Ciklopenteno

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Ciklopenteno
Cyclopentene-2D-skeletal.png
Plata kemia strukturo de la Ciklopenteno
Cyclopentene-3D-balls.png
Tridimensia strukturo de la Ciklopenteno
Alternativa(j) nomo(j)
  • Ciklopentametileno
Kemia formulo
C5H8
CAS-numero-kodo 142-29-0
ChemSpider kodo 8544
PubChem-kodo 8882
Fizikaj proprecoj
Aspekto senkolora likvaĵo kun
karakteriza odoro
Molmaso 68.11 g·mol-1
Denseco 0.771 g cm−3
Fandpunkto -135 °C
Bolpunkto 44-46 °C
Refrakta indico  1,4194
Ekflama temperaturo -29 °C
Solvebleco Akvo:0.535 g/L
Mortiga dozo (LD50) 1656 mg/kg (buŝe)
Sekurecaj Indikoj
Risko R11 R21/22 R36/37/38
R52/53 R65 R67
Sekureco S9 S16 S26 S36 S36/37 S61 S62
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
GHS etikedigo de kemiaĵoj[1]
GHS Damaĝo-piktogramo
02 – Treege brulema 07 – Toksa substanco
08 – Risko al sano
GHS Signalvorto Damaĝa
GHS Deklaroj pri damaĝoj H225, H302, H304, H312, H315, H319, H335, H412
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj P210, P233, P240, P241, P242, P243, P261, P264, P270, P271, P273, P280, P301+310, P301+312, P302+352, P303+361+353, P304+340, P305+351+338, P312, P321, <abbr class="abbr" title="Error in hazard statements">P322, P330, P331, P332+313, P337+313, P362, P363, P370+378, P403+233, P403+235
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)

Ciklopenteno estas cikla nesaturita hidrokarbonido enhavanta kvin karbonatomojn. Ĝi ests senkolora likvaĵo kun naftodoro. Industrie la ciklopenteno estas grandkvante produktata. Ĝi uzatas en la sintezo de polimeroj kaj kiel reakcianto en sennombraj organikaj sintezoj. Ordinare la ciklopenteno estiĝas per naftokrakigo kun ĉirkaŭ 2.2 kg da ciklopenteno po unu tuno da nafto. Tamen, la plej efika metodo por produktado de ciklopenteno estas per kataliza hidrogenigo de la ciklopentadueno.

Sintezo[redakti | redakti fonton]

  • Rearanĝo de la vinilcikloproprano:

Ĉi-tiu estas ekspansia ringo-reakcio konvertigante la vinil-substituan ciklopropanon en ciklopentenan ringon:

Sintezo de ciklopenteno per rearanĝo de la vinilpropano.
Sintezo de ciklopenteno ekde la ciklopentadueno.
Sintezo de ciklopenteno ekde la ciklopentano.

Reakcio[redakti | redakti fonton]

  • Ciklopenteno oksidiĝas al ciklopentanono sub atmosfera oksigeno uzante paladia (II) acetato kaj molibden-vanadata fosfato sur aktiva karbono:[2]
Sintezo de ciklopentanono per Oksidado de Wacker.
  • Ciklopentanonon eblas sintezi per oksidado de la ciklopenteno en akva medio ĉeeste de paladia (II) acetato kaj molibdeno-vanada fosfato:
Sintezo de ciklopentanono per Oksidado de Wacker.
Sintezo de ciklopentanono per oksidiĝo.

Literaturo[redakti | redakti fonton]

Kunrilataj kemiaĵoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. PubChem
  2. Organic Synthesis, Michael B Smith