Aleksandrio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Disambig.svg Por samtitola artikolo vidu la paĝon Aleksandrio (apartigilo).
Aleksandrio
arabe: الإسكندرية Al Iskandariyah, greke: Ἀλεξάνδρεια
urbo
Alexandria 12-9-2005 3.JPG
Kajo en Aleksandrio
Governadorat d'Alexandria.svg
Flago
Lando Flago de Egiptio  Egiptio
Provinco Provinco Aleksandrio
Historiaj regionoj
Rivero Nilo Nildelto
Situo Aleksandrio
 - alteco m s. m.
 - koordinatoj 31°11′32″N 29°54′14″E  /  31.19222°N, 29.90389°O / 31.19222; 29.90389 (Aleksandrio)
Areo 2 679 km² (267 900 ha)
Loĝantaro 4 110 015 (2006)
Denseco 1 534,16 loĝ./km²
Fondo 332 a.K.
 - fondinto Aleksandro la Granda
Urbestro Adel Labib
Horzono OET (UTC+2)
 - somera tempo OEST (UTC+3)
Poŝtkodo 21500
Telefona antaŭkodo +20 3
Situo enkadre de Egiptio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Egiptio
Situo enkadre de Afriko
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Afriko
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Alexandria
Retpaĝo: www.alexandria.gov.eg/default.aspx
Sfingo Aleksandrio
Kolono de Pompeo
Tramo en Aleksandrio

Aleksandrio (greke Αλεξάνδρεια Alexándreia, kaj arabizite الإسكندرية Al Iskandariyah) estas urbo kaj ĉefa marhaveno en Egiptio ĉe la Mediteranea Maro. Ĝi nomiĝis laŭ Aleksandro la Granda, kiu fondis la urbon en -332, kaj estis hejmo de Eŭklido. Ĝi rapide fariĝis unu de la plej grandaj urboj de la Helenisma civilizo, kaj estis la sidejo de la Ptolemea dinastio. Dum pli ol mil jaroj post sia fondo, ĝi estis ĉefurbo de la lando, kaj restis ĝis hodiaŭ unu el la plej grandaj kaj gravaj urboj de Egiptio. Nun ĝi estas la dua plej granda urbo de la lando.

Iamaj monumentoj[redakti | redakti fonton]

Dum praa tempo, Aleksandrio koniĝis pro sia lumturo (unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo) kaj sia biblioteko (la plej granda en la mondo). Notindas Serapeum.

Aleksandrio en Esperanto[redakti | redakti fonton]

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko dekomence el Egiptujo, kaj kompreneble unu el ĉefaj rimarkindaĵoj (kaj unuaj) estas Aleksandrio:

Citaĵo
 
Jam ili pluvojaĝas kaj fluge venas Afrikon,
super Egipta grundo, la piramide roklarma.
-Jen kun lumturo luksa l'Aleksandria haveno,
impona konstruaĵo sur la insulo Faroso,
ĉe urbo kun skribrula biblioteko fiera,
kien pilgrime venos la scienculoj el ajna
mondregiono por ĉiubranĉaj studoj erudaj.
Baldaŭ ili alŝvebas al la sabloza Gizeo.
Inter kolonaj temploj, jen piramido Keopsa,
tiuj de Mikerinos kaj diokulta Kefreno,
brilantaj sub sunhelo per kalkoŝtona kovraĵo,
kaj la arkana Sfinkso, alrigardanta nenien,
saĝulo leonkorpa, nura kreanto de morgaŭ.[1] 

Konataj loĝantoj[redakti | redakti fonton]

Eminentuloj de antikva Aleksandrio[redakti | redakti fonton]

Patriarkoj[redakti | redakti fonton]

San Stefano, Aleksandrio

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Abel Montagut, Poemo de Utnoa. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 121-122.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]