Jakub Arbes

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search


Jakub Arbes
Jakub Arbes 1884 Mara.png
Personaj informoj
Naskiĝo 12-an de junio 1840 (1840-06-12)
en Prago
Morto 8-an de aprilo 1914 (1914-04-08) (73-jara)
en Prago
Tombo Malvazinky Cemetery
Ŝtataneco Ĉeĥio
Alma mater Ĉeĥa Universitato Teknika ĉe Prago
Profesio verkisto, ĵurnalisto, sciencfikcia verkisto
Lingvoj ĉeĥa lingvo
v  d  r
Information icon.svg
Arbes.jpg

Jakub ARBES (naskiĝis la 12-a de junio 1840 - mortis la 8-a de aprilo 1914) estis ĉeĥa verkisto de sociaj romanoj (Kandidatoj de ekzistado, La lastaj tagoj de la homaro).

Li estas aŭtoro de nova literatura ĝenro, kiun Jan Neruda nomis romanedo. Temas pri rakontoj kun mistera timiga atmosfero, kun ŝajne supernaturaj fortoj, kiuj fine estas nature klarigataj (Sankta Ksaverio, La cerbo de Newton, La unua nokto ĉe la kadavro, Krucumitino). Romanedo similas al detektiva rakonto.

Liaj "Rakontoj" en traduko de Josef Grňa estis la unua ĉeĥa beletraĵo tradukita en Esperanton (1908). Nun proponas la Rakontojn eLibero.

Verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Pláč koruny české neboli Nová perzekuce (Ploro de la krono bohemia aŭ Nova persekutado, pamfleto 1869)
  • Lež a pravda o „svatém“ Janu Nepomuckém (Mensogo kaj vero pri la „sankta“ Johano de Nepomuk, anonima pamfleto 1970)
  • Kandidáti existence (Kandidatoj de ekzistado, romanedo 1878)
  • Romaneta I-II (Romanedoj I-II, 1878-1884)
    • Svatý Xaverius (Sankta Ksaverio)
    • Newtonův mozek (La cerbo de Newton)
    • Akrobati (Akrobatoj)
    • Lotr Gólo (Kanajlo Golo)
  • Mravokárné románky (Moral-admonaj romanetoj, 1880)
  • Mesiáš (Mesio, 1883)
  • Předměstské arabesky (Antaŭurbaj arabeskoj, 1883)
  • Štrajchpudlíci (Presejaj lernoknaboj, 1883)
  • Povídky a kresby (Rakontoj kaj desegnoj, 1884)
  • Záhadné povahy (Misteraj karakteroj, 1884)
  • Český Paganini (Ĉeĥa Paganini, 1884)
  • Moderní upíři (1884)
  • Dva barikádníci (Du barikadistoj, 1885)
  • Idyly utrpení a bídy (Idilioj de suferado kaj mizero, 1885)
  • Ve službě umění (En servo de la arto, 1886)
  • Miniatury (Miniaturoj, 1886)
  • Etiopská lilie (Etiopia lilio, 1886)
  • Poslední dnové lidstva (Lastaj tagoj de la homaro, 1895)
  • Advokát chuďasů (Advokato de la malriĉuloj, 1906)

En Esperanto aperis[redakti | redakti fonton]

  • Rakontoj (PDF) aŭ Rakontoj (HTML, ISO-8859-1, ASCII iksisme) (El la vivo de Mozart en Praha, La blanka edziniĝa vesto, La unua nokto ĉe la mortinto, Moderna Magdalena), (trad. Grňa Josef, eld. Ferd. Boháček, Jevíčko)
  • Apud la lito de solenaskito, trad. Grňa Josef, Český esperantista, 1909
  • La unua idealo, trad. Grňa Josef, Český esperantista, 1909,
  • La unua idealo, trad. František Dus, Časopis českých esperantistů, 1912
  • Oranĝo, trad. Tobek V., Časopis českých esperantistů 1910
  • La unua „Marseillaise“ el bohema pulmo, trad. Alexander Zahel, La Revuo 1913-1914, p. 343-353, 392-400
  • Studo pri pulo, trad. Miloš Lukáš, La Progreso II 1925 4 5 42
  • Ĉielarka punkto super la kapo, Čech V. Ĉs. antologio 1935