Tradukoscienco

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Translatologio)
Jump to navigation Jump to search

Tradukosciencotraduktologio[1] estas branĉo de lingvistiko, kiu studas la tradukadon (skriba produkto) aŭ interpretadon (buŝa aktiveco) inter lingvoj (precipe fare de homoj). Pri komputila tradukado (ankaŭ "maŝina tradukado") okupiĝas precipe komputila lingvistiko.

Ĉar ĝi estas formo de lingvo-kontakto, ĝi ankaŭ traktas aspekton de la interkultura komunikado, ĉar la plej malfacila tasko dum tradukado situas en la semantika parto de la lingvo kaj sekve ĝiaj frazeologioj kaj ĉiuj eblaj kulturaj aludoj. Ekzemploj estas la terminoj kiuj varias laŭ la sociaj reguloj (ĉefe terminoj pri la socia kaj politika organizo en diversaj civilizacioj, nekompreneblaj sen la kulturhistoriaj scioj) aŭ kiuj ne ekzistas en iuj lingvokomunumoj[2]. Specifaj vortumoj kaj tekstoj pri la vivo de la esperanto-komunumo ankaŭ estas malfacile aŭ tute ne tradukeblaj[2].

Pro ĝia multidisciplina naturo, la tradukologio pruntas multajn konceptojn kaj procedojn de aliaj studkampoj inter aliaj : kompara literaturscienco, informatiko, historio, lingvistiko, filologio, filozofio, socia psikologio, semiotikoterminologio[1].

La rusa teoriisto de la tradukarto, Kornej Chukovski, skribas jenon en sia libro "Supera Arto" (Moskvo, 1963): "Ĉiu epoko indas la tradukon, kiun ĝi daŭre toleras, kaj ankaŭ la tradukon, kiun ĝi admiras." Post longaj historiaj kaj teoriaj ekskursoj, post multaj konkretaj observoj li konkludas, ke la nocio "ĝusteco" estas ŝanĝebla kaj ke "ĉiu epoko kreas propran imagon pri tio, kion signifas ĝusta traduko."

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

En daŭro de jardekoj aperis multaj artikoloj, eseoj, studoj, libroj pri la tradukarto. Pri tiu ĉi grava parto de la Esperanta kulturo verkis plej elstaraj esperantistaj tradukistoj, poetoj, eseistoj kiel Edmond Privat: Esprimo de Sentoj en Esperanto (1957), Kalman Kalocsay: Kiel Verki kaj Traduki Poemojn(976), Fernando de Diego: Pri Esperanta Tradukarto(1979), K. Kalocsay, G. Waringhien, R. Bernard: Parnasa Gvidlibro (1984, tria eldono), G. Waringhien: Ankoraŭ pri la Traduk-arto(1983), William Auld: La Internacia Lingvo kiel Belarta Tradukilo (1978), William Auld: Pri la Traduko de Poezio (1965), Atanas Atanasov - Ada: La Arto Traduki (1983).

En "Tradukarto" (1999), gvidlibro pri tradukado, Venelin Mitev dediĉitas krom tekston pri la historio de la tradukarto, ankaŭ ĉapitrojn al la tradukado de sciencaj kaj teknikaj tekstoj, poezio, prozo, teatraĵoj, al demandoj pri stilo, neologismoj, helpiloj ktp, sed ankaŭ al la devoj kaj rajtoj de tradukistoj.

  • Baker, Mona ed. (2001). Routledge Encyclopedia of Translation Studies. New York and London: Routledge.
  • Bassnett, Susan (1980; revised 1991; 2002). Translation Studies. New York and London: Routledge.
  • Gentzler, Edwin (2001). Contemporary Translation Theories. 2nd Ed. London: Routledge.
  • Munday, Jeremy (2008). Introducing Translation Studies. London and New York: Routledge
  • Pym, Anthony (2010). Exploring Translation Theories. London: Routledge.
  • Robinson, Douglas. (1991). The Translator’s Turn. Baltimore and London: Johns Hopkins University Press.
  • Steiner, George (1975). After Babel. Oxford and New York: Oxford University Press.
  • Venuti, Lawrence. (2012).The Translation Studies Reader, 3rd ed. London: Routledge.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. 1,0 1,1 Hurtado Albir, Amparo (2001). Traducción y Traductología: Introducción a la traductología. Madrid: Cátedra. ISBN 84-376-1941-6.
  2. 2,0 2,1 Michel Duc Goninaz, Kelkaj rimarkoj pri la problemoj de tradukado, en : Detlev Blanke, Ulrich Lins, La arto labori kune, Universala Esperanto-Asocio, Rotterdamo, 2010, p. 395-397.
  3. Mitev, Venelin, Kiel traduki - ĝuste aŭ libere? en: Tradukarto1991, Bulgara Esperanto-Asocio.

Rilataj artikoloj[redakti | redakti fonton]

Traduko

Tradukisto, ekzemple Yan Fu

Komputilizita tradukado

Interpretado (tradukado)

Supratekstigo

Subtekstoj

Netradukeblo (fr. intraduisibilité)

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

(en, fr) CEATL : retejo de la Konsilio de la eŭropaj asocioj de literaturaj tradukistoj.