Spirado

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Spirado estas la procezo kiu movas aeron en kaj eksteren de la pulmoj, por permesi la difuzon de oksigeno kaj karbona dioksido al kaj de la ekstera medio en kaj el de la sango. "Spirado" foje ankaŭ rilatas al la ekvivalenta procezo uzanta aliajn spirajn organojn kiel brankojn en fiŝoj kaj spirakloj en iaj artropodoj. Por organismoj kun pulmoj, spirado konsistas el enspiro kaj elspiro. Spirado estas grava, ĉar ĝi ebligas spiron, bezonatan por vivo.

Aerobiaj organismoj (ĉiuj bestoj, la plej multaj plantoj kaj multaj mikro-organismoj) postulas oksigenon ĉe la ĉela nivelo por liberigi energion kaj perlabori (nome metabolo) energi-riĉajn molekulojn kiel grasacidonglukozon. Spirado plenumas alian gravan rolon: ĝi subtenas la homeostazon, kiu determinas la indicon kaj profundon de spirado. La medicina termino por normala malstreĉiga spirado estas eŭpneo.

X-radia video de virina amerika aligatoro dum spirado.

Fine de ĉiu elspir-ciklo la plenkreskaj homaj pulmoj ankoraŭ enhavas 2.5 – 3.0 litrojn da aero, kiu nomiĝas Resta Funkcia Kapazito (angle FRC, Functional Residual Capacity). Dum ĉiu spirad-cicklo nur ĉ. 15% el ĉi tiu volumo anstataŭiĝas per la  malsekigita ekstera aero. 

Spirado estas uzata por granda kvanto de kromaj funkcioj, kiel parolado, esprimo de la emocioj (ekz. rido, oscedo). Oscedanta ktp.), purigo de spirvojoj (tusado kaj ternado ktp.) kaj, okaze de bestoj kiuj ne povas ŝviti tra la haŭto, ankaŭ por akvo-bilanco.

Kontrolo[redakti | redakti fonton]

Spirado estas unu el nemultaj korpaj funkcioj kiujn oni povas kontroli kaj konscie kaj senkonscie.