Kloroformo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Kloroformo
Chloroform displayed.svg
Plata kemia strukturo de la Kloroformo
Chloroform 3D.svg
Tridimensia strukturo de la Kloroformo
Alternativa(j) nomo(j)
  • Trikloro-metano
Kemia formulo
CHCl3
CAS-numero-kodo 67-66-3
ChemSpider kodo 5977
PubChem-kodo 6212
Merck Index 14,2141
Fizikaj proprecoj
Aspekto senkolora travidebla likvaĵo
Molara maso 119.37 g·mol-1
Denseco
  • 1.564 g cm3 (-20 °C)
  • 1.489 g cm3 (25 °C)
  • 1.394 g cm3 (60 °C)
Fandpunkto -63.5 °C
Bolpunkto 1.062 °C
Refrakta indico  1,4459
Ekflama temperaturo ne brulema
Memsparka temperaturo ne brulema
Acideco (pKa) 15.7
Solvebleco Akvo:
  • 1.062 g/100 ml (0 °C)
  • 0.809 g/100 ml (20 °C)
  • 0.732 g/100 ml (60 °C)
  • >10 g/100 ml (ketono, 19 °C)
  • >10 g/100 ml (dumetil-sulfoksido, 19 °C)
  • Solvebla en benzeno, etero, oleoj, ligroino, alkoholo, karbona kvarklorido k karbona dusulfido.
Mortiga dozo (LD50) 1250 mg/kg (buŝe)
Sekurecaj Indikoj
Risko R11 R20 R22 R36 R38 R40 R41 R45 R46 R63 R66 R67
Sekureco S9 S16 S23 S25 S26 S36 S45 S53
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
Irita
Xi
Irita
GHS etikedigo de kemiaĵoj
GHS Signalvorto Averto
GHS Damaĝo-piktogramo
07 – Toksa substanco 08 – Risko al sano
GHS Deklaroj pri damaĝoj H302, H315, H319, H332, H336, H351, H361, H373
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj P261, P281, P305+351+338
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo (25 °C kaj 100 kPa)

Kloroformo (sistema nomo triklormetano) laŭ PIV estas "senkolora likvaĵo, uzata por anestezo"; ĝi havas la kemian formulon CHCl3[1].

Historio[redakti | redakti fonton]

la efiko de kloroformo al la angla ginekologo James Young Simpson kaj amikoj
The Discovery of Chloroform, signolingvo, 1913

Kloroformo dum la jaro 1831 sendepende unu de la alia unuafoje produktiĝis de la kemiistoj Justus von Liebig en la universitato de Gießen (Germanio) kaj Eugene Souberain en Francio. Post kiam la narkotiga efiko de la substanco jam estis trovata de la franca fiziologo Marie Jean Pierre Flourens kaj la angla ginekologo James Young Simpson, estis la merito de James Simpson dum la sekva jaro enkonduki kloroformon kiel anestezilo en la kuracistan praktikan aplikon, kaj sekve forpreni de sennombraj patientoj operaciajn dolorojn. Pro la tiutempaj operaciaj teknikoj la uzo de la anestezilo havis grandan signifon por la kirurgia praktikado entute. Inter alie la pacientoj jam longe antaŭ la operacioj timis la antaŭvideblajkn dolorojn kaj ofte jam venis timidaj kaj malfortigitaj al la operacio, antaŭ ol ĝi eĉ komenciĝis. En la operaciejo ili estis laŭ por ĉiu operacio aparte difinitja metodoj fiksigitaj, por ne kaŭzi danĝerajn movojn pro doloroj dum la operacia proceso. Dum la operacio pro la fortaj doloroj la plej grava merito de la kirurgo estis labori rapide, sed pro la troa hasto ofte suferis ekzakteco kaj higieno. Pro la ekapliko de kloroformo ne nur la plej fortaj kaj komplikaj operacioj povis esti plenumaraj sendolore, sed entute eblis labori multe pli zorgeme, ekzakteme kaj higiene.

Produktado[redakti | redakti fonton]

Industrie produktita kloroformo ekestas pro varmegigo de kloro kun metano aŭ kun klormetano ĝis temperaturo de 400–500 °C. Ĉe tiu alta temperaturo en pluraj paŝoj de radikala substituigo ekestas kvarklormetano ("tetraklormetano"):

En tiu poceso metano kun kloro sub kreo de klorkarbono unue iĝas klormetano, poste duklormetano, tiam triklormetano kaj fine kvarklormetano. La rezulto do estas miksaĵo de la kvar specoj de klormetanoj, kiuj per distilo povas esti disdividitaj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Rossberg, M. et al. "Chlorinated Hydrocarbons" in Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, 2006, Wiley-VCH, Weinheim.