Jan Długosz

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Jan Długosz

Jan Długosz, (litove: Janas Dlugošas, esperante: Johano Dlugoso) de nobela blazono Wieniawa, latine Ioannes Dlugossius (naskiĝis la 1-an de decembro 1415 en Stara Brzeźnica, mortis la 19-an de majo 1480 en Kraków) pola historiisto, kreinto de unu el plej gravaj verkoj de mezepoka historiografio eŭropa, diplomato kaj kleriko. Li edukigis filojn de reĝo Kazimiro la 4-a Jagelono.

Vivo[redakti | redakti fonton]

Li naskiĝis en 1415 en Stara Brzeźnica ĉirkaŭ Wieluń. Li devenis de nobela familio neriĉa. Lia patro, Jan Długosz el Niedzielsk famiĝis en batalo de Grunwald (1410) por kio li ricevis starostejon de Brzeźnica. Li havis du edzinojn kaj kun ili dekkelkajn da infanoj. En tiu nombro estis tri Johanoj, plejaĝa famiĝis kiel patro de pola historiografio. Unue li edukiĝis en paroĥa lernejo en Nowy Korczyn, kie lia patro estis starosto de 1421, poste li studis en Krakova Akademio (hodiaŭ Jagelona Universitato). Li foriris nericevante ian nivelon sciencan kaj kiel publika notario li loĝiĝis en kortego de krakova episkopo Zbigniew Oleśnicki (kardinalo). Li estis lia fidela kunlaboranto, sekretario kaj kanceliero dum 1433-1455. En 1437 li estiĝis kanoniko de Kraków. Post morto de Oleśnicki li servis al reĝo Kazmiro la 4-a kaj de 1467 li edukigis reĝajn filojn. En 1480 li estiĝis arkiepiskopo nominato de Lvovo. Ĉi jare li mortis. }

Jan Długosz en panelo stariga en Krakovo

Verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae (Jarlibroj, aŭ kronikoj de fama Reĝejo Pola), dekdu libroj priskribantaj polan historion de legenda epoko al 1480. Plena eldono aperis en jaroj 1701-1703. Eldono en pola traduko oni komencis en 1961 jaro kaj ĉiam oni kontinuigas ĝin.
  • Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis (14701480), priskribo de beneficioj de katolika preĝejo en Małopolska- listo de valoroj de posedaĵoj kaj progresoj de preĝejaj laboroj.
  • Banderia Prutenorum (Standaro de armio Kruc-kavalira el Prusujo) (1448, priskribo de flagoj de Kruc-kavaliroj prenitaj per Poloj kaj Litvoj en batalo de Grunwald.
  • Insignia seu clenodia incliti Regni Poloniae (post 1462), priskriboj kaj bildoj de polaj blazonoj nobelaj.
  • Vitae episcoporum Poloniae, katalogpj de episkopoj polaj: de Kraków, de Płock, de Włocławek, de Wrocław, de Poznań kaj arkepiskopoj de Gniezno.
  • Articuli de incorporatione Masoviae (1462), traktato substrekanta reĝaj rajtoj de Kazmiro la 4-a Jagielono al inkorporacio (aneksio) de Mazovio

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Aliaj polaj kronikistoj