Herbert von Karajan

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Herbert von Karajan en 1938

Herbert von KARAJAN (naskiĝinta en la 5-a de aprilo 1908 en Salcburgo mortinta samloke en la 16-a de julio 1989) estis aŭstra dirigento.

Biografio[redakti | redakti fonton]

Herbert von Karajan naskiĝis kiel Herbert Ritter von Karajan.[1] Li estis pianludanta mirinfano.[2] De 1916 ĝis 1926, li studis en la Mozarteum en sia naskiĝurbo kaj en Vieno. Liaj unuaj profesiaj staicoj estis Ulm kaj Aachen, kie li nomumitis en 1935 kiel plej juna furordirektisto generalmuzikdirektoro.

En 1937 Karajan unuafoje direktis ĉe la Viena Ŝtata Operejo kaj en 1938 ĉe la operejo de Berlino kie li deĵoris de 1939-45 kiel ŝtata kapelestro. Post la Dua mondmilito li laboris - post kelkaj malfacilaĵoj pro lia 12 jarojn daŭrinta membreco al NSDAP - ekde 1946 kun la Vienaj Filharmoniistoj kaj estris ekde 1948 la nove fonditan Filharmonian Orkestron en Londono. Kiel artista gvidanto de la viena Gesellschaft der Musikfreunde (ekde 1951) Karajan gajnis internacian renomon. Post la morto de Wilhelm Furtwängler li nomumitis en 1955 muzika estro de la Berlinaj Filharmoniistoj je vivodaŭro.

De 1957 ĝis 1965 Karajan estis direktoro de la Viena Ŝtata Operejo kaj krome de 1956-60 arta gvidanto de Festivalo de Salcburgo. En 1967 li inventis similan festivalon dumpaske (Salzburger Osterfestspiele).

Graveco[redakti | redakti fonton]

Karajan estis unu el la plej famaj kaj imponaj direktistoj de la 20-a jarcento kiu realigis multajn legendajn koncertojn kaj operaranĝojn (ekz. de la sinfonioj de Beethoven kaj Brahms). Li ankaŭ tre frue malkovris la novajn eblecojn ligitajn al kompaktdisko- kaj videotekniko. Pro malsano li devis retiriĝi en la 1980-aj jaroj komplete por kelkaj jaroj. Pro malkonsentoj kun la manaĝeroj de la Berlinaj Filharmoniistoj li demisiis en aprilo 1989. Kelkajn monatojn poste li mortis.

La en 1969 laŭ iniciato de Karajan estiĝinta Herbert-von-Karajan-fondaĵo celas apogi la junajn direktantojn. Tial okazas en Berlino ĉiun duan jaron konkursoj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Osborne (1987)
  2. Artikolo en Encyclopædia Britannica pri Herbert von Karajan

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]