Pasero

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Pasero
Bildo de vir-Dompasero
Biologia klasado
Regno: Animaloj Animalia
Filumo: Ĥorduloj Chordata
Klaso: Birda klaso Aves
Ordo: Paseroformaj Passeriformes
Familio: Paseredoj Passeridae
Brisson 1760
Genro: Pasero Passer
Specio: vidu tekston
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Pasero estas genro de birdoj el la ordo de paseroformaj kaj la subordo de kantobirdoj. Tiuj paseroj estas diketaj plumpe brunaj aŭ grizecaj birdoj ofte kun nigraj, flavaj aŭ blankaj markoj. Tipe 10–20 cm longaj, ili havas mallongajn vostojn kaj fortikajn konusformajn bekojn. Ili estas gregemaj kaj formas gravajn arojn, kaj kelkaj, kvankam ne la konata Dompasero, havas agrablajn kantojn.[1]

La diversaj specioj de la genro hejmas en Eŭropo, en varma klimato de Afriko kaj en suda Eŭrazio. Plejparto de la genranoj troviĝas nature en malfermaj habitatoj de varmaj klimatoj de Afriko kaj suda Eŭrazio. Kelkaj specioj adaptis al la vivo kun homoj, kaj tio permesis la Dompaseron ĉefe, en proksima asociado kun homoj, etendi sian eŭrazian teritorion ege for de kio estis probable ties originan hejmo en Mezoriento.[2] Krom tiu natura koloniado, la Dompasero estis enmetita en multaj partoj de la mondo for de sia natura teritorio, inklude regionojn de Ameriko, subsahara Afriko, kaj Aŭstralio. La Kampopasero estis enmetita en pli malgranda skalo, kun populacioj en Aŭstralio kaj loke en Misurio kaj Ilinojso en Usono.[2]

La paseroj de la genro Passer konstruas fuŝan neston, kiu, depende de la specio kaj de la nestoloka disponeblo, povus esti en arbusto aŭ arbo, natura truo en arbo, en konstruaĵo aŭ sub tegmento, aŭ ĉe nesto de specioj kiaj la Blanka cikonio. La ovaro de ĝis 8 ovoj estas kovata de ambaŭ gepatroj tipe dum 12–14 tagoj, kun pliaj 14–24 tagoj antaŭ elnestiĝo.[3]

La paseroj de la genro Passer estas ĉefe surgrunde semomanĝantaj, kvankam ili konsumas ankaŭ malgrandajn insektojn ĉefe dum reproduktado. Kelkaj specioj, kiaj la Dompasero kaj la Grizkapa pasero manĝas rubaĵojn ĉe urboj, kaj estas preskaŭ ĉiomanĝantaj.[4]

Listo de specioj[redakti | redakti fonton]

Temas pri la specioj agnoskataj de la Handbook of the Birds of the World,[5] escepte ĉe la Abdalkuria pasero, kies disiĝo el la Sokotra pasero estis agnoskata de BirdLife International en 2010.[6] Krom tiuj vivantaj specioj, oni konas kelkajn dubindajn fosiliojn tiom fruajn kiom ĝis la Komenca Mioceno,[7] kaj Meza Plejstoceno de la fosilia specio Passer predomesticus.

Proverbo[redakti | redakti fonton]

Ekzistas pluraj proverboj pri pasero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[8]:

  • Citaĵo
     Celis paseron, trafis anseron. 
  • Citaĵo
     Fordoni anseron, por ricevi paseron. 
  • Citaĵo
     Ĝi estas ankoraŭ pasero en aero. 

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Clement, Harris & Davis 1993, p. 442
  2. 2,0 2,1 (1990) Granivorous birds in the agricultural landscape. Warszawa: Pánstwowe Wydawnictom Naukowe, 11–29. ISBN 83-01-08460-X. 
  3. (2001) The Sibley Guide to Bird Life and Behaviour. London: Christopher Helm, 562–564. ISBN 0-7136-6250-6. 
  4. Summers-Smith 1988, paĝoj 253–255
  5. (2009) Handbook of the Birds of the World. Volume 14: Bush-shrikes to Old World Sparrows. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-50-7. 
  6. BirdLife International (2010). Species factsheet: Passer hemileucus. Alirita 24 June 2010.
  7. Mlíkovský 2002, p. 247
  8. Lernu

Cititaj verkoj[redakti | redakti fonton]

  • (1993) Finches and Sparrows: an Identification Guide. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-03424-9. 
  • (2002) Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe. Ninox Press. ISBN 80-901105-3-8. 
  • (1988) The Sparrows: a study of the genus Passer. Calton, Staffs, England: T. & A. D. Poyser. ISBN 0-85661-048-8. 

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

  • Kunlaboru en Commons Komunejo proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso Pasero