Liono

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
france: Lyon
esperante: Liono, arpitane: Liyon
komunumo
Berges du Rhône.JPG
Liono vidata de la bordoj de Rodano
Drapeau de Lyon.svg
Flago
Blason de Lyon.svg
Blazono
Oficiala nomo: Lyon
Ŝtato Flago de Francio  Francio
Regiono Rodano-Alpoj
Departemento Rhône
Arondismento Lyon
Kantono ĉefurbo de 14 kantonoj
Interkomunumreto Grand Lyon
urbonoj
Konstruaĵoj
Riveroj Saono, Rodano
Situo Lyon
 - koordinatoj 45°45′35″N 04°50′32″E  /  45.75972°N, 4.84222°O / 45.75972; 4.84222 (Liono)
Plej alta punkto
 - alteco 305 m s. m.
Plej malalta punkto
 - alteco 162 m s. m.
Areo 47,87 km² (4 787 ha)
Loĝantaro 479 803 (2009)
Denseco 10 023,04 loĝ./km²
Urbestro S-ro Gérard Collomb
2014-2020
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 69001 ĝis 69009
INSEE 69123
Loko de Monda heredaĵo de UNESCO
Nomo Historia loko de Liono
Jaro 1998 (#22)
Numero 872
Regiono Eŭropo
Kriterioj iii, iv,
Situo de Lyon kadre de Francio
ButtonRed.svg
Situo de Lyon kadre de Francio
Urbonoj de Liono
Urbonoj de Liono
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Lyon
Retpaĝo: www.lyon.fr
Monda heredaĵo de UNESKO

Liono (fr: Lyon [ljɔ̃], arp: Liyon [lijɔ̃]) estas la tria plej granda urbo de Francio. Ĝi estas la prefektejo de la departemento Rhône kaj la ĉefurbo de la regiono Rodano-Alpoj. Liono situas je la kunfluejo de Rodano (fr: Rhône, arp: Rôno, occ: Rose) kaj Saono (fr: Saône, arp: Sona). 479 803 loĝantoj en 2009.

Historio[redakti | redakti fonton]

Liono (tiam latine: Lugdunum) estis fondita de la romia generalo Lucius Munatius Plancus je ĉirkaŭ -43. Dum la romia periodo, Liono estis la gaŭlia ĉefurbo.

Ĝi konservas du romiajn teatrojn, amfiteatron, preĝejojn el diversaj epokoj, urbodomon el la 17-a jarcento, mezepokan hospitalon, kaj vastan kvartalon de domoj el la 15-a17-a jarcentoj, bone konservita kaj revalorigita, nomata malnova Liono (Vieux-Lyon). Ĝi estas la ĉefa turisma allogejo en la urbo. La urbo Liono estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

En 1536 Francisko la 1-a aprobis instaladon de silkejojn. En 1876 estis en Liono pli ol 105 000 teksiloj.

En 1895 la fratoj Lumière kreis aparaton nomita la "Cinématographe", kiu funkciis ambaŭ kiel kamerao kaj projekciilo en ilia fabriko de Monplaisir.

Lokaj famuloj[redakti | redakti fonton]

En Liono naskiĝis:

Esperanto en Liono[redakti | redakti fonton]

La urbestro Herriot, en frua 20-a jarcento, emis al Esperanto, kiam en la urbo estis radiostacio kun konstantaj esperantaj disaŭdigoj per laboro de E. Borel. En 1904 estis fondita „Amikaro Esperantista de Lyon“. Tie okazis la 7-a kongreso de SAT en 12–16-a de aŭgusto 1927, kun ĉirkaŭ 200 partoprenantoj el 15 landoj.

Nuntempe troviĝas la esperantista kafejo KoToPo en Liono kaj ekzistas loka klubo : CERL (Centre espéranto de la région lyonnaise).

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 11 voĉojn (0,01% de voĉoj) en 2004, 111 voĉojn (0,09% de voĉoj) en 2009 kaj 185 voĉojn (0,15% de voĉoj) en 2014.

Lionaj Esperantistoj[redakti | redakti fonton]

Urboj kaj urbetoj apud Liono[redakti | redakti fonton]

Listo de urboj apud Liono

Kvartaloj de Liono[redakti | redakti fonton]

Liono estas dividita je naŭ urbonoj, kreitaj ekde 1852. La urbonoj estas identifitaj laŭ iliaj nomoj.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]


Francio Liona urbaro Eŭropo

Albigny-sur-Saône  · Bron  · Cailloux-sur-Fontaines  · Caluire-et-Cuire  · Champagne-au-Mont-d'Or  · Charbonnières-les-Bains  · Charly  · Chassieu  · Collonges-au-Mont-d'Or  · Corbas  · Couzon-au-Mont-d'Or  · Craponne  · Curis-au-Mont-d'Or  · Dardilly  · Décines-Charpieu  · Écully  · Feyzin  · Fleurieu-sur-Saône  · Fontaines-Saint-Martin  · Fontaines-sur-Saône  · Francheville  · Genay  · Irigny  · Jonage  · Limonest  · Lyon  · Marcy-l'Étoile  · Meyzieu  · Mions  · Montanay  · La Mulatière  · Neuville-sur-Saône  · Oullins  · Pierre-Bénite  · Poleymieux-au-Mont-d'Or  · Rochetaillée-sur-Saône  · Rillieux-la-Pape  · Saint-Cyr-au-Mont-d'Or  · Saint-Didier-au-Mont-d'Or  · Sainte-Foy-lès-Lyon  · Saint-Fons  · Saint-Genis-Laval  · Saint-Genis-les-Ollières  · Saint-Germain-au-Mont-d'Or  · Saint-Priest  · Saint-Romain-au-Mont-d'Or  · Sathonay-Camp  · Sathonay-Village  · Solaize  · Tassin-la-Demi-Lune  · La Tour-de-Salvagny  · Vaulx-en-Velin  · Vénissieux  · Vernaison  · Villeurbanne