Tetrapodoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Tetrapodoj
Troveblo de fosilioj: = Malfrua Devonio ĝis ĉi-epoko
Salamandro
Biologia klasado
Regno: Animaloj Animalia
Filumo: Ĥorduloj Chordata
Subfilumo: Vertebruloj Vertebrata
Infrafilumo: Makzeluloj Gnathostomata
(senranga klaso) Sarkopterigoj Sarcopterygii
Superklaso: Tetrapodoj Tetrapoda
Broili, 1913
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Tetrapodoj (Tetrapoda) estas klado de animaloj kiuj inkluzivas la terajn vertebrulojn kiel amfibiojn, reptiliojn kaj la mamulojn. Laŭlitere tetrapodoj signifas 'kvarpiedulojn'. Ne ĉiuj anoj de ĉi tiu klado havas efektive kvar piedojn. Ekzemple, serpentoj havas neniujn kaj birdoj havas nur du, do por eviti la konfuzon ni uzas la vorton bazitan je la internacia "tetrapoda".

Sistematiko[redakti | redakti fonton]

La superclaso Tetrapoda enhavas kvin klasojn:

Entute la biodiverseco de tetrapodoj (aŭ almenaŭ, tiu de la amfibia branĉo) kreskis eksponenciale dum la tempo: de sola amfibia grupo iam en la Devonio al multaj miloj da specioj hodiaŭ. Tamen, ke diversificación procezo estis interrompita almenaŭ kelkajn fojojn por grandaj biologiaj krizoj, kiel la Permia-Triasa formortado, kiu tuŝis almenaŭ amniotes.

La ĝenerala komponado de biodiverseco estis peladata ĉefe por amfibioj en la Devonio kaj la Karbonio, regita de sinapsidoj en la Permio kaj la Triaso, poste (en la Ĵurasio kaj la Kretaceo) regita de reptilioj kaj pligrandigita de la eksploda kresko de birdoj kaj mamuloj en la Kenozoiko. La kresko de biodiverseco sekvis la plimultiĝon de la numero de niĉoj okupitaj per tetrapodoj. La unuaj tetrapodoj vivis en akvoplenaj habitatoj kaj nutris ĉefe fiŝojn. Hodiaŭ, la tero subtenas grandan diversecon de tetrapodoj kiuj loĝas en multaj habitatoj kaj uzas diversajn dietojn.

Kladogramo[redakti | redakti fonton]

Tetrapoda

Elginerpeton




Metaxygnathus





Ventastega




Acanthostega



Ichthyostega




Hynerpeton




Tulerpeton




Crassigyrinus




Baphetidae




Colosteidae




Temnospondyli




Whatcheeria




Gephyrostegidae



Embolomeri




Seymouriamorpha


Tetrapoda s.str.
Amphibia s.str.

Aistopoda




Nectridea




Microsauria




Lysorophia



Lissamphibia (novaj amfibioj)






Reptiliomorpha

Solenodonsaurus




Diadectomorpha


Amniota


REPTILIA* (reptilioj)



AVES (birdoj)





SYNAPSIDA* (sinapsidoj)



MAMMALIA (mamuloj)





















La parafiletikaj taksonoj en tiu ĉi kladogramo estis markitaj per asterisko.