Kloroformo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Kloroformo
Struktura formulo de kloroformo
Ĝeneralaĵoj
Nomo Kloroformo
Alternativa(j) nomo(j)
  • Triklormetano (laŭ la internacia klasifiko IUPAC)
Kemia formulo

CHCl3

Konciza priskribo senkolora likvaĵo
Karakterizaĵoj
Mola maso

119,38 g·mol−1

Fazo de materio likva
Denseco

1,48 g·cm−3 (20 °C)

Frostopunkto

−63 °C

Bolpunkto

61 °C

Vaporpremo

213 hPa (20 °C)

Solveblo

bona en alkoholo kaj benzolo, apenaŭ en akvo

Sekurecaj indikoj
Pridanĝeraj indikoj
Risko- kaj sekurecoindikoj R: ne konate
S: ne konate ne konate
Maksimuma laborloka koncentraĵo

0,5 ml/m3

Akvodanĝeriga klaso 3 – forte akAkvodanĝeriga
Se eble, uziĝu unuoj de la Sistemo Internacia de Unuoj. Se ne aliel indikita, validas la standardaj normaj temperaturo kaj premo.
v  d  r
Information icon.svg

Kloroformo (sistema nomo triklormetano) laŭ PIV estas "senkolora likvaĵo, uzata por anestezo"; ĝi havas la kemian formulon CHCl3.

Historio[redakti | redakti fonton]

la efiko de kloroformo al la angla ginekologo James Young Simpson kaj amikoj

Kloroformo dum la jaro 1831 sendepende unu de la alia unuafoje produktiĝis de la kemiistoj Justus von Liebig en la universitato de Gießen (Germanio) kaj Eugene Souberain en Francio. Post kiam la narkotiga efiko de la substanco jam estis trovata de la franca fiziologo Marie Jean Pierre Flourens kaj la angla ginekologo James Young Simpson, estis la merito de James Simpson dum la sekva jaro enkonduki kloroformon kiel anestezilo en la kuracistan praktikan aplikon, kaj sekve forpreni de sennombraj patientoj operaciajn dolorojn. Pro la tiutempaj operaciaj teknikoj la uzo de la anestezilo havis grandan signifon por la kirurgia praktikado entute. Inter alie la pacientoj jam longe antaŭ la operacioj timis la antaŭvideblajkn dolorojn kaj ofte jam venis timidaj kaj malfortigitaj al la operacio, antaŭ ol ĝi eĉ komenciĝis. En la operaciejo ili estis laŭ por ĉiu operacio aparte difinitja metodoj fiksigitaj, por ne kaŭzi danĝerajn movojn pro doloroj dum la operacia proceso. Dum la operacio pro la fortaj doloroj la plej grava merito de la kirurgo estis labori rapide, sed pro la troa hasto ofte suferis ekzakteco kaj higieno. Pro la ekapliko de kloroformo ne nur la plej fortaj kaj komplikaj operacioj povis esti plenumaraj sendolore, sed entute eblis labori multe pli zorgeme, ekzakteme kaj higiene.

Produktado[redakti | redakti fonton]

Industrie produktita kloroformo ekestas pro varmegigo de kloro kun metano aŭ kun klormetano ĝis temperaturo de 400–500 °C. Ĉe tiu alta temperaturo en pluraj paŝoj de radikala substituigo ekestas kvarklormetano ("tetraklormetano"):

\mathrm{CH_4 + Cl_2 \longrightarrow CH_3Cl + HCl}
\mathrm{CH_3Cl + Cl_2 \longrightarrow CH_2Cl_2 + HCl}
\mathrm{CH_2Cl_2 + Cl_2 \longrightarrow CHCl_3 + HCl}
\mathrm{CHCl_3 + Cl_2 \longrightarrow CCl_4 + HCl}

En tiu poceso metano kun kloro sub kreo de klorkarbono unue iĝas klormetano, poste duklormetano, tiam triklormetano kaj fine kvarklormetano. La rezulto do estas miksaĵo de la kvar specoj de klormetanoj, kiuj per destilo povas esti disdividitaj.