Granda baziliko
La katolika eklezio nomas siajn kvin plej altrangajn preĝejojn grandaj bazilikoj – latine Basilicae Maiores, en singularo Basilica Maior; komprenu la grandan bazilikon, kiel ĉefbaziliko. Kvin el la sep grandaj bazilikoj troviĝas en Romo, la aliaj du en Asizo. Kvar el la preĝejoj, ĉiuj en Romo, havas la titolon patriarka baziliko. La plej granda el inter ili estas la Baziliko de Sankta Petro de Romo, la formale plej altranga tamen la Baziliko Sankta Johano de Laterano, kiu iom pompe ankaŭ nomatas "patrino de ĉiuj katolikaj preĝejoj“.
La 11-an de decembro 2006 la katolika kardinalo Cordero Lanza di Montezemolo kadre de gazetara konferenco anoncis, ke la kvar grandaj bazilikoj, kiuj ĝis nun nomatis "patriarkaj bazilikoj", estonte havu la nomon papaj bazilikoj.
Enhavo |
Superrigardo [redakti]
Kuite oni distingas bazilikojn laŭ maĵoraj kaj minoraj. El tiuj maĵoraj preĝejoj-bazilikoj kvar estas papaj
La kvar patriarkaj aŭ papaj bazilikoj en Romo [redakti]
- Baziliko Sankta Johano de Laterano (itale San Giovanni en Laterano), katedralo de Romo, sidejo de la papa patriarkejo okcidenta
- Baziliko de Sankta Petro de Romo, Vatikano (itale San Pietro en Vaticano), tombejo de la apostolo kaj sanktulo Petro, sidejo de la eksa latina patriarkejo de Konstantinopolo (1204-1964)
- Baziliko de Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj (itale San Paolo fuori le Mura), tombejo de la apostolo kaj sanktulo Paŭlo, sidejo de la eksa latina patriarkejo de Aleksandrio (1219-1964)
- Baziliko Sankta Maria Maggiore, sidejo de la eksa latina patriarkejo de Antiokio (1100-1964)
Se iam tiuj kvar bazilikoj estis indikataj «patriarkaj» nun, kiam la aktuala papo Benedikto la 16-a rezignis pasintan, iom malprecizan, titolon de Patriarko de Okcidento (aŭ almenaŭ tiu titolo ne plu aperas en la Pontifika Jarlibro), por ili revenas la titolo de «papaj bazilikoj».
Bazilikoj mirobaj [redakti]
Ili estas multaj en diversaj partoj de la katolika ekumeno. Tiu titolo estas koncedita de la sankta Seĝo pro specialaj motivoj kaj konsekroj.
- Baziliko Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj (itale San Lorenzo fuori le Mura) en Romo, sidejo de la daŭre ekzistanta latina patriarkejo de Jerusalemo
- Baziliko Sankta Francisko (itale basilica San Francesco, baziliko de la sanktulo Francisko) en Asizo (ekde 1756) kaj
- Baziliko Sankta Maria de la Anĝeloj (itale Santa Maria degli Angeli en Asizo (ekde 1906)
- Nia Sinjorino de Lourdes
- Baziliko de la Madonna de Pompei
- Baziliko de Sankta Antonio el Padovo
Karakterizaĵoj [redakti]
La sep grandaj bazilikoj ĉiuj havas tronon por la papo, kaj ses el ili (ĉiuj krom la Baziliko Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj ankaŭ havas apartan papan altaron (itale altare papale. Nur la papo mem aŭ en esceptaj kazoj ties vikario rajtas ĉe tiu altaro celebri katolikan meson.
La kvin grandaj bazilikoj en Romo laŭ antikva tradicio simbole reprezentis la kvinopon de la kvin grandaj kristanaj patriarkejoj de la antikvo kaj mezepoko, kiuj kune konsistigu unuecan kristanan eklezion. Tiu teoria unueco tamen disrompiĝis unuafoje, kiam la kristanismo disiĝis al okcidenta (katolika) kaj orienta ortodoksa) branĉo, kaj poste plurajn pliajn fojojn disrompiĝis. La kvin romaj grandaj bazilikoj ankaŭ estas inter la sep pilgrimaj preĝejoj de Romo.
Nur la kvar romaj "patriarkaj bazilikoj" havas "sanktan pordegon" (latine porta sancta). Tiuj portae sanctae (jen la plurala formo) laŭ speciala rito nur malfermiĝas de la papo aŭ ties taskigito por la daŭro de "sankta jaro". Ili dum la mezepoko ludis gravan rolon rilate al la rita "senŝuldiĝo" de kristanoj, en la rito de la tiel nomata "plena indulgo".
La ligo de unuopaj romaj bazilikoj al la "patriarkejoj de la oriento" estis plejparte simbola. La latinaj patriarkejoj de Konstantinopolo, Aleksandrio, Antiokio kaj Jerusalemo ekde la krucmilitoj gvidiĝis en konkurenco al la ortodokaj respektive malnovorientaj patriarkejoj de Konstantinopolo, kopta eklezio (Aleksandrio), sirie ortodoksa eklezio (Antiokio) kaj Jerusalemo. Ekde la mezo de la 20-a jarcento tri el ili ne plu havis patriarkon kaj dum la jaro 1964 laŭ interkonsento de la papo Paŭlo la 6-a kun la ekumena (ortodoksa) patriarko de Konstantinopolo estis malfonditaj.
Escepton konsistigas la latina patriarkejo de Jerusalemo, kiu dum 1889 post interkonsento kun la Otomana Imperio ricevis la rajton refondiĝi. Ĝi de tiam havas sian sidejon denove en Jerusalemo kaj estas ĉefdiocezo por la katolikaj komunumoj en Israelo, Palestino, Jordanio kaj Kipro. La katolika eklezio tamen ne havas la pretendon per tiu patriarkejo postuli unu el la kvin originaj tronoj de kristanaj patriarkoj, sed cedas tiun titolon al la ortodoksa patriarko de Jerusalemo.
Pliaj pilgrimaj preĝejoj en Romo [redakti]
- Baziliko Sankta Sebastiano ĉe la Katakomboj
- Santa Maria Maggiore (Preĝejo Granda Sankta Maria)
