Animalo

El Vikipedio

Animalo
Troveblo de fosilioj: Ediacaran - ĉi-epoke

Laŭ la horloĝo de supra-maldekstre: Loligo vulgaris (molusko), Chrysaora quinquecirrha, Aphthona flava (artropodo), Eunereis longissima (anelido), kaj tigro (ĥordulo).

Biologia klasado

Domajno:	Eŭkariotoj Eukaryota
Regno:	Animaloj Animalia Linnaeus, 1758

Filumoj

Subregno Parazooj Parazoa''

Poriferoj Porifera

Subregno Eumetazoa

Plakozooj Placozoa
Orthonectida
Rhombozoa
Radiuloj Radiata (senranga)
- Ktenoforoj Ctenophora
- Kniduloj Cnidaria
- Trilobozoa †
Duflankuloj Bilateria (senranga)
- Acoelomorpha
- Miksozooj Myxozoa
- Chaetognatha
- Superfilumo Novbuŝuloj Deuterostomia
  - Ĥorduloj Chordata
  - Hemiĥorduloj Hemichordata
  - Eĥinodermoj Echinodermata
  - Xenoturbellida
  - Vetulicolia †
- Superfilumo Muduloj Ecdysozoa
  - Kinorhyncha
  - Loricifera
  - Priapuloj Priapulida
  - Nematodoj Nematoda
  - Nematomorpha
  - Lobopodia †
  - Onikoforoj Onychophora
  - Tardigradoj Tardigrada
  - Artropodoj Arthropoda
- Superfilumo Platizooj Platyzoa
  - Platvermoj Platyhelminthes
  - Gastrotricha
  - Rotifera
  - Acanthocephala
  - Gnathostomulida
  - Micrognathozoa
  - Cycliophora
- Superfilumo Lofotrokozouloj Lophotrochozoa
  - Sipuncula
  - Hyolitha †
  - Nemertea
  - Phoronida
  - Ectoprocta
  - Briozooj Bryozoa
  - Entoprocta
  - Brakiopodoj Brachiopoda
  - Moluskoj Mollusca
  - Anelidoj Annelida
  - Echiura

Animaloj (aŭ bestoj) estas organismoj kiuj kutime konsistas el pli ol unu ĉelo (multĉelulo), kies ĉeloj estas eŭkariotaj (kun vera nukleo), kiuj malkiel plantoj ne posedas celulozajn ĉelmurojn nek la eblon fari fotosintezon (ne havas kloroplastojn), ktp.

Laŭ Lamarko, animaloj "estas vivantaj organizitaj korpoj, dotitaj per partoj ĉiam iriteblaj, preskaŭ ĉiuj digestas la nutraĵojn, per kiuj ili sin nutras, kaj moviĝas, unuj per la sekvo de volo ĉu libera, ĉu dependa, la aliaj per tiuj de ilia ekscitita iriteblo." Tiele ili diferenciĝas el la vegetaloj.

Zoologio estas la scienco pri animaloj.

Oni povas dividi la animalojn je la sekvantaj grupoj (notu ke en preskaŭ ĉiu zoologia libro estas iom diferenca disdivido de la animala regno):

duflankuloj (Bilateria) - preskaŭ ĉiuj "kutimaj" animaloj, inkluzive ĥorduloj;

kniduloj (Cnidaria) - hidrozooj, maranemonoj, koraluloj, meduzoj;

ktenoforoj (Ctenophora);

miksozooj (Myxozoa, ankaŭ konsiderata kiel protistoj);

plakozooj (Placozoa);

sponguloj (Porifera) - spongoj.

[redaktu] Klasigoj

Laŭ Lamarko, Aristotelo jam dividis la bestojn jene:

Animaloj kun sango, nome
- Vivonaskaj kvarpieduloj
- Ovonaskaj kvarpieduloj
- Fiŝoj
- Birdoj
Sensangaj animaloj
- Moluskoj
- Krustacoj
- Testacoj
- Insektoj

Jam en 1794 Lamarko plibonigis tiun klasigon laŭ enhavo de sango, kiam ankoraŭ oni ne sciis kio ĝi estas, jene:

Animaloj kun vertebroj aŭ vertebruloj,
Animaloj sen vertebroj aŭ senvertebruloj.

Tiu ĉi lasta klasigo oni uzis dum multaj jardekoj. Sed jam antaŭe Lineo distribuis bestojn jene:

1a grado (koro kun du ventrikloj kaj sango ruĝa kaj varma), nome
- mamuloj
- birdoj
2a grado (koro kun unu ventriklo kaj sango ruĝa kaj malvarma), nome
- amfibioj (reptilioj)
- fiŝoj
3a grado (malvarma likvaĵo anstataŭ sango)
- insektoj
- vermoj.

Lamarko poste klasigis la senvertebrajn animalojn unue dekomence en kvin grupojn, nome: 1.- La moluskoj,

2.- la insektoj,

3.- la vermoj,

4.- la ekinodermoj kaj

5.- la polipoj.

Poste aldonis li aliajn kvin grupojn dum li konstatis, ke multaj "malperfektaj" animaloj estus klasataj en novaj grupoj kiuj konsideru siajn diferencigajn karakterojn. Lamarko konsideris tiun novan klasigon kiel gravan plibonigon de la ĝistiamaj klasigoj. Tiele la klasigo de senvertebruloj restis por multaj fakuloj dum multaj jardekoj jene:

1.- La moluskoj,

2.- la ciripedoj,

3.- la anelidoj,

4.- la krustacoj,

5.- la araknoidoj,

6.- la insektoj,

7.- la vermoj,

8.- la radiuloj,

9.- la polipoj kaj

10.- la infuziorioj.