Kopta alfabeto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Koptaj literoj de la bohara tradicio
Kopta teksto ĉ. 3-a jarcento p.K.

Kopta alfabeto estas alfabeto uzata por skribado en la kopta lingvo, la antaŭaraba lingvo de Egiptio. Ĝi baziĝas sur la greka alfabeto, tamen enhavas kelkajn literojn por specife koptaj sonoj, ĉerpitaj de la demotika skribo — variaĵo de rapidskriba hieroglifa sistemo.

La kopta alfabeto venis al vasta uzo ĉ. la 4-a jarcento post Kristo. Ĝi estas plu uzata de la Kopta eklezio en religiaj tekstoj. Ekster la eklezio la alfabeto preskaŭ ne estas uzata.

Ekde versio 4.1 (aperinta en 2005) Unikodo enhavas koptajn literojn aparte.

Listo de ĉiuj literoj[redakti | redakti fonton]

Bildo Formo maj Formo min Nomo Latinigo Greka alfabeto Cirila alfabeto Unikodo maj Unikodo min Prononco 1 Prononco 2 Nombro
Copte a.png Alfa (alpha) a Α, α А, а U+2C80 U+2C81 a 1
Copte b.png Beta (bēta) b Β, β Б, б U+2C82 U+2C83 b, v 2
Copte g.png Gamma g Γ, γ Г, г U+2C84 U+2C85 k g, ŋ, ɣ 3
Copte d.png Dalda d Δ, δ Д, д U+2C86 U+2C87 d d, ð 4
Copte e.png Ej (ei) e Ε, ε Е, е U+2C88 U+2C89 e 5
Copte soou.png Soŭ (soou) Ϛ, ϛ (Neniu) U+2C8A U+2C8B (6)
Copte z.png Zeta (zēta) z Ζ, ζ З, з U+2C8C U+2C8D s z 7
Copte ee.png Eta (ēta) ē Η, η Э, э U+2C8E U+2C8F ɛː, i 8
Copte th.png Teta (thēta) th Θ, θ (Neniu) U+2C90 U+2C91 tʰ, θ 9
Copte i.png Iota (iōta) i Ι, ι І, і / И, и U+2C92 U+2C93 i, j 10
Copte k.png Kapa (kappa) k Κ, κ К, к U+2C94 U+2C95 k 20
Copte l.png Laŭla (laula) l Λ, λ Л, л U+2C96 U+2C97 l 30
Copte m.png Me (mē) m Μ, μ М, м U+2C98 U+2C99 m 40
Copte n.png Ne (nē) n Ν, ν Н, н U+2C9A U+2C9B n 50
Copte ks.png Ksi (ksi) ks Ξ, ξ (Neniu) U+2C9C U+2C9D ks 60
Copte o.png o Ο, ο О, о U+2C9E U+2C9F o 70
Copte p.png Pi p Π, π П, п U+2CA0 U+2CA1 p 80
Copte r.png Ro (rō) r Ρ, ρ Р, р U+2CA2 U+2CA3 r 100
Copte s.png Semma (sēmma) s Σ, σ, ς С, с U+2CA4 U+2CA5 s 200
Copte t.png Taŭ (tau) t Τ, τ Т, т U+2CA6 U+2CA7 t t, d 300
Copte u.png He u Υ, υ У, у U+2CA8 U+2CA9 u, w u, w, i, v 400
Copte ph.png Fi (phi) ph Φ, φ Ф, ф U+2CAA U+2CAB pʰ, f 500
Copte kh.png Ĥi (khi) kh Χ, χ Х, х U+2CAC U+2CAD kʰ, χ, ʃ 600
Copte ps.png Psi (psi) ps Ψ, ψ (Neniu) U+2CAE U+2CAF ps 700
Copte oo.png O ō Ω, ω (Neniu) U+2CB0 U+2CB1 800
Copte sh.png Ϣ ϣ Ŝaj š (Nenio) Ш, ш U+03E2 U+03E3 ʃ
Copte f.png Ϥ ϥ Faj (fai) f (Nenio) (Nenio) U+03E4 U+03E5 f 90
Copte x.png Ϧ ϧ Ĥaj (ḫai) (Nenio) (Nenio) U+03E6 U+03E7 x
Copte h.png Ϩ ϩ Hori h (Nenio) (Nenio) U+03E8 U+03E9 h
Copte dj.png Ϫ ϫ Ĝanĝia (ḏanḏia) ḏ (j) (Nenio) Џ, џ U+03EA U+03EB ʤ ʤ, g
Copte tsh.png Ϭ ϭ Ĉima (čima) č Ϙ, ϙ Ч, ч U+03EC U+03ED q ʧ
Copte ti.png Ϯ ϯ Ti ti (Nenio) (Nenio) U+03EE U+03EF ti
Copte r barre.png Psisanŝe (psis ənše) (Nenio) (Nenio) U+2CC0 U+2CC1 900

Aliaj signoj[redakti | redakti fonton]

La kopta havas superstrekojn kiel skriptajn signojn. Literkombinoj sub tiaj superstrekojn nomiĝis nomina sacra kaj ili uziĝis kiel mallongigoj.

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Wolfgang Kosack: Koptisches Handlexikon des Bohairischen. Koptisch - Deutsch - Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
  • Loprieno, Antonio. 1995. Ancient Egyptian: A Linguistic Introduction. Cambridge: Cambridge University Press. 24–26.
  • Quaegebeur, Jan. 1982. "De la préhistoire de l'écriture copte." Orientalia lovaniensia analecta 13:125–136.
  • Ritner, Robert Kriech. 1996. "The Coptic Alphabet". In The World's Writing Systems, edited by Peter T. Daniels and William Bright. Oxford and New York: Oxford University Press. 287–290.