Leidschendam-Voorburg

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Leidschendam-Voorburg estas komunumo en la okcidenta parto de la provinco de Suda Holando, Nederlando. Ĝi konsistas el 3 tiamaj vilaĝoj: Leidschendam, Voorburg kaj Stompwijk. Sub premo de la komunumo Den Haag okazis la kunfandaĝo. En 1870 gxi havis 6.000 da loĝantoj, nun 72.434 (Leidschendam sole 31.289 kaj Voorburg sole 39.000) apud la grandurbo Hago. La surfacamplekso estas 35,60 km² (de kio estas 0,30 km² de akvo). Tra Voorburg estas la Rijn-Schiekanalo (ankaŭ nomiĝas Vliet). En 2002, la komunumoj de Leidschendam (kiu enhavas Stompwijk) kaj Voorburg estis kunfanditaj sub la nova komunumo "Leidschendam-Voorburg". Situanta najbara al la grandurbo Hago, ĝi ofte estas rigardita kiel unu el ĝiaj antaŭurboj. En 2003, Leidschendam-Voorburg unue estis vicigita inter la kvindek plej grandaj municipoj en Nederlando en esprimoj de efikeco de transportado (publiko kaj privata), enkalkulante geografian lokon, infrastrukturajn resursojn, kaj loĝdenson.

Kelkaj proksimaj fervojaj stacidomoj ligas rekte al Hago, Roterdamo kaj Leiden, kun facila aliro al la resto de la lando. Du-trama linioj ligas al lokaj cellokoj: #2 al Kraayenstein en Hago, kaj #6 al De Uithof en Hago. Ekzistas tiea kaj regiona busservoj. Totale, konektebleco estas plej bona ĝis la urbocentro de Hago, precipe ekde la komenco de la 21a jarcento kiam la Noordelijke Randweg estis kompletigita, regiona vojo ligante la aŭtovojon A4 al partoj de Hago, pasante tra Leidschendam.

Longdistanca vojaĝado estas oportuna de flughaveno Schiphol, ene de la vojaĝado de unu horo aŭ de aŭto aŭ trajno.

Historio[redakti | redakti fonton]

Voorburg

Ĝi estas la plej dense loĝata de la tri urboj en la municipo, ĝiaj radikoj havas en la 2a jarcento, kiam loka civila kompromiso gajnis grandurbrajtojn el la romianoj, iĝante konanta kiel Forum Hadriani, setlejo kiu estis parto de la defendlinio en la nord-okcidenta parto de la Romana Imperio. Ĝi estis poziciigita laŭ la Fossa Corbulonis, kanalo ligante Rejnon kaj Mozon kiu estis fosita en 47 fare de la romia ĝenerala Corbulo. Tiu akvovojo nun estas konata kiel la Rijn-Schie-kanalo (pli ofte referita kiel la Vliet) kaj estas daŭre domina orientilo de la aktuala urbeto.

Cirkaŭ la jaro 200 ekzistis sur la tertorio de Voorburg Romia kolonio, loĝata fortikaĵo kiu estis parto de la nord-okcidenta flanko de la Romia imperio. Ĝi situis ĉe la kanalo kiu fosis la Romia ĝeneralo, kiu kanalo nun estas konata sub la nomo "Vliet" kaj "Rijn-Schedekanaal".

Ekde la 17-jarcento riĉaj personoj el la Haga rezidejo konstruis vilaoj ĉe la Vliet. La loĝantoj de Voorburg liveris la servistaron kaj prizorgis la provianton. Konata iĝis la loĝantoj de la kasteleto "Hofwijck" laŭ la Vliet, konstruita sur ordono de Constantijn Huygens, sekretario de la Princo de Orange. Huygens estis ankaŭ verkinto, poeto kaj muzikisto, kiu ankaŭ laŭ la modo de sia epoka fasonigis sian grandan ĝardenojn en la humana korpo. Lia filo, la fama astronomo kaj matematikisto Christiaan Huygens, pasigis plurajn jarojn en la Voorburg kampara domo de sia patro. La domo, situanta plej proksime al ĉefstacidomo, nun funkcias kiel muzeo. Ankaŭ Filozofo Spinoza vivis en Voorburg (de 1663 al 1670).

