Leono

El Vikipedio

Ĉi tiu artikolo temas pri la besto leono. Pri la aliaj signifoj vidu en Leono (apartigilo).

Leono
Biologia klasado
Regno: Animaloj Animalia Filumo: Ĥorduloj Chordata Klaso: Mamuloj Mammalia Ordo: Karnovoroj Carnivora Familio: Felisedoj Felidae Genro: Panthera Specio: P. leo
Konserva statuso
Konserva statuso: Vundebla[1]
Binoma nomo
Panthera leo (Linnaeus, 1758)
Sinonimoj
Felis leo (Linnaeus, 1758)

La leono estas felisedo loĝanta en Afriko kaj Azio. Iam ĝi ankaŭ loĝis en aliaj kontinentoj, sed estis forpuŝita de la homo, escepte de Barato, kie ankoraŭ restas eta loĝantaro de Azia leono. Leonbleko estas la roro. La virleono havas tre granda kolhararon, kio faciligas rekoni leonojn.

La specio estas karnovora. Plej ofte la leoninoj ĉasas kaj zorgas la idaron; ĉasado okazas ofte en grupo, la leonino ĉirkaŭas aŭ persekutas la predon kaj se oni bezonas forton por mortigi ĝin, la virleono povas aperi. Ĉiukaze ekzistas hierarkio por manĝado kaj unue manĝas virleonoj, poste leoninoj kaj poste la idaroj. Leonoj povas rabi predojn el aliaj karnovoroj kiel leopardoj.

[redakti] Proverbo

Ekzistas proverboj pri leono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof^[2]:

« Kion rajtas leono, ne rajtas azeno. »

« Ne naskas porko leonidon, nek korniko aglidon. »

[redakti] Eksteraj ligiloj

  http://www.lairweb.org.nz/tiger/conflict.html

  http://www.pothos.org/alexander.asp?paraID=103&keyword_id=6&title=Lions

  http://digimorph.org/specimens/Panthera_leo/adult

  http://www.wild-about-you.com/AfricaGame.htm

[redakti] Referencoj

1. ↑ Nowell & Bauer (2004). Panthera leo. 2006 Ruĝa listo de minacataj specioj de IUCN. IUCN 2006. Elŝutita je 11 May 2006. Database entry includes a lengthy justification of why this species is vulnerable
2. ↑ Lernu

