Indianao

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Indianao
State of Indiana (Stato de Indianao)
Ŝtata flago de Indianao Ŝtata blazono de Indianao
(Flago de Indianao) (Sigelo de Indianao)
Ŝtata kromnomo: The Hoosier State
Mapo de Usono kun Indianao montrata
Aliaj usonaj ŝtatoj
Ĉefurbo Indianapolis
Plej granda urbo Indianapolis (kun aglomeraĵo)
Ŝtatestro Mitchell E. Daniels, Jr.
Areo 94.321 km² (38)
 - Tero 92.897 km²
 - Akvo 1.424 km² (1,5 %)
Loĝantaro (2010)
 - Loĝantaro 6,516,922 (15-a)
 - Denso 70,2 /km² (16-a)
Aliĝo
 - Dato 11-a de decembro 1816
 - Ordo 19
Horzono EST: UTC-5/-4 (plejmulte da ŝtato)
CST: UTC-6/-5 (ege nordokcidenta kaj sudokcidenta)
Latitudo 37°47' N al 41°46' N
Longitudo 84°49' U al 88°4' U
Larĝeco 225 km
Longo 435 km
Alteco
 - Plej alta 383 m
 - Meza alteco 210 m
 - Plej malalta 97 m
Mallongigoj
 - USPS IN
 - ISO 3166-2 US-IN
Retejo www.in.gov
v  d  r
Information icon.svg

Indianao (kiu signifas "La lando de la Indianoj") estas ŝtato de Usono. Ĝia ĉefurbo estas Indianapolis. Ĝia poŝta mallongigo kaj ISO-3166-kodo estas IN. Loĝanto de Indianao estas nomata "Hoosier" (prononcita "HU-ĵer"), kaj tiel Indianao estas estas kromnomata "The Hoosier State" (aŭ "La Hoosier-Ŝtato").

Historio[redakti | redakti fonton]

Indianao estis antikve ekloĝata ĉirkaŭ 100 p.K. La indiĝenoj loĝis tie dum pli ol 1500 jaroj, ĝis eŭropaj koloniistoj venis dum la 17-a jarcento. Tiam la triboj Miami kaj Shawnee loĝis tie. Francio pretendis la teritorion en la 17-a jarcento, tiam ĝi estis donita al Britio post la fino de la Franca-kaj-Indiana Milito. La lando estis donita al Usono kiel parto de la Nordokcidenta Teritorio, kaj poste la Indianaa Teritorio. Ĝi aligis Usonon en 1818 kiel la 19-a ŝtato. En 1907 Indianao estis la unua ŝtato edikti truditan steriligon de nedezirinduloj en kadro de teorioj de eŭgeniko, 33 aliaj ŝtatoj sekvis poste.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Indianao limas norde al Miĉigano kaj Miĉigana Lago, oriente al Ohio, sude al Kentukio (trans Ohio-Rivero) kaj okcidente al Ilinojo. La landlimo al Ilinojo estas en sia norda duono rektlinia kaj en la suda sekvas riveron Wabash, ĝis ties enfluo en Ohio-Riveron.

La Wabash tranĉas la ŝtaton en du partojn. La rivero komencas flui, fakte, en Ohio kaj ĝi fluas en sudajn lokojn de Nordindianao, tra meza Indianao, kaj tiam fluas tra suda Indianao, kie ĝi estas la ŝtatlimo. Ĝi fariĝas la ŝtatlimo tuj sude de Terre Haute, ĝis la rivero enfluas en Ohio-Riveron.

Norda Indianao estas iom monteta precipe ĉirkaŭ la Miĉigana Lago. Sude de tiuj montetoj kaj la lago la lando fariĝas tre ebena (ĉe eniro al kantonoj Jasper kaj Newton). Norda Indianao konsistas ĉefe de kulturkampo. En la nordokcidento ekzistas ankaŭ industrioj ĉirkaŭ Miĉigana Lago. La Rivero Kankakee (Vidu sube...) fluas el ĉi tie en Ilinojon.

Meza Indianao ne estas monteta kaj relative ebena. Ĝi konsistas ĉefe de kulturkampo. La ĉefurbo estas ĉi tie. La Rivero Blanka kaj la Rivero Wabash fluas ĉi tie. La Blanka Rivero fluas tra la ĉefurbo.

Suda Indianao estas tre monteta. Tiuj montetoj aperas ĉirkaŭ 35 km sude de la ĉefurbo. La Nacia Arbaro Hoosier situas ĉi tie. Ĝi estas 200.000-akrea (80.900 hektara) natura rezervejo. Multe da kalkŝtona kavoj ankaŭ situas ĉi tie. La tereno estas pli diversa ol norda kaj meza Indianao kun pli da montetoj.

La maksimuma alto estas tiu de Hoosier-Monteto. La alto de la monteto estas 383 m. Suprize, la monteto ne situas en la suda parto. Fakte, ĝi estas en la orienta-meza parto, nur kvar kantonojn okcidente de la ĉefurbo, sed pri tio eblas disputi, ĉar ĝi estas sufiĉe proksima al ambaŭ lokoj: Sudindianao kaj Mezindianao.

La ĉefaj riveroj en Indianao estas:

Gravaj urboj[redakti | redakti fonton]

loĝantoj > 1.000.000

loĝantoj > 100.000

loĝantoj > 10.000

Gravaj suburboj de Indianapolis

de Ĉikago

de Louisville

de Fort Wayne

de South Bend-Elkhart

Urbetoj kaj Urboj[redakti | redakti fonton]

La kvin plej grandaj urboj estas: la ĉefurbo Indianapolis, Fort Wayne, Evansville, South Bend, kaj Gary.

La urboj kaj urbetoj estas tre diversaj. Multe da malgrandaj kaj mezgrandaj urbetoj kaj urboj situas tra la ŝtato. Pli grandaj urboj kaj urbetoj ekzistas ĉirkaŭ Miĉigana Lago, ankaŭ du grandaj urboj situas ĉe la Ohio-Rivero: Evansville kaj Louisville.

Famaj Indianaanoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]