Voorburg estas homplena kaj ĉefe pendolvojaĝanta urbo, multaj loĝantoj laboras en Hago i. a. kiel oficistoj.

Ĝis 2009 Voorburg gastigis la plej gravan branĉon de la statistikinstituto de la lando, la CBS, kiu disponigas la plej multajn el la statistikdatumoj utiligitaj fare de la registaro. Tiun jaron la CBS translokiĝis kelkajn kilometrojn orienten al Leidschenveen, unu el la novaj evoluoj ĉirkaŭ la grandurbo Hago kiel oficisto. Ankaŭ estas multaj artistoj.

La nomo de Voorburg estis en uzo dum jarcentoj kaj plusendas al la seruro en la Vliet, proksime de la historia grandurbo Leiden. La kompromiso sur la Norda flanko de la seruro estis konata kiel "veur", ĝis la formado de municipo de tiu de Leidschendam en 1938. Tiu lastatempa dato malpruvas la longan historion de homloĝloko en tiu areo, kiu datas de antaŭ la romia okupo antaŭ du mil jaroj.

Grava ŝoforo por la evoluo de la areo estis la Vliet rivero, pramante homojn kaj varojn tra Holando en la Mezepoko, kaj eĉ en romiaj tempoj. Kiel aliloke en Holando, ventomuelejoj estis konstruitaj por funkciigi lokan industrion, kiel ekzemple tritiko jam en 1594 kaj lignan pretigomuelejojn en 1643 kaj 1739 ("de salamandro" kaj "de Hooper"). Veur iĝis memstara municipo en la tempo de la mallongdaŭra Batava Respubliko.

Leidschendam, protestanta preĝejo laŭ la Vliet

La suda flanko de Vliet estis loĝigita ĉe pli posta dato pro ĉeesto de ampleksaj marĉoj. Tiuj estis drenitaj ĉirkaŭ 1200 fare de la nederlandaj kalkuloj, rajtigante la kompromisojn de Stompwijk kaj Wilsveen por esti establita. Poste la torfo-industrio prosperis, kaj proksimume dudek ventomuelejoj estis konstruitaj por akvadministrado. En 1811, Stompwijk kaj Veur estis kombinitaj por formi Leidschendam, sed tiu estis inversigitaj nur ses jarojn poste, kvankam unu urbestro daŭre servis ambaŭ vilaĝojn. Komencante en la fermaj jaroj de la 19-a jarcento, la areo komencis ŝanĝi rapide pro sumigitaj fortoj de la agrikultura krizo, plibonigitan transportadon en la areo, kaj regionaj efikoj de la unua kaj dua mondmilitoj.

Elkreskanta nombro da registaro kaj industriaj agadoj (la nederlanda politika ĉefurbo de Hago estas proksima) kaj la rilata loĝ-postulo transformis Veur de kampara en antaŭurban komunumon. Tiu kondukis al municipa nova reĝimo kaj la formado de Leidschendam, en 1938. Stompwijk daŭre estas kampara vilaĝo, situanta kelkajn mejlojn nordoriente de Leidschendam. Hans van der Sluijs (VVD) estas urbestro de Leidschendam-Voorburg ekde 2007.

Cirkaŭ la jaro 1870 la komunumo Leidschendam-Voorburg havis cirkaŭ 6 000 loĝantoj kaj nun cirkaŭ 73 000.

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

En esprimoj de procento de populacio, ĉeflaborpraktikadoj estas nemoveblaĵo kaj komercaj servoj, podetala komerco kaj hotelo/restoracioj, medicina prizorgo, transportado kaj komunikado, kaj registaro. En 2002, la senlaboreca procento estis 13.1%. Granda, duon-kovrita butikumadareo, Leidsenhage, ekzistas proksime de la limo kun Voorburg. Leidsenhage enhavas grandan nombron da podetalistoj, inkluzive de grandaj ĉenoj kiel ekzemple Albert Heijn, Vroom & Dreesmann, kaj C&A, same kiel komunikilo kaj pli malgrandaj butikoj kaj restoracioj. Tirante nombregojn da homoj, la areo estas fokuso de vojo kaj reltrafiko en la areo. Leidschendam-Voorburg gastigis la UN Special Tribunal for Lebanon (Speciala tribunalo por Libano) por juĝi suspektintojn pri murdo de iama libana ĉefministro Rafik Hariri. Voorburg aranĝis CBS "Centraal Bureau voor de Statistieken" Statistiko-Nederlandon, la nederlandan censoficejon ĝis meze de 2008 kiam ĝi moviĝis al nova oficejo en Hago - Leidschenveen.

