Akko

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Monda heredaĵo de UNESKO
Haveno kaj malnova urbocentro de Akko

AkkoAkreo[1], en mezepoko ankaŭ Ptolemais, hodiaŭ oficiala hebree עכו ‘Akkô, Arabe عكّا ‘Akkā (ankaŭ: Acre, Accho, Acco, Hacco), estas malnova havenurbo en Galileo, en norda Israelo. (Geografia situo: 32°55' N, 35°05' O).

La malnova havenurbo situas sur teretendaĵo ĉe norda rando de la golfo de Ĥajfo kaj estas loĝata ĉefe de araboj. La nova urboparto estas loĝata fare de judoj.

En la urbo gravas nun la industrio, ĉefe produktado de feraĵoj. La urbo havas ankaŭ fervojon en la linio Nahariyya - Ĥajfo.

Oni malkovris en 1994 la tunelon de la templanoj, kiu estas vizitebla ekde 1999. La tunelo estis konstruita en la 12-a jarcento kaj kondukas de la iama fortikaĵo al la maro (katakombo).

Historio[redakti | redakti fonton]

En 332 a.K., la urbon okupis Aleksandro la Granda.

La Apostolo Paŭlo pasigis unu tagon en Ptolemais (Apostola historio 21:7).

En 638 la urbon okupis la araboj, pli poste la krucmilitistoj en 1110. En 1187 Saladin reokupis la urbon, sed en 1191 sub gvido de Rikardo la Leonkora, la kristanoj reokupis ĝin kaj faris el ĝi ĉefurbon de la restanta Jerusalema reĝlando.

En 1219 Sankta Francisko de Assisi fondis la ankoraŭ nun ekzistantan franciskanan klostron.

Post la muslima okupo de Jerusalemo en 1244, Akkon estis la lasta apogpunkto de la krucmilitistoj, ĝis ĝi la 18-an de majo de 1291 estis finfine perdita por la krucmilitanoj.

En 1517 Akko estis sub regado de sultano Selim la 1-a parto de la osmana imperio.

En la 18-a jarcento estis konstruita la nuna fortikaĵo sur la bazoj de la krucmilitista fortikaĵo fare de paŝao al-Ĝazar, la tiama guberniestro de Damasko La laboron komencis la beduina gvidanto Dahar Al-Omer, kiu fondis propran reĝlandon.

En 1799 okupis la urbon por 61 tagoj Napoleono la 1-a. Pri tio memorigas la restintaj kanonoj sur la fortikaĵa muro.

Bahá'u'lláh, la profet-fondinto de la Bahaa Kredo, ekziliĝis de Adrianopolo al Akko en aŭgusto 1868, kune kun sia familio. Li mortis kaj entombiĝis tre apude ĉe Bahjí en 1892[2].

La urbon okupis la 17-an de majo en 1948 (tri tagojn post la sendependiĝa deklaro de Israelo) la Hagana, juda terorisma grupo, forpelinte la arabajn loĝantojn.

En 2001 la malnova urbo estis deklarita Monda Kulturheredaĵo fare de UNESCO.

En la somero de 2006, Akko estis daŭre bombardita per misiloj pafitaj el Libano de la Hizbulaho, mortiginte dekojn.

Bildoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Tiel la esperantigo en Esslemont, J.E., Bahá'u'lláh kaj la nova epoko, 2-a eld. s.l.: Bahaa Esperanto-Ligo 1978, p. 300, 307 [1-a eld. Kolonjo 1930].
  2. Esslemont 1978.