1-a epistolo al la tesalonikanoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

La 1-a epistolo al la Tesalonikanoj estas la 13-a libro de la nova testamento en la Biblio.

Enhavo kaj strukturo[redakti | redakti fonton]

La letero montras, kiamaniere Paŭlo proklamas la mesaĝon de Jesuo Kristo inter la paganoj, kaj kiamaniere li admonas ilin vivi kristane konsidere al la baldaŭa reveno de Kristo.

Jen ebla dispozicio: [1]

  • Adreso kaj saluto (1 Tes 1,1)
  • La apostolo kaj la komunumo (1 Tes 1,2 - 3,13)
  • Admonoj por kristana vivo (1 Tes 4,1 - 5,22)
  • Saluto kaj beno (1 Tes 5,23-28)

Verko[redakti | redakti fonton]

Plej akademiuloj kredas Paŭlo la Apostolo verkis 1Tes ĉirkaŭ la fino de 52 pK[2] en Korinto, igante ĝin la plej maljuna libro en la Nova Testamento. Redaktoroj aldonis notojn al multaj manuskriptoj dirante ke Paŭlo skribis de Ateno[3] post Timoteo revenis de Macedonio kun novaĵoj pri la preĝejo en Tesaloniko. Tamen, Agoj diras Paŭlo estis jam en Korinto kiam do Silas kaj Timoteo alvenis el Macedonujo.[4]

1Tes matĉojn aliaj akceptita leteroj de Paŭlo en kaj stilo kaj enhavo. 2Tes 2:15 mencias antaŭa letero kiun konfirmas Paŭlo kiel la aŭtoro.[5] Iuj 19-a jarcento akademiuloj argumentas kontraŭ ĝia aŭtenteco, plej precipe Klemento Schrader kaj F.C. Baur,[6] sed la plimulto de Novtestamenta akademiuloj hodiaŭ tenas ĝin esti aŭtentika kun la ebla escepto de la enmetecoj de du sekctoj de postaj redaktantoj.

1Thes 2:13-16 havis konsideris posta aldono al la letero pro kelkaj kialoj:

  1. La teologio de ĉi tiuj versoj ŝajnas neakordigeblaj kun aliaj deklaroj de Paŭlo.
    1. 1Cor 2:8 atribuas la morton de Jesuo pro la regantoj de la epoko anstataŭ la judoj.
    2. Aliloke Paŭlo skribas ke la judoj ne ĉiuj estis forlasitaj de Dio.[7]
    3. Je 1Tes 1:10 la kolero de Dio ankoraŭ venos,[8] sed en 1Tes 2:16 ĝi jam venis - almenaŭ por la judoj.
  2. Historio registras neniun vasta persekutado de kristanoj fare de judoj en Palestino antaŭ la Unua Juda-Roman Milito.[9]
  3. La fakto ke la eklezio en Thessalonika imitis la judaj preĝejoj[10] havas neniun paraleloj kaj ŝajnas apogi la obeemo de la leĝo kiel kristana praktiko.
  4. La sekcio ŝajnas aludi al la okazaĵoj de la Unua Juda-Romia Milito de 70 pK.[11][12]
  5. La sintakso de la sekcio estas signife malsama de la ĉirkaŭanta teksto.[13]

Iuj sugestas ke 1Tes 5: 1-11 estas posto-Paula enŝoveco. Ĝi enhavas lingvo kiu ŝajnas aparteni al Luko kaj la teologio de la sekcio funkcias kiel apologio de Paŭlo tuja atendo de la dua alveno el 1Thes 4:13-18.[14]

Teksto en Esperanto[redakti | redakti fonton]

La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, B. John Beveridge kaj C. G. Wilkinson) estas trovebla

Nova traduko de Gerrit Berveling:

  • La leteroj de Paŭlo kaj lia skolo (el la helena trad. Gerrit Berveling) - Chapecó: Fonto, 2004

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]


Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. La subtitoloj estas prenitaj el la nove editorita esperanta Biblio:
    IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6.
    Ili baziĝas sur tiuj de la germana Einheitsübersetzung.
  2. Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament, Anchor Bible, 1997. pp. 456–466
  3. Ernest Best, The First and Second Epistles to the Thessalonians (New York: Harper and Row, 1972), p. 7
  4. Agoj 18:1 & 5. Vidu ankaŭ 1Tes 3:6
  5. “The only possible reference to a previous missive is in 2:15....” (Esperante: "La sola ebla referenco al antaŭa leteron estas en 2:15 .... ") Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament, Anchor Bible, 1997. p. 590.
  6. Best, Thessalonians, pp. 22–9.
  7. Vidu Rom 11:26 “...la tuta Izrael saviĝos...”
  8. CollegeVille Bible Commentary, p 1155
  9. Pearson, p. 88
  10. Vidu 1Thes 2:14
  11. 1) Kristianoj forĵeti de Palestino je 1Thes 2:15. 2) Kolero estis fine envenito pri la judoj je 1Thes 2:16.
  12. Birger A. Pearson, "1 Thessalonians 2:13–16 A Deutero Pauline Interpolation", Harvard Theological Review, 64 (1971), pp. 79–94
  13. Schmidt, D., “I Thess 2:13–16: Linguistic Evidence for
    1. an Interpolation,” JBL 102 (1983): 269–279
  14. G. Friedrich, “1. Thessalonicher 5,1–11, der apologetische Einschub eines Spaeteren,” ZTK 70 (1973) 289