Birs

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Birs
Picswiss BE-97-18 Klus von Moutier (Gorges de Moutier) mit Birs.jpg
Birs en la ravino de Moutier
Longeco 73 km
Alteco de la fonto 765 m
Meznombra trafluo 7,57 m³/s
Akvokolekta areo 922,3 km²
Alfluantoj Trame, Ruisseau de Chaluet, Challère, Raus, Scheulte, Sorne, Ruisseau de Mettembert, Lützel, Wahlenbach, Lüssel, Ibach, Chastelbach kaj Seebach
Alfluas al Rejno
Alteco de la enfluejo 246 m
Rivero en Eŭropo
v  d  r
Information icon.svg

Birs estas rivero en la nordo de Svislando kun longeco de 73 km. La rivero pasas tra la kantonoj Berno, Ĵuraso, Soloturno kaj Bazelo Kampara. La akvokolekta areo de Birs etendiĝas sur 922,3 km², kiuj plejparte situas en Svislando kaj etparte ankaŭ en Francio.


Geografio[redakti | redakti fonton]

La fonto de Birs troviĝas en la Ĵurasa Montaro sudokcidente de Tavannes ĉe la pasejo Col de Pierre Pertuis en la Berna Ĵuraso sur alteco de 765 m s.m.. Ĝi alfluas al Rejno en Birsfelden je alteco de 246 m s.m. La fonto de Birs estas riveregfonto, kiu estas la elfluejo de ampleksa, multkilometra kavernsistemo interne de la Ĵurasa Montaro, kie kolektiĝas pluvakvo. La rivero trapasas entute ok ĉenojn de la Ĵuraso, tiel ke impresaj ravinoj interŝanĝiĝas kun vastaj valkaldronoj.

Historio[redakti | redakti fonton]

Jam historie laŭlonge de la rivero Birs kondukis grava trafikvojo, kiu jam estis uzita en la paleolitiko kiel montris diversaj trovaĵoj. En romia epoko tra la valo pasis romia strato. La vojon en mezepoko la episkopoj de Bazelo sekurigs per diversaj kasteloj kaj fortikaĵo, kio fariĝis la bazo de ili regno. En la jaro 1444 ĉe la bordo de la rivero okazis la Batalo de Sankt-Jakob ĉe Birs. En la deknaŭa jarcento dum la industriiĝo estis konstruitaj laŭlonge de Birs diversaj fabrikoj, kiuj utiligis la akvoenergion de la rivero.

Alfluantoj[redakti | redakti fonton]

Gravaj alfluantoj de Birs estas Trame, Ruisseau de Chaluet, Challère, Raus, Scheulte, Sorne, Ruisseau de Mettembert, Lützel, Wahlenbach, Lüssel, Ibach, Chastelbach kaj Seebach.

Komunumoj laŭlonge de Birs[redakti | redakti fonton]

De la fonto ĝis la alfluo al Rejno laŭlonge de Birs situas la sekvantaj komunumoj: Tavannes, Reconvilier, Loveresse, Pontenet, Malleray, Bévilard, Sorvilier, Court, Moutier, Roches, Rebeuvelier, Courrendlin, Courroux, Delemonto, Soyhières, Liesberg, Bärschwil, Laufen, Zwingen, Brislach, Nenzlingen, Himmelried, Grellingen, Pfeffingen, Duggingen, Aesch, Dornach, Reinach, Arlesheim, Münchenstein, Muttenz kaj Birsfelden.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

  • Kunlaboru en Commons Komunejo proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso Birs