Reptilioj
|
|
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Troveblo de fosilioj: Karbonio - ĉi-epoko | ||||||||||||||
Tuatara, Sphenodon punctatus
|
||||||||||||||
| Biologia klasado | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
Reptilioj ( Reptilia ) estis klaso de vertebruloj, kun ŝanĝiĝanta korpotemperaturo, spirantaj per pulmoj. Kelkaj estas senpiedaj, aliaj posedas kvar mallongajn krurojn, tial ili rampas ĉe la tero kaj estas komunuze nomataj rampuloj pro ĉi tiu kvalito. Reptilihaŭto estas seka kun malgranda nombro da glandoj, epidermo tre korniĝinta; ĝi estas ŝatata por produktado de valizoj.
Reptilioj estas tetrapodoj kaj amniuloj, bestoj kies embrion ĉirkaŭas amnia membrano, kaj membroj de la klaso Sauropsida. Hodiaŭ ilin reprezentas kvar travivintaj ordoj:
- Krokodiluloj Crocodilia (krokodilo, gavialoj, kajmanoj kaj aligatoroj): 23 specioj
- Sfenodontuloj Sphenodontia (sfenodontoj de Nov-Zelando): 2 specioj
- Skvamuloj Squamata (lacertoj, serpentoj kaj amfisbenoj amphisbaenia): ĉ. 7900 specioj
- Testuduloj Testudines (testudoj kaj kelonioj): ĉ. 300 specioj
Kiam oni konsideras la evoluon de reptilioj ("rampuloj"), estas pli logike grupigi ilin en:
Grupo 1 (testud-devenaj):
- Testuduloj (testudoj);
Grupo 2 (lacert-devenaj):
- Lacertojn (igvanoj, etaj lacertoj, kameleonoj/ĥameleonoj, serpentoj, ktp);
- Krokodiluloj (krokodiloj, aligatoroj, gavialoj) kune kun Birdoj.
Enhavo |
Klasigo [redakti]
La reptilioj estas parafiletika aro. Tio signifas, ke ĝi ne enhavas prapaton kaj ĉiujn ties idojn, ĉar en ili estas la birdoj. Male ĝi estas evolua grado, kuniĝante uloj kiuj intersimilas forme kaj ekologie. Ili do ne estas aro rigardata en arkreskiĝa klasigo. Kun la birdoj, ili estas la klado Sauropsida.
Klasigo ĝis la nivelo de ordoj, laŭ Benton 2004:
- Serio Amniuloj Amniota
- Klaso Sinapsidoj Synapsida
- Ordo Pelycosauria*
- Ordo Terapsidoj Therapsida
- Klaso Mamuloj Mammalia
- Klaso Reptilioj Sauropsida
- Subklaso Anapsidoj Anapsida
- Ordo Testuduloj Testudines
- Subklaso Diapsidoj Diapsida
- Ordo Araeoscelidia
- Ordo Younginiformes
- Infraklaso Fiŝosaŭroj Ichthyosauria
- Infraklaso Lepidosaŭromorfoj Lepidosauromorpha
- Superordo Saŭropterigoj Sauropterygia
- Ordo Plakodontoj Placodontia
- Ordo Notosaŭroideoj Nothosauroidea
- Ordo Pleziosaŭruloj Plesiosauria
- Superordo Lepidosaŭroj Lepidosauria
- Ordo Sphenodontida (tuatara)
- Ordo Skvamuloj Squamata (lacertuloj k serpentoj)
- Superordo Saŭropterigoj Sauropterygia
- Infraklaso Arkosaŭromorfoj Archosauromorpha
- Ordo Prolacertoformaj Prolacertiformes
- Divizio Arkosaŭroj Archosauria
- Subdivizio Crurotarsi
- Superordo Krokodilomorfoj Crocodylomorpha
- Ordo Krokodiluloj Crocodylia
- Superordo Krokodilomorfoj Crocodylomorpha
- Subdivizio Avemetatarsalia
- Infradivizio Ornitodiroj Ornithodira
- Ordo Flugsaŭroj Pterosauria
- Superorder Dinosaŭroj Dinosauria
- Ordo Saŭriskioj Saurischia
- Klaso Birdoj Aves
- Ordo Ornitiskioj Ornithischia
- Ordo Saŭriskioj Saurischia
- Infradivizio Ornitodiroj Ornithodira
- Subdivizio Crurotarsi
- Subklaso Anapsidoj Anapsida
- Klaso Sinapsidoj Synapsida
Lamarko [redakti]
Lamarko konsideris la reptiliojn (li inkludis amfibiojn ene de la sama grupo) kiel dekdua klaso de organizo de animaloj el la plej simplaj (senvertebruloj) al la plej perfekta (la homo). Li difinis la reptiliojn kiel la unua grupo kun spirado per pulmoj, kvankam ankoraŭ kun malvarma sango, kiel la proksima grupo de fiŝoj, pli proksima al senvertebruloj.
Referencoj [redakti]
Lamarko (Lamarck), Filozofio zoologia, 1809. SAT-Broŝurservo, 1987. Tradukis Valo. (paĝo 127).
Fotoj [redakti]
Eksteraj ligiloj [redakti]
http://tolweb.org/tree?group=Amniota&contgroup=Terrestrial_Vertebrates
http://www.nhf.dk/
http://cheni.0086e.net/qiu/class_reptile/
LAST: LITOVIO: Reptilioj en la domo el Monato (2002/11, p.16)
| Rilataj artikoloj troviĝas en Portalo pri Zoologio |

