André-Marie Ampère

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Ne konfuzu kun la brazila municipo havanta preskaŭ samortografian vorton Ampére.

André Marie Ampère
(Andreo Ampero)

André Marie
André Marie Ampère

Persona informo
Nomo André Marie Ampère (Andreo Ampero)
Dato de naskiĝo 20-a de januaro 1775
Loko de naskiĝo Poleymieux-au-Mont-d'Or
Dato de morto 10-a de junio 1836
Loko de morto Marsejlo
Okupo
Aĝo je morto 61
v  d  r
Information icon.svg

André Marie Ampère (Andreo Ampero) [andre mari amper] (naskiĝis la 20-an de januaro 1775 en Poleymieux-au-Mont-d'Or, mortis la 10-an de junio 1836 en Marsejlo) estis franca matematikisto kaj fizikisto

Kiel infano li neniam vizitis lernejon, sed estis instruata de sia patro, kiu estis riĉa komercisto. Li fariĝis instruisto, poste profesoro pri matematiko en la Pariza École Polytechnique kaj ekde 1826 li laboris kiel profesoro pri fiziko en la Collège de France.

Ampère (aŭ Ampero, esperante) estas konsiderata unu el la malkovrintoj de la elektromagnetismo. Krome li eltrovis multajn novajn sciojn en la matematiko kaj la kemio, ankaŭ okupiĝis pri biologio kaj filozofio. La mezurunuo de la kurentointenso estas nomata laŭ li: ĝi fakte nomiĝas ampero.

Li, kiel aliaj saĝuloj de sia tempo, ankaŭ okupiĝis pri filozofio kaj eĉ krei projekton de apriora lingvo, kiun oni konas iomete per sia korespondado.

Domo en Poleymieux-au-Mont-d'Or, muzeo


Omaĝoj[redakti | redakti fonton]

Statuo de André-Marie Ampère, sur la placo Ampère en Liono
  • Lia nomo estas uzita por difini la mezurunuon de kurento: la Ampero (simbolo A).
  • Lia nomo estas unu el 72 nomoj de scienculoj skribitaj sur la Eiffel-turo.
  • En Francio pluraj lernejoj, gimnazioj kaj liceoj nomiĝas "Ampère".
  • En Parizo, unu strato nomiĝas "rue Ampère".
  • En Liono, unu placo kaj unu haltejo de subtera fervojo ankaŭ nomiĝas "Ampère".
  • La asteroido numero 10183 nomiĝas 10183 Ampère en lia honoro, ĝi estis malkovrita de Eric Walter Elst la 15-an de aprilo 1996.




Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Aliaj projektoj[redakti | redakti fonton]

Faces-nevit.svg Trovu « André-Marie Ampère » inter la
Vizaĝoj de homoj
rilataj al la ideo
«Internacia Lingvo»

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]