Diismo

Diismo kredas, ke Dio ja ekzistas, estas unu kaj kreis la universon kun ĝiaj naturaj leĝoj. Li kreis universon tute komprenebla per la racio de homo. Sed tuje post la kreo, Dio emeritiĝis kaj ne plu agis sur la estrado de la mondo. Do diismo rigardas dian providencon, miraklojn, dogmojn kaj sanktajn librojn kiel fabeloj por infanoj kaj naivuloj. Esence, diisto kredas al Dio, sed ne al preĝado.

Diismo estis populara inter la intelektuloj de la Okcidento en la 18-a jarcento kaj poste. La militoj de religio en Eŭropo en la 17-a jarcento kaj la sukceso de moderna scienco multe helpis popularigi diismon, multaj inter la filozofoj kaj verkistoj de la 18-jarcenta Klerismo estis diistoj.

Thomas Jefferson kaj Albert Einstein estis diistoj, inter aliaj. Jefferson, ekzemple, redaktis la kristanan evangelion por ekskludi la miraklojn de Jesuo Kristo, farinte Jesuon homo tre saĝa sed ne dia.

Diista terminaro

Diistaj aŭtoroj - kaj 17-a kaj 18-a jarcento teologiistoj ĝenerale - temis uzi pri Dio diversaj paroloj kiel:

• Supera Estaĵo.
• Divina horloĝisto.
• Granda Arkitekto de la Universo.
• Dio de la Naturo.
• Patro de Lumoj.

Priskribo ĝenerala

La diistoj, ĝenerale, ili malakceptas la religion organizita kaj la personaj dioj "riveladoj" argumentante ke Dio estas la kreinto de la mondo, sed kiu ne intervenas de formo iu en la taskoj de la mondo, kvankam ĉi tiu pozicio ne estas strikte dividas de la diista filozofio. Por ili, Dio malkaŝas al oni sama nerekte tra la leĝoj de la naturo preskribitaj de la naturaj sciencoj.

Kreencoj

La diistoj:

1. Kredas je Dio, sed ne akceptas la kredojn de neniu aparta religio.
2. Kredas ke Dio kreis la universon kaj la leĝojn de la naturo, sed ne kredas ke estas reprezentita tuta aŭ parte en libroj aŭ skribitaj konsideritaj sanktaj.
3. Uzas la kialon por pripensi alproksimigas de kiel eblas Dion, en loko de akcepti ke lin adoctrinen sur Li.
4. Preferas gvidi liajn etikajn eblojn tra lia konscienco kaj racia interkonsiliĝo, en loko de adecuarlo al lin diktita de sanktaj libroj aŭ religiaj aŭtoritatoj.
5. Ĝuas de la libereco de serĉi la espiritualidad por oni sama, kaj liaj kredoj ne formis por la tradicio aŭ la religia aŭtoritato.
6. Preferas konsideri racia aŭ spirita antaŭe ol religia.
7. Kredas ke estas religiaj bazaj kredoj kiu estas tre raciaj post forigi kion povu devi superstiĉo.
8. Kredas ke la religio kaj la ŝtato devas esti apartaj.

Vidu ankaŭ

• Panteismo
• Pandiismo
• Agnostikismo
• Kulto al la Supera Estaĵo
• Liberpensuloj

Eksteraj ligiloj

• Diismo (kelkaj lingvoj, aliaj ol Esperanto)