Ernest Archdeacon

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Karikatura bildkarto (el ĉ. 1913)

EdE-A > Ernest Archdeacon

Ernest ARCHDEACON (arŝdik'n) (naskiĝis la 28-an de marto 1863 en Parizo - mortis en 1950 en Versajlo) estis franca esperantisto, teknika perfektiganto, propagandanto de aŭtomobilismo kaj aerveturado kaj membro de la Lingva Komitato (1932).

Archdeacon unue fariĝis advokato. Dum sia tuta vivo li interesiĝis pri ĉiuspecaj sciencaj problemoj, eltrovis plej diversajn perfektigojn en fotografarto, kartografio ktp. Li staras inter la unuaj apostoloj kaj praktikantoj de la interkomunikigaj sportoj: sfera balono (1885), aŭtomobila veturado, aviado. Danke al lia kuraĝigo kaj malavareco, Serpollet, kiu estis eltrovinta la multotubetan vaporkaldronegon, povis konstrui la unuan praktikan vaporveturilon, kaj ambaŭ vojiris de Parizo al Liono (500 Kilometroj) en dekunu tagoj! Tio estis la unua vojaĝo en aŭtomobilo, naskiĝo de nova tempo. En 1896 Archdeacon kunfondis la Automobile-Club, kiu estis energie antaŭenpuŝonta la uzadon de aŭtomobilo.

Archdeacon serĉis alian progreson diskutatan, li konstruis diversajn aparatojn por aerveturado, kaj jam en 1904 aldonacis duone premion da 50 000 frankoj por la unua eksperimentisto trafluginta unu kilometron ronde; tiun premion gajnis Henry Farman la 13-an de januaro 1908: naskiĝo de nova tempo.

Archdeacon kun Farman

Archdeacon serĉis alian progreson diskutatan por helpi al ĝia triumfo, kaj esperantiĝis en 1908. Li verkis sennombrajn artikolojn en multaj Esperantaj kaj francaj ĵurnaloj kaj revuoj. Li fariĝis prezidanto de la Pariza Grupo, poste de SFPE (de 1925). Archdeacon malavare fondis kun Georges Warnier la Domon de Esperanto, kiu celis helpi al la propagando per ĉiuspecaj rimedoj, precipe per monoferoj. Li kreis multajn premiojn por kuraĝigi la lernantojn ktp. kaj klopodis por unuigi ĉiujn aktivajn Esperantistojn. Li estis ĉiama propagandisto per paroladoj, artikoloj, personaj klopodoj, kaj altiris aŭ helpis altiri al Esperanto multajn valorajn aliĝantojn el altaj medioj.

Archdeacon verkis propagandan libron (1910).

(laŭ Louis Bastien).

Verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Aviado (En: Internacia Konferenco "Esperanto en Moderna Vivo", Esperanto en lernejoj, sciencoj kaj teknikoj, internacia trafiko, intelektaj interŝanĝoj, eld. de Baudet, André, p. 66 - 67)
  • La mistero de nia surtera ekzisto (E. Archdeacon. Esperantigita de André Caubel. - Beauville: SAT-Broŝurservo, Laŭte!, 1993, 27 p.)
  • Pourquoi je suis devenu espérantiste (Kial mi fariĝis esperantisto), kun antaŭparolo de Henri Farman. - Parizo: Fayard, 1910, 265 p.
  • Ch. Mauricheau-Beaupré: Versailles, Malmaison, St-Germain-en-Laye (Esperanta traduko de E. Archdeacon). Antaŭparolo de André Pératé. - Parizo: Patras, [s.j.]. - 48 p., [39] folioj : multaj ilustraĵoj)

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Avril, Georges (1948). Unu horon kun viro de progreso - Apostolo de aŭtomobilo, aviado kaj de Esperanto [intervjo kun Ernest Deutsch-Archdeacon]. En: Franca Esperantisto 1948, 16-a jaro, n-ro 94 (4), p. [3-4]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]


Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.