Guberniestro (Usono)

Guberniestro^[1] (angle Governor) en Usono estas la estro de la plenuma aŭtoritato de ŝtato aŭ teritorio en la Usona Federacio.

Priskribo

La federacio estas gvidata de prezidanto, kiu estas la estro de la ekzekutivo de la federacia registaro. Ĉe la kapo de ĉiu el la kvindek usonaj subŝtatoj kiuj konsistigas la federacion estas guberniestro, kiu estas la estro de la plenuma aŭtoritato, la ekzekutivo en tiu subŝtato. La guberniestro, kiu ne estas subulo al la federaciaj aŭtoritatoj, estas la politika kaj ceremonia direktoro de la ŝtato. La guberniestro havas kromajn devojn, kiel ekzemple: la supera komando de la nacia gvardio de la ŝtato, la rajton vetoi ŝtatleĝojn, kaj la kapablo forpardoni ŝtatkaptitojn. La difino de la rolo kaj potencoj de la guberniestro varias de ŝtato al ŝtato, sed en la plej multaj ŝtatoj la pozicio de guberniestro havas multe da influo. La potenco de la guberniestro estas ekvilibra fare de la sendependa leĝdona aŭtoritato en tiu ŝtato. Tamen, male al la prezidanto de Usono, kiu nomumas la membrojn de la kabineto kiel en iu konvencia prezidenta reĝimo, oficistoj kiel la ĝenerala prokuroro, la usona ministro pri eksterlandaj aferoj, angle nomata ekvivalento de "ŝtatsekretario", kaj la trezoristo estas kandidatigitaj por sendependa elekto aparte de la guberniestro, do ke estas ebla situacio, en kiu la ŝtata guberniestro venas de unu partio dum ĝia ĝenerala prokuroro apartenas al dua partio. Ĉi tiu metodo, en kiu la membroj de la registaro staras por elekto aparte de la kapo, havas neniun egalon en iu alia registara aŭtoritato ekster la limoj de Usono mem, sed la armea ĥunto en Tajlando konsideris la ideon dum la formado de la tajlanda registaro en 2014. En ĉiuj landoj la guberniestro estas elektita en rektaj balotoj. La oficperiodo de guberniestro daŭras kvar jarojn, krom la ŝtatoj de Vermonto kaj Nov-Hampŝiro kie la oficperiodo de la guberniestro daŭras nur du jarojn, kaj ne estas limigita en nombro. En la plej multaj ŝtatoj, kiel ekzemple Florido kaj Kalifornio, la oficperiodo de la guberniestro estas limigita al du esprimoj nur. En la ŝtato de Virginio, la esprimo de la guberniestro estas limigita al unu esprimo nur. En ŝtatoj kiel Viskonsino kaj Nov-Jorkio ekzistas neniu limo por la nombro da esprimoj de la guberniestro.

Granda nombro da usonaj prezidantoj funkciis kiel guberniestroj de subŝtatoj antaŭe, inkluzive de prezidantoj Franklin D. Roosevelt kiu funkciis kiel guberniestro de Nov-Jorkio antaŭ esti elektita prezidanto, Jimmy Carter kiu funkciis kiel guberniestro de Georgio antaŭ esti elektita, Ronald Reagan kiu funkciis kiel guberniestro de Kalifornio, Bill Clinton kiu servis kiel guberniestro de Arkansaso, kaj George Walker Bush, kiu servis kiel guberniestro de Teksaso.

Guberniestrinoj

37 virinoj funkciis ĝis 2015 kiel guberniestroj en Usono, inkluzive de du virinoj kiuj funkciis kiel portempaj guberniestroj, sed ne estis elektitaj en la balotoj - laŭ la stato fine de 2025 aktuale temas pri 14 (el ili Mikie Sherrill kaj Abigail Spanberger jam estas elektitaj sed ankoraŭ ne ĵurkonfirmitaj). La 4-an de novembro 1924, du virinoj estis elektitaj por la unua fojo en du malsamaj subŝtatoj al la oficejo de guberniestro, Nellie Tayloe Ross en Vajomingo, kaj Miriam A. Ferguson en Teksaso. Ross estis ĵurkonfirmita en oficejo la 5-an de januaro 1925, kaj tiel iĝis la unua virino en tiu pozicio en la historio de Usono. Proksimume du semajnojn poste, Ferguson estis ĵurkonfirmita.

Ella T. Grasso de Konektikuto, Dixy Lee Ray de Vaŝingtonio kaj Martha Layne Collins de Kentukio estis la unuaj guberniestrinoj, kiuj estis nek edzino nek vidvino de antaŭa guberniestro.

En la subŝtato Arizono, laŭ la stato de 2015, ekzistis kvar virinoj en oficejo, la plej granda nombro inter la subŝtatoj en Usono. Sarah Palin, kiu funkciis kiel guberniestro de Alasko, estis ankaŭ la kandidato de la Respublikana Partio por la posteno de vicprezidanto en la prezidanta baloto de Usono en 2008.

Ankaŭ en Vaŝingtono (distrikto Kolumbio) kaj Porto-Riko, virinoj antaŭe estis elektitaj por estri la ekzekutivon.