Oksigeno

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo



O

S

nitrogenooksigenofluoro

[He] 2s2 2p4

16 O
8
↓Perioda tabelo de elementoj↓
Ĝeneralaj informoj
Nomo (latine), simbolo, numero oksigeno (oxygenium), O, 8
CAS-numero 7782-44-7
Loko en perioda tabelo 16-a grupo, 2-a periodo, bloko p
Karakteriza grupo Nemetaloj
Pezono en terkrusto 49,4 %
Nombro de naturaj izotopoj 3
Aspekto senkolora gaso
Atomaj ecoj
Relativa atompezo 15,99903-15,99977[1] amu
Atomradiuso 60 pm
Kovalenta radiuso 66 pm
Radiuso de van der Waals 152 pm
Elektrona konfiguracio [He] 2s2 2p4
Elektronoj en ĉiu energia ŝelo 2; 6
Oksidiĝa nombro −2, −1, 0, +1, +2
Fizikaj ecoj
Materia stato gasa (O2)
Kristala strukturo kuba
Denseco (273,15 K) 1,429 ⋅ 10−3 g/cm3
Magneta konduto paramagneta
Degelpunkto −218,3 °C (54,8 K)
Bolpunkto −183 °C (90,15 K)
Diversaj
Elektronegativeco 3.44 (Pauling-skalo)
Izotopoj
Izotopo Naturapero t1/2 radioaktiveco de disfalo Energio de disfalo MeV Produkto de radioaktiva disfalo
16O 99,76 % estas stabila kun 8 neŭtronoj
17O 0,04 % estas stabila kun 9 neŭtronoj
18O 0,20 % estas stabila kun 10 neŭtronoj
Se ne estas indikite alie, estas uzitaj unuoj de SI kaj SVP.

Oksigeno (lat. Oxygenium) estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo O kaj atomnumero 8.

Oksigeno estas gasa kemia elemento, kreanta duan ĉefan konsisteron de tera atmosfero. Ĝi estas biogeneza elemento kaj ties ĉeesto estas necesa por ekzistado de plimulto da vivaj organismoj sur tiu ĉi planedo.

Svedo Carl Wilhelm Scheele kaj anglo Joseph Priestley malkovris la elementon oksigenon ĉirkaŭ la jaro 1775. La franco Lavoisier ĝin nomis oksigenon (oxys: acidon greke; kaj gignomai: faranto greke.)

Oksigeno estas senkolora, senodora, sengusta gaso. Ordinara oksigena molekulo havas du atomojn (O2). Ozono havas tri oksigenajn atomojn (O3)

Preskaŭ ĉiuj plantoj kaj animaloj bezonas oksigenon por vivi. Ni povas vivi nur kelkajn minutojn sen oksigeno. Oksigeno donas al ni varmon kaj energion. Ĝi ebligas la bruligon de la fueloj kiel gaso, benzino, oleo, mazuto, karbo, kaj ligno. Ĉirkaŭ la kvinona parto de la tera atmosfero estas oksigeno. Preskaŭ la duono de la pezo de la teraj rokoj kaj mineraloj kaj 89% de la pezo de akvo (H2O) estas oksigeno. Se oni kalkulu la nombron de atomoj, oksigeno estas la plej abunda elemento sur Tero.

Plantaj ĉeloj uzas oksigenon, sed ili ankaŭ faras oksigenon en la procezo de fotosintezo.

La ŝtala industrio uzas oksigenon por produkti ŝtalon, tiel forigante grandparton da karbono el ĝi laŭ ĝia dezirita kvalito. Veldistoj uzas oksigenon por havi varmegan flamon (je 3300C). Oni uzas likvan oksigenon en raketoj.

Kemiaj komponaĵoj[redakti | redakti fonton]

Bildaro[redakti | redakti fonton]


Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Cook, Gerhard A.; Lauer, Carol M. (1968). "Oxygen". In Clifford A. Hampel. The Encyclopedia of the Chemical Elements. New York: Reinhold Book Corporation. pp. 499–512. LCCN 68-29938.
  • Emsley, John (2001). "Oxygen". Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements. Oxford, England, UK: Oxford University Press. pp. 297–304. ISBN 0-19-850340-7.
  • Raven, Peter H.; Evert, Ray F.; Eichhorn, Susan E. (2005). Biology of Plants (7th ed.). New York: W.H. Freeman and Company Publishers. pp. 115–27. ISBN 0-7167-1007-2.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

  1.  (angle): Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report) (PDF), p. 8