Transporto[redakti | redakti fonton]

Fervojo

Pluraj stacidomoj estas situantaj ene de la municipo, disponigante ligilojn kun ĉiuj gravaj grandurboj en la Randstad. Ĉeffervoja stacidomo estas Voorburg ĉe la Hago - Utrecht linio. Ekzistas kelkaj stacioj sur la Roterdamo-Amsterdamo-linio sur la limo de Hago kaj Voorburg, inkluzive de Den Haag Mariahoeve kaj Den Haag Laan van NOI. Leidschendam-Voorburg havas plurajn staciojn sur la RandstadRail linioj. RandstadRail estas malpeza reloprojekto ligante la grandurbojn de Hago, Roterdamo kaj Zoetermeer. Tiuj linioj utiligas la antaŭajn trajnitinerojn, kiuj nun estas transformitaj por uzo per lumreloveturiloj. Ĉefaj RandstadRail-stacioj en Leidschendam-Voorburg estas Voorburg 't Loo kaj Leidschendam-Voorburg. La urbo havas tri fervojajn stacidomojn: Voorburg, Voorburg' t Loo. kaj Leidschendam-Voorburg-stacio. Ĉi-lastaj du nun estas parto de RandstadRail.

Buso kaj tramo

Ekzistas du gravaj busservoj kurantaj tra tiu municipo. Ili estas HTM kaj Veolia. Pluraj tramotrajektorioj tra Leidschendam-Voorburg - prizorgita fare de HTM - ligas diversajn partojn de la grandurbo unu la alian, same kiel kun diversaj najbaraj grandurboj.

Vojoj

Leidschendam-Voorburg estas servita per aŭtovojoj A4 (Amsterdamo - belga landlimo) kaj A12 (Hago - germana landlimo), kiuj ligas al ĉiuj aliaj areoj de la lando kaj internaciaj cellokoj. La N14-vojo, kiu ligas la A4 ĉe Leidschendam al la N44-vojo ĉe Wassenaar kure tra serio de tuneloj en la urbo.

Demografio[redakti | redakti fonton]

La 31-an de decembro 2001, proksimume 40% el la populacio havis kolegigradon aŭ pli bone, vicigante naŭonon el la kvindek plej grandaj grandurboj en Nederlando. Proksimume 25% havas malaltan edukonivelon (supozeble mezlernejo maksimume), ankaŭ vicigante naŭa. Voorburg estas denspopulata kaj al signifa mezuro estas pendoluloj urbo. Multaj loĝantoj laboras en Hago interalie kiel oficisto. En la urbo estas ankaŭ multaj artistoj.

Medicina prizorgo[redakti | redakti fonton]

En Leidschendam-Voorburg estas 34 familiaj kuracistoj, 26 dentistoj, 10 apotekoj, kaj 2 hospitaloj.

Eduko[redakti | redakti fonton]

La 1-an de oktobro 2003, Leidschendam-Voorburg havis 23 bazlernejojn rekrutantajn 6 110 studentojn; 5 112 studentoj estis rekrutitaj en mezlernejoj. Ekzistas unu speciala bezonolernejo kun 152 studentoj. Ekzistas 50 lokoj por infansubteno. Ekzistas neniuj institucioj por pli alta eduko ene de Leidschendam aŭ Voorburg. Tamen, en distanco de proksimume 16 kilometroj ekzistas kaj la Delfta Universitato de Teknologio kaj la Universitato de Leiden, kaj kelkaj aplikatsciencaj kaj artuniversitatoj en Hago (donantaj bakalaŭrecojn nur), ĉio facile alireblaj.

Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]

Leidschendam-Voorburg havas tri ĝemelurbojn:

En la ĝemeliĝo inter Voorburg kaj Hranice ekestis longdaŭrajn amikecojn ankaŭ inter esperanto parolantaj. En la kampo de edukado, servo por la publika sano, religio, arto, kulturo kaj sporto, verdigi kaj medio oni faris diversajn projektojn.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]