Pawiak

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Pawiak – enketa malliberejo troviĝanta en centro de Varsovio, kies nomo devenas de strato Pawia, ĉe kiu estis enirejo. Konstruata en la jaroj 1830-1836 laŭ projekto de varsovia italdevena arkitekto Henryk Marconi.

Periodo de la dua mondmilito[redakti | redakti fonton]

Polojn oni enprizonigis jam la 2-an de oktobro 1939. Dum la germana okupado ĝis marto 1940 la maliberejo subiĝis al Justeca Fakultato de la Oficejo de Ĝenerala Gubernio. Marte de la sama jaro Pawiak iĝis enketa malliberejo de Sekurec-Polico de Varsovia Distrikto, kaj precipe ties 4-a Fako de Sekreta Ŝtata Polico - gestapo, la plej granda politika malliberejo sur teritorio de okupata Pollando.

Oni taksas, ke ĉ. 100 mil malliberigitoj trapasis Pawiak en la jaroj 1939-1944. 37 mil pereis en ekzekutoj, estis murditaj dum enketado en sidejo de Sicherheitspolizei ĉe la strato Szucha aŭ en keloj aŭ mortis en mallibereja malsanulejo. Ekzekuton de politikaj malliberuloj de Varsovio germanoj kutime faris sekrete, en lokoj neatingeblaj por atestantoj. Pereigejoj estis i.a. en:

  • parlamentaj ĝardenoj ĉe str. Wiejska
  • Las Kabacki (Arbaro Kabacki)
  • Szwedzkie Góry (Svedaj Montoj) en kvartalo Bemowo
  • Las Sękociński (Abaro Sękociński) apud Magdalenka (proksime al Piaseczno)
  • Lasy Chojnowskie (Arbaroj Chojnowskie) apud Stefanów
  • Laski
  • Wydmy Łuże kaj Wólka Węglowa rande de Kampinos
  • Palmiry

Ĉirkaŭ 60 mil malliberigitojn oni forveturigis al koncentrejoj de Auŝvico, Ravensbrück, Gross-Rosen, Majdanek, Stutthof, Sachsenhausen, al laborkoncentrejo en Treblinka kaj al Buchenwald. Malliberuloj de Pawiak post pli frua restado en ĉi tiuj koncentrejoj estis ankaŭ direktataj al Mauthausen-Gusen, Dachau, Flossenbürg kaj Bergen-Belsen.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]