Sophus Lie

Sophus Lie
Persona informo
Marius Sophus Lie
Naskonomo	Marius Sophus Lie
Naskiĝo	17-an de decembro 1842 (1842-12-17) en Nordfjordeid,  Norvegio
Morto	18-an de februaro 1899 (1899-02-18) (56-jaraĝa) en Christiania,  Norvegio
Tombo	Vår Frelsers gravlund en Oslo, 6458 (1899–) 59.920544 °N, 10.744086 °O / 59.920544; 10.744086 (mapo) vd
Religio	luteranismo vd
Lingvoj	norvega • germana vd
Ŝtataneco	Norvegio vd
Alma mater	Universitato de Oslo (1859–1865) Hartvig Nissen School (en) (1857–1859) vd
Familio
Gefratoj	Laura Lie (mul) vd
Edz(in)o	Anna Lie Birch (mul) (1874–) vd
Infanoj	Marie Leskien (mul) vd
Profesio
Okupo	matematikisto universitata instruisto vd
Laborkampo	grupo-teorio, geometrio, diferencialekvacia teorio kaj simetrio vd
Aktiva en	Leipzig • Parizo • Christiania vd
Doktoreca konsilisto	Carl Anton Bjerknes • Cato Maximilian Guldberg vd
Verkado
Verkoj	teoremo de Lie ❦ Tria Teoremo de Lie ❦ teoremo de Lie-Kolchin ❦ teoremo de Carathéodory-Jacobi-Lie ❦ teorio de Lie ❦ grupo de Lie ❦ alĝebro de Lie ❦ list of things named after Sophus Lie ❦ Vorlesungen über continuierliche Gruppen mit geometrischen und anderen Anwendungen vd
Honorigoj Honorigoj (1897)  Premio Lobaĉevskij (1895)  eksterlanda ano de la Reĝa Societo  kavaliro de la Ordeno de Sankta Olavo vd
Membrecoj Membrecoj Saksa Akademio de Sciencoj (koresponda membro) (1898–) Reĝa Societo de Londono (1895–) Accademia delle Scienze di Torino (1895–) Usona Nacia Akademio de Sciencoj (Eksterlanda partnero de la Nacia Akademio de Sciencoj) (1895–) Nacia Akademio de la Linkoj (socio straniero (it) ) (1892–) Akademio de Sciencoj de Francio (1892–) Saksa Akademio de Sciencoj (ordinara membro) (1886–1898) Londona Matematika Societo (1878–) Bavaria Akademio de Sciencoj Reĝa Norvega Scienca Societo Akademio Nacia de Scienco de la Kvardeko Peterburga Akademio de Sciencoj Rusia Akademio de Sciencoj vd
vd	Fonto: Vikidatumoj

Marius Sophus LIE [li:] (17a de decembro 1842 – 18a de februaro 1899) estis norvega matematikisto. Li kreis la teorion de kontinua simetrio kaj aplikis ĝin al la studo de geometrio kaj de diferencialaj ekvacioj.

Li estis amiko kaj kolego de Felix Klein en Parizo, el kiu ili separiĝis pro la Francia-Prusia Milito. Lia plej grava traktaĵo, Theorie der Transformationsgruppen, estis publikigita en Leipzig en tri volumoj el 1888 ĝis 1893. En 1886 Lie iĝis profesoro en Leipzig, anstataŭ Klein, kiu estis irinta al Gotingeno. En novembro 1889 li komencis suferi diversajn malsanojn.

Verkoj

• Lie, Sophus (1888), Theorie der Transformationsgruppen I, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Friedrich Engel. ISBN 978-3-662-46210-2 kaj arXiv:1003.3202
• Lie, Sophus (1890), Theorie der Transformationsgruppen II, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Friedrich Engel.
• Lie, Sophus (1891), Vorlesungen über differentialgleichungen mit bekannten infinitesimalen transformationen, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Georg Scheffers.
• Lie, Sophus (1893), Vorlesungen über continuierliche Gruppen, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Georg Scheffers.
• Lie, Sophus (1893), Theorie der Transformationsgruppen III, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Friedrich Engel.
• Lie, Sophus (1896), Geometrie der Berührungstransformationen, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Georg Scheffers.

Bibliografio

• Fritzsche, Bernd (1999), "Sophus Lie: A Sketch of his Life and Work", Journal of Lie Theory, 9 (1), pp. 1–38, ISSN 0949-5932, MR 1680023, Zbl 0927.01029, Alirita la 8an de junio 2020
• Freudenthal, Hans (1970–1980), "Lie, Marius Sophus", Dictionary of Scientific Biography, Charles Scribner's Sons
• Stubhaug, Arild (2002), The mathematician Sophus Lie: It was the audacity of my thinking, Springer-Verlag, ISBN 3-540-42137-8
• Yaglom, Isaak Moiseevich (1988), Grant, Hardy; Shenitzer, Abe (eld.), Felix Klein and Sophus Lie: Evolution of the idea of symmetry in the nineteenth century, Birkhäuser, ISBN 3-7643-3316-2