A (cirila alfabeto)

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el А)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
A
Cyrillic letter A - uppercase and lowercase.svg
Cirila alfabeto
Slavaj literoj
А Б В Г Ґ Д Ђ
Ѓ Е Ѐ Ё Є Ж З
Ѕ И Ѝ І Ї Й Ј
К Л Љ М Н Њ О
П Р С Т Ћ Ќ У
Ў Ф Х Ц Ч Џ Ш
Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
Neslavaj literoj
Ӑ Ӓ Ә Ӛ Ӕ Ғ Ҕ
Ӻ Ӷ Ԁ Ԃ Ӗ Ӂ Җ
Ӝ Ԅ Ҙ Ӟ Ԑ Ӡ Ԇ
Ӣ Ҋ Ӥ Қ Ӄ Ҡ Ҟ
Ҝ Ԟ Ԛ Ӆ Ԓ Ԡ Ԉ
Ԕ Ӎ Ӊ Ң Ӈ Ҥ Ԣ
Ԋ Ӧ Ө Ӫ Ҩ Ԥ Ҧ
Ҏ Ԗ Ҫ Ԍ Ҭ Ԏ Ӯ
Ӱ Ӳ Ү Ұ Ҳ Ӽ Ӿ
Һ Ԧ Ҵ Ҷ Ӵ Ӌ Ҹ
Ҽ Ҿ Ӹ Ҍ Ӭ Ԝ Ӏ
Arĥaikaj literoj
Ҁ Ѻ Ѹ Ѡ Ѿ Ѣ
Ѥ Ѧ Ѫ Ѩ Ѭ
Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ
     Ԫ      
            Ԙ
Listo de cirilaj literoj
Information icon.svg
vdr
La litero A en la aboco fare de Jelizawieta Böhm

А а (kursive: А а) estas la unua litero de ĉiu cirila alfabeto.[1][2] Nuntempe la cirila litero А kaj la latina litero A en ĉiuj formoj (majusklominusklo, skribitaj kursive aŭ ne) aspektas tute same.

En plejmulto da lingvoj, kiuj uzas la cirilan alfabeton, inter ili la slavaj lingvoj belorusa, bulgara, makedona, rusa, serba, ukraina la litero А ordinare signifas la vastan nerondigitan antaŭan vokalon [a]. En la cirilaj alfabetoj por la lingvoj inguŝa kaj ĉeĉena lingvo la litero А signifas la vastan nerondigitan malantaŭan vokalon [ə] kaj mezan centran vokalon [ɑ].

La prononco de la litero А povas dependi de la loko en la vorto kaj de akcento. Ekzemple en la rusa la akcentita А signifas [a], la senakcenta signifas [ʌ][ə].

En la esperanta alfabeto al la cirila litero А respektivas la litero A.

Historio[redakti | redakti fonton]

La cirila litero А devenas de la greka litero alfo (Α α). En Slavono kaj ĝenerale en fruaj cirilaj alfabetoj ĝia nomo estas азъ (az), kio signifas "mi". En kirilico la litero А aspektas kiel Early-Cyrillic-letter-Azu.svg, en glagolico al ĝi respektivas la litero Glagoljica Az.svg. Inter la cirilaj ciferoj ĝi havas la valoron 1.

Kodoj[redakti | redakti fonton]

Signo А а
Unikoda nomo CYRILLIC CAPITAL LETTER A[3] CYRILLIC SMALL LETTER A[4]
Enkodigo dekume deksesume dekume deksesume
Unikodo 1040 U+0410 1072 U+0430
UTF-8 208 144 D0 90 208 176 D0 B0
HTML А А а а
KOI8-R kaj KOI8-U 225 E1 193 C1
CP855 161 A1 160 A0
Windows-1251 192 C0 224 E0
ISO 8859-5 176 B0 208 D0
MacCyrillic 128 80 224 E0


Gnome-speakernotes.svg
А (cirila)
Rusa prononco de la nomo de la cirila 'А'

Ĉu problemoj aŭdigi ĉi tiun dosieron? Vidu helpon.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Slavaj alfabetoj (Cirilaj) en la paĝaro “TITUS — Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien”. Alirita 2019-12-13.
  2. Neslavaj alfabetoj (Cirilaj) en la paĝaro “TITUS — Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien”. Alirita 2019-12-13.
  3. La unikoda simbolo 'CIRILA MAJUSKLO А' en la paĝaro FileFormat.Info.
  4. La unikoda simbolo 'CIRILA MINUSKLO а' en la paĝaro FileFormat.Info.