v • d • r Vivantaj karnomanĝulaj specioj Regno: Animalo · Filumo: Ĥorduloj · Klaso: Mamuloj · Infraklaso: Placentuloj · Superordo: Laurasiatheria   Subordo de feliformedoj Nandiniedoj Nandinioj Dikvosta nandinio (N. binotata) Herpestedoj (Herpestoj) Atilakoj Marĉa atilako (A. paludinosus) Bdelogaloj Dikvosta bdelogalo (B. crassicauda}· Uganda bdelogalo (B. jacksoni)· Nigrapieda bdelogalo (B. nigripes) Krosarĥoj Reĝa krosarĥo (C. alexandri)· Okcidenta krosarĥo (C. ansorgei)· Krepuska krosarĥo (C. obscurus)· Platkapa krosarĥo (C. platycephalus) Ciniktoj Vulpa cinikto (C. penicillata) Dologaloj Savana dologalo (D. dybowskii) Galereloj Angolan Slender Mongoose (G. flavescens)· Somalian Slender Mongoose (G. ochracea)· Griza galerelo (G. pulverulenta)· Helrufa galerelo (G. sanguinea) Helogaloj Hirta helogalo (H. hirtula)· Nana helogalo (H. parvula) Herpestoj Kurtvosta herpesto (H. brachyurus)· Herpesto Mungo (H. edwardsii)· Bruna herpesto (H. fuscus)· Herpesto ikneŭmono (H. ichneumon)· Malgranda herpesto (H. javanicus)· Longnaza herpesto (H. naso)· Kolzona herpesto (H. semitorquatus)· Ruĝbruna herpesto (H. smithii)· Kraba herpesto (H. urva)· Longhara herpesto (H. vitticollis) Ikneŭmonoj Blankvosta iĥneŭmio (I. albicauda) Liberiiktoj Malhela liberiikto (L. kuhni) Mungotoj Gambian Mongoose (M. gambianus)· Zebra mungoto (M. mungo) Paraciniktoj Griza paracinikto (P. selousi) Rinĥogaloj Svelta rinĥogalo (R. melleri) Surikatoj Rektvosta surikato (S. suricatta) Hienedoj (Hienoj) Crocuta Spotted Hyena (C. crocuta) Hiaeno Brown Hyena (H. brunnea)· Striped Hyena (H. hyaena) Proteloj Protelo (P. cristatus) Felisedoj Larĝa familia listo estas sube Viveredoj Larĝa familia listo estas sube   Familio de felisedoj Felinae Acinonyx Cheetah (A. jubatus) Karakalo Karakalo (C. caracal) Catopuma Bay Cat (C. badia)· Azia ora kato (C. temminckii) Feliso Ĉina montara kato (F. bieti)· Kato (F. catus)· Jungle Cat (F. chaus)· Pallas' Cat (F. manul)· Sand Cat (F. margarita)· Black-footed Cat (F. nigripes)· Sovaĝa kato (F. silvestris) Ocelotoj Pantanal Cat (L. braccatus)· Colocolo (L. colocolo)· Geoffroy's Cat (L. geoffroyi)· Kodkod (L. guigna)· Andean Mountain Cat (L. jacobitus)· Pampa kato (L. pajeros)· Oceloto (L. pardalis)· Oncilla (L. tigrinus)· Margay (L. wiedii) Servaloj Servalo (L. serval) Linkoj Kanada linko (L. canadensis)· Eŭrazia linko (L. lynx)· Iberian Lynx (L. pardinus)· Bobcat (L. rufus) Pardofelis Marbled Cat (P. marmorata) Prionailurus Leoparda kato (P. bengalensis)· Iriomote Cat (P. iriomotensis)· Flat-headed Cat (P. planiceps)· Rusty-spotted Cat (P. rubiginosus)· Fishing Cat (P. viverrinus) Profeliso Afrika ora kato (P. aurata) Pumoj Kuguaro (P. concolor)· Jaguarundi (P. yagouaroundi) Panterinoj Neofeliso Clouded Leopard (N. nebulosa)· Bornean Clouded Leopard (N. diardi) Pantero Leono (P. leo)· Jaguaro (P. onca)· Leopardo (P. pardus)· Tigro (P. tigris) Uncia Snow Leopard (U. uncia)   Familio de viveredoj (inkluzive de civetoj) Paradoxurinae Biturongoj Binturongo (A. binturong) Arctogalidia Small-toothed Palm Civet (A. trivirgata) Macrogalidia Sulawesi Palm Civet (M. musschenbroekii) Paguma Masked Palm Civet (P. larvata) Paradoxurus Asian Palm Civet (P. hermaphroditus)· Jerdon's Palm Civet (P. jerdoni)· Golden Palm Civet (P. zeylonensis) Hemigalinedoj Chrotogale Owston's Palm Civet (C. owstoni) Cynogale Otter Civet (C. bennettii) Diplogale Hose's Palm Civet (D. hosei) Hemigalus Banded Palm Civet (H. derbyanus) Prionodontinae (Asiatic