Ĉelo (biologio)

Por samtitolaj artikoloj vidu la paĝon Ĉelo (apartigilo).

Ĉiu konata vivaĵo konsistas el bazaj unuoj, la ĉeloj. Ĉelo estas la plej malgranda mem-konservanta kaj mem-reproduktanta ero.

Konsisto

Ĉiu konata ĉelo (krom kelkaj specialigitaj ĉel-tipoj) havas komunajn bazajn elementojn:

• DNA, la gena informo kiu priskribas la aliajn elementojn.
• Proteinoj, la maŝinaro de la ĉelo.
• Membranoj, kiuj apartigas la ĉelon de ĝia medio, filtras, transdonas mesaĝojn inter la eno kaj la ekstero, kaj dividas pli komplikajn ĉelojn en fakojn (organetojn).

Funkcioj

Ĉeloj ankaŭ havas komunajn kapablojn:

• Reproduktado per ĉela dividiĝo.
• Metabolo, enprenigi krudmaterialojn, konverti ĝin al ĉelaj elementoj kaj energio, kaj delasi kromproduktojn.
• Proteina sintezo per konverti DNA-n al RNA al proteino.

Specoj

Estas 220 specoj de ĉeloj kaj histoj kiuj konsistigas la homan korpon.

Estas tri bazaj specoj de ĉeloj: prokarioto, arkio, eŭkarioto

Strukturo

biologia ĉelo

Historio

• 1665 : Robert Hooke malkovris ĉelojn en korko, poste en vivantaj plantoj, per mikroskopoj.
• 1839 : Theodor Schwann malkovris ke plantoj kaj bestoj konsistas el ĉeloj, konkludante ke ĉeloj estas komuna unuo de strukturo kaj evoluo, tiel fondanta ĉel-teorion. Schwann-ĉeloj estas nomitaj por li.
• La kredo ke vivaĵoj povas spontanee aperi (abiogenezo) estas kontraŭita de Louis Pasteur (1822-1895).
• Rudolph Virchow asertis ke ĉeloj ĉiam ekiĝas el ĉela dividiĝo (en la latina: omnis cellula ex cellula).

Vidu ankaŭ

• Praĉelo, Stamĉelo
• Ĉelbiologio
• Kolonio (biologio)
• Nia Korpo. Anatomio kaj fiziologio de la homo por laikoj

Rilataj artikoloj troviĝas en Portalo pri Biologio