
Nacia himno: Il Canto degli Italiani
Bazaj informoj
Ĉefurbo	Romo
Ĉefa(j) lingvo(j)	itala
Plej ofta(j) religio(j)	plejparte katolikoj
Areo  % de akvo	301 230 km² 2%
Loĝantaro	58 milionoj
Loĝdenso	196/km²
Horzono	UTC+1 (en somero +2)
Interreta domajno	.it
Landokodo	ITA
Telefona kodo	39
Politiko
Politika sistemo	Respubliko
Ŝtatestro	prezidento Giorgio Napolitano
Ĉefministro	Silvio Berlusconi
Nacia tago	2a de junio (tago de la respubliko)
Sendependiĝo	17a de marto 1861
Ekonomio
Valuto	Eŭro (EUR)
Esperanto-movado
Landa E-asocio	Itala Esperantista Federacio

Italio aŭ Italujo estas unu el la plej grandaj landoj de Eŭropo kaj historie ties plej avangarda regiono (inter -200 kaj 1500). Inter -300 kaj 300, la urbo-ŝtato Romo kaj poste la el ĝi evoluiĝanta Romia imperio konkeris (politike) per la glavo ĉiujn landojn apud la Mediteranea maro kaj inter 300 kaj 1000 Romo konkeris (religie) per la kruco la plejparton de Eŭropo. Inter 1400 kaj 1600 Italio estis la hejmlando de la Renesanco. Italio donis al Eŭropo la latinan alfabeton,lingvon,leĝaron kaj faris kristanismon la ĉefa religio de ĉi kontinento. Italio estas la lando de Cezaro, Cicerono, Vergilio, Danto, Giotto, Sankta Francisko, Leonardo da Vinci, Mikelanĝelo, Galileo, Antonio Vivaldi kaj multaj aliaj.

Enhavo 1 Historio 2 Ĉefaj urboj 3 Geografio 4 Religioj kaj lingvoj 5 Regionoj 6 Ceteraj informoj 7 Esperanto-movado 8 Vidu ankaŭ

[redakti] Historio

• Itala reĝlando
• Unuiĝo de Italio

[redakti] Ĉefaj urboj

Komunumo	Regiono	Provinco	Loĝantaro
Romo	Latio	Provinco de Romo	2 718 768
Milano	Lombardio	Provinco de Milano	1 299 633
Napolo	Kampanio	Provinco de Napolo	973 132
Torino	Piemonto	Provinco de Torino	908 263
Palermo	Sicilio	Provinco de Palermo	663 173
Ĝenovo	Ligurio	Provinco de Ĝenovo	610 887
Bolonjo	Emilio-Romanjo	Provinco de Bolonjo	372 256
Florenco	Toskanio	Provinco de Florenco	364 710
Bari	Apulio	Provinco de Bari	322 511
Catania	Sicilio	Provinco de Catania	298 957

[redakti] Geografio

Vidu Apeninoj

[redakti] Religioj kaj lingvoj

• Religio: plejparte katolikismo, kun komunumoj de protestantismo, Judismo kaj Islamo
• Lingvo: la itala lingvo estas la oficiala lingvo de la ŝtato. En la provinco Bolcano estas samrajta, sed pli vaste parolata, la germana. En la regiono Aosta Valo estas samrajta la franca. Aliaj indiĝenaj malplimultoj, kun diversgradaj lingvaj rajtoj: slovena, greka, albana, sarda, okcitana, ladina. La plej gravaj novaj malplimultoj de eksterlanda deveno parolas la araban, la hispanan kaj la albanan.

[redakti] Regionoj

Italion konsistigas 20 regionoj: Abruzoj, Aosta Valo, Apulio, Basilikato, Emilio-Romanjo, Friulo-Venecio Julia, Kalabrio, Kampanio, Latio, Ligurio, Lombardio, Markioj, Moliso, Piemonto, Sardio, Sicilio, Toskanio, Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo, Umbrio kaj Veneto.

[redakti] Ceteraj informoj

• Loko: 42,5 No, 12,5 Or (okcidenta Eŭropo)
• Urbanoj: 67% (2000)
• Jara kresko: 0,09% (2000, takso)
• Naskoj: 9,13 por 1000 homoj por jaro (2000, takso)
• Mortoj: 9,99 por 1000 homoj por jaro (2000, takso)
• Migrantoj: 1,74 por 1000 homoj por jaro (2000, takso)
• Mortokvoto de beboj: 5,92 mortoj por 1000 naskoj (2000, takso)
• Infanoj po virino: 1,18 infanoj naskita por virino (2000, takso)
• Meza vivodaŭro: 79,03 jaroj (75,85 viroj, 82,41 virinoj) (2000, takso)
• Alfabeteca: 98% (1998, takso)
• Registaro: parlamenta demokratio kun multaj malgrandaj partioj grupiĝintaj en du ĉefaj blokoj.
• Sendependo: la 17-an de marto 1861, kiel la regno de Italio, sed ne unuigita ĝis 1870. Antaŭe Italio longe estis dispecigita inter la papo, la germana imperiestro, lokaj princoj kaj urboj.
• Internaciaj Organizoj: UNO (1955), NATO (1949), EU (1950).
• Konstitucio: la 1-an de januaro 1948
• Korupteco: 4,8 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2004)
• Ekonomio: 267 Gsk (1998, takso) por kapo 4,63 ksk (1998, takso)
• Jara kresko: 1,3% (1999, takso)
• Inflacio: 1,7% (1999)
• Senlaboreco: 11,5% (1999, takso)
• Registara buĝeto: 191,2 Gsk (1999, takso)

[redakti] Esperanto-movado

Vidu: Historio de Esperanto en Italio

[redakti] Vidu ankaŭ

• Nacia himno de Italio

Mapo de Italio aranĝata kiel ties flago

Satelita bildo de Italio el marto 2003

Itala Nacia Himno