linsangs) Prionodon Banded Linsang (P. linsang)· Spotted Linsang (P. pardicolor) Viverinedoj Civettictis African Civet (C. civetta) Genetta (Genets) Abyssinian Genet (G. abyssinica)· Angolan Genet (G. angolensis)· Bourlon's Genet (G. bourloni)· Crested Servaline Genet (G. cristata)· Common Genet (G. genetta)· Johnston's Genet (G. johnstoni)· Rusty-spotted Genet (G. maculata)· Pardine Genet (G. pardina)· Aquatic Genet (G. piscivora)· King Genet (G. poensis)· Servaline Genet (G. servalina)· Haussa Genet (G. thierryi)· Cape Genet (G. tigrina)· Giant Forest Genet (G. victoriae) Poiana Leighton's Linsang (P. leightoni)· African Linsang (P. richardsonii) Viverra Malabar Large-spotted Civet (V. civettina)· Large-spotted Civet (V. megaspila)· Malayan Civet (V. tangalunga)· Large Indian Civet (V. zibetha) Viverricula Small Indian Civet (V. indica)   Familio de eŭpleridedoj Eŭplerinedoj Fosoj Foso (C. ferox) Eupleres Falanouc (E. goudotii) Fossa Malagasy Civet (F. fossana) Galidiinedoj Galidioj Ring-tailed Mongoose (G. elegans) Galidictis Broad-striped Malagasy Mongoose (G. fasciata)· Grandidier's Mongoose (G. grandidieri) Mungotictis Narrow-striped Mongoose (M. decemlineata) Salanoia Brown-tailed Mongoose (S. concolor)   Subordo de kaniformedoj (kontinuo malsupre) Ursedoj (Ursoj) Pandoj Granda pando (A. melanoleuca) Sunursoj Sunurso (H. malayanus) Melursoj Melurso longlipa (M. ursinus) Tremarctos Okulvitra urso (T. ornatus) Ursedoj Amerika nigra urso (U. americanus)· Bruna urso(U. arctos)· Blanka urso (U. maritimus)· Asian Black Bear (U. thibetanus) Mefitidedoj (Skunkoj) Conepatus (Hog-nosed skunkoj) Molina's Hog-nosed Skunk (C. chinga)· Humboldt's Hog-nosed Skunk (C. humboldtii)· American Hog-nosed Skunk (C. leuconotus)· Striped Hog-nosed Skunk (C. semistriatus) Mefitoj Hooded Skunk (M. macroura)· Striped Skunk (M. mephitis) Mydaus Sunda Stink Badger (M. javanensis)· Palawan Stink Badger (M. marchei) Spilogale (Spotted skunks) Southern Spotted Skunk (S. angustifrons)· Western Spotted Skunk (S. gracilis)· Eastern Spotted Skunk (S. putorius)· Pygmy Spotted Skunk (S. pygmaea) Procionedoj Basaricionoj (Olingoj) Allen's Olingo (B. alleni)· Beddard's Olingo (B. beddardi)· Bushy-tailed Olingo (B. gabbii)· Harris's Olingo (B. lasius)· Chiriqui Olingo (B. pauli) Basariskoj Ring-tailed Cat (B. astutus)· Cacomistle (B. sumichrasti) Nazuoj (Coatis inclusive) White-nosed Coati (N. narica)· South American Coati (N. nasua) Nasuella (Coatis inclusive) Mountain Coati (N. olivacea) Potos Kinkajou (P. flavus) Procionedoj Krabo-manĝanta lav-urso (P. cancrivorus)· Lav-urso (P. lotor)· Prociono nana (P. pygmaeus) Ailuridedoj Ailurus Malgranda pando (A. fulgens)   Subordo de kaniformedoj (kontinuo malsupre) Otarienoj (Eared seals) (includes fur seals and sea lions) (inkluzive de Pinipedoj) Arctocephalus South American Fur Seal (A. australis)· Australasian Fur Seal (A. forsteri)· Galápagos Fur Seal (A. galapagoensis)· Antarctic Fur Seal (A. gazella)· Juan Fernández Fur Seal (A. philippii)· Brown Fur Seal (A. pusillus)· Guadalupe Fur Seal (A. townsendi)· Subantarctic Fur Seal (A. tropicalis) Callorhinus Northern Fur Seal (C. ursinus) Eumetopias Steller Sea Lion (E. jubatus) Neophoca Australian Sea Lion (N. cinerea) Otaria South American Sea Lion (O. flavescens) Phocarctos New Zealand Sea Lion (P. hookeri) Zalofo California Sea Lion (Z. californianus)· Galápagos Sea Lion (Z. wollebaeki) Odobenedoj (inkluzive de Pinipedoj) Odobenoj Rosmaro (O. rosmarus) Fokenedoj (Earless seals) (inkluzive de Pinipedoj) Cystophora Hooded Seal (C. cristata) Erignathus Bearded Seal (E. barbatus) Halichoerus Gray Seal (H. grypus) Histriophoca Ribbon Seal (H. fasciata) Hydrurga Leopard Seal (H. leptonyx) Leptonychotes Weddell Seal (L. weddellii) Lobodon Crabeater Seal (L. carcinophagus) Mirounga (Elephant seals) Northern Elephant Seal (M. angustirostris)· Southern Elephant Seal (M. leonina) Monachus Mediterranean Monk Seal (M. monachus)· Hawaiian Monk Seal (M. schauinslandi) Ommatophoca Ross Seal (O. rossi) Pagophilus Harp Seal (P. groenlandicus) Fokoj Pacifika foko marhundo (P. largha)· Marhundo (P. vitulina) Pusoj Kaspia puso (P. caspica)· Ringita puso (P. hispida)· Bajkala puso (P. sibirica) Kanisedoj Larĝa familia listo estas sube Musteledoj Larĝa familia listo estas sube   Familio de kanisedoj Atelocynus Short-eared Dog (A. microtis) Kanisedoj Side-striped Jackal (C. adustus)· Golden Jackal (C. aureus)· Kojoto (C. latrans)· Gray Wolf (C. lupus)· Hundo (C. lupus familiaris)· Black-backed Jackal (C. mesomelas)· Ethiopian Wolf (C. simensis) Cerdocyon Crab-eating Fox (C. thous) Chrysocyon Maned Wolf (C. brachyurus) Cuon Dhole (C. alpinus) Lycalopex Culpeo (L. culpaeus)· Darwin's Fox (L. fulvipes)· South American Gray Fox (L. griseus)· Pampas Fox (L. gymnocercus)· Sechuran Fox (L. sechurae)· Hoary Fox (L. vetulus)   Familio de musteledoj Lutrenoj (Lutreno) Aonikoj Larĝdenta aoniko (A. capensis)· Oriental Small-clawed Otter (A. cinerea) Marlutroj Pacifika marlutro (E. lutris) Hydrictis Spotted-necked Otter (H. maculicollis) Lutroj Kanada lutro (L. canadensis)· Borda lutro (L. felina)· Neotropika lutro (L. longicaudis)· Platkapa lutro (L. provocax) Lutrenoj Rivera lutro (L. lutra)· Harnaza lutro (L. sumatrana) Lutrogaloj Smooth-coated Otter (L. perspicillata) Pteronuroj Giganta pteronuro (P. brasiliensis) Musteledoj (inkluzive de kolonokoj) Arktonikoj Blankgorĝa arktoniko (A. collaris) Eiroj Eiro (E. barbara) Grizonoj Lesser Grison (G. cuja)· Granda grizono (G. vittata) Guloj Rabega gulo (G. gulo) Iktonikoj Libia stria iktoniko (I. libyca)· Dustria iktoniko (I. striatus) Lindokonoj Patagonia lindokono (L. patagonicus) Martesoj (Martens) Amerika marteso (M. americana)· Flavgorĝa marteso (M. flavigula)· Beech Marten (M. foina)· Sudhindia marteso (M. gwatkinsii)· Arbara marteso (M. martes)· Orienta marteso (M. melampus)· Marteso pekano (M. pennanti)· Zibelo (M. zibellina) Meloj Arbara japania melo (M. anakuma)· Tibeta arbara melo (M. leucurus)· Arbara melo (M. meles) Mielvoruloj Dukolora mielvorulo (M. capensis) Melogaloj (Ferret-badgers) Bornean Ferret-badger (M. everetti)· Chinese Ferret-badger (M. moschata)· Javan Ferret-badger (M. orientalis)· Burmese Ferret-badger (M. personata) Musteloj (Ermenoj) Brunstria mustelo (M. africana)· Montara mustelo (M. altaica)· Ermeno (M. erminea)· Steppe Polecat (M. eversmannii)· Colombian Weasel (M. felipei)· Long-tailed Weasel (M. frenata)· Japanese Weasel (M. itatsi)· Yellow-bellied Weasel (M. kathiah)· European Mink (M. lutreola)· Indonesian Mountain Weasel (M. lutreolina)· Black-footed Ferret (M. nigripes)· Least Weasel (M. nivalis)· Malayan Weasel (M. nudipes)· European Polecat (M. putorius)· Siberian Weasel (M. sibirica)· Back-striped Weasel (M. strigidorsa)· Egyptian Weasel (M. subpalmata) Neovison (Minks) American Mink (N. vison) Poecilogaloj African Striped Weasel (P. albinucha) Taksideoj Arĝenta taksideo (T. taxus) Vormeloj Marmora vormelo (V. peregusna)