Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau
Princo de Oranĝo
William I, Prince of Orange by Adriaen Thomasz. Key Rijksmuseum Amsterdam SK-A-3148.jpg
Persona informo
Naskiĝo 24-an de aprilo 1533 (1533-04-24)
en Dillenburg, Hispana Nederlando, Flag of Cross of Burgundy.svg Hispana Imperio
Morto 10-an de julio 1584 (1584-07-10) (51-jara)
en Delft, Statenvlag.svg Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj
Mortigita de Balthasar Gérard [#]
Tombo Nova Preĝejo en Delft [#]
Religio Kalvinismo [#]
Ŝtataneco Reĝlando de Nederlando [#]
Familio
Dinastio Oranje-Nassau [#]
Patro William I, Count of Nassau-Dillenburg [#]
Patrino Juliana of Stolberg [#]
Gefratoj Anna of Nassau-Dillenburg • Magdalena of Nassau-Dillenburg • Maria of Nassau • Catherine of Hanau, Countess of Wied • Catharine of Nassau-Dillenburg • Juliana of Nassau-Dillenburg • Elisabeth of Nassau-Dillenburg • John VI, Count of Nassau-Dillenburg • Adolf of Nassau • Louis of Nassau • Henry of Nassau-Dillenburg • Philip III, Count of Hanau-Münzenberg • Juliana van Hanau-Münzenbergen [#]
Edzino Anna van Egmont • Anna of Saxony • Charlotte of Bourbon • Louise de Coligny [#]
Idoj Philip William, Prince of Orange • Countess Maria of Nassau • Countess Anna of Nassau • Maŭrico de Nasaŭo • Countess Emilia of Nassau • Countess Louise Juliana of Nassau • Countess Elisabeth of Nassau • Countess Catharina Belgica of Nassau • Countess Charlotte Flandrina of Nassau • Countess Charlotte Brabantina of Nassau • Countess Emilia Antwerpiana of Nassau • Frederick Henry, Prince of Orange • Justinus van Nassau • Q17428891 [#]
Profesio
Okupo politikistomilitisto [#]
Stadhouder de Holando kaj Zelando Statenvlag.svg
Regado 1572-1584
[#] Fonto: Vikidatumoj
v  d  r
Information icon.svg

Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau (nederlande: Willem I van Oranje-Nassau; naskita je la 24-a de aprilo 1533, mortinta je la 10-a de julio 1584) estis iniciatinto kaj gvidanto de la nederlanda ribelo kontraŭ Filipo la 2-a de Hispanio. Li estis nomata ankaŭ "Vilhelmo la Silentulo", kaj "patro de la patrujo".

La ribelo estas historie konata kiel la okdekjara milito kaj rezultigis sendependan Nederlandon. Kronikoj el la 16-a jarcento foje nomas ĝin "la ribelo". Nuntempa historia literaturo kutime parolas pri la okdekjara milito aŭ pri "la nederlanda ribelo".

Unu el la plej konataj eldiroj de Vilhelmo de Oranje estis: "Mi ne povas aprobi, ke princoj regu la konsciencon de siaj subuloj kaj forprenas de ili la liberecon de fido kaj diservo." Tion ĉi li eldiris je la 31-a de decembro 1564 en la nederlanda ŝtata konsilio Raad van State. Ili igis la konflikton kun la hispania reĝo (Filipo la 2-a) eksplicita.

La (franclingva) moto de la princo estis Je maintiendrai (= Mi firmtenos aŭ Mi konservos). Fine de sia vivo la princo uzis tiun moton kun aldono: Je maintiendrai l'honneur, la foy, la loi de Dieu, du Roy, de mes amis et moy. ("Mi konservos la honoron, la fidon, la leĝon de Dio, de la reĝo, de miaj amikoj kaj mian.")

Vilhelmon oni juĝas diverse. La konata historiisto Jan Romein kalkulas lin inter la heredigantojn de la civilizo. Kiel ajn, Vilhelmo de Oranje staras ĉe la bazo de la nederlanda nacio.

La 10-an de julio 1584 la franco Balthasar Gerards murdis Vilhelmon per pistolpafoj en la Prinsenhof en Delft.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]