Paranao

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Paranao
Paraná
Flago de Paranao
Blazono de Paranao
(Flago) (Blazono)
Himno: Himno de Paranao
Nomo de la loĝanto: paranaense
Situo de Paranao
Situo
 - Regiono Sudorienta
 - Limnajbaroj Suda Mato-Groso, San-Paŭlo kaj Sankta Katarino
 - Mezoregionoj 10
 - Mikroregionoj 39
 - Municipoj 399
Ĉefurbo Kuritibo
Registaro de 2007 ĝis 2011
 - Subŝtatestr(in)o Orlando Pessuti (PMDB)
 - Vicsubŝtatestr(in)o  ()
 - Federaciaj Deputitoj 30
 - Subŝtataj Deputitoj 54
Areo  
 - Entute 199.314,850 km² (15º)
Loĝantaro 2009
 - Ĉirkaŭ 10.686.247 loĝ. ()
 - Urbana 71,1 loĝ.
 - Loĝdenso 51,48 loĝ./km² (12º)
Ekonomio 2007
 - MEP R$161.582.000 ()
 - MEP per capita R$15.711,00 ()
Sociaj Indikiloj 2000
 - IHD 0,820 (2005)[1] () – alta
 - Vivdaŭro 74,4 jaroj ()
 - Analfabetismo 6,6% ()
Horzono UTC-3
Klimato subtropika Cfa/Cfb
Mallongigo BR-PR
Retejo www.pr.gov.br
Mapo de Paranao
v  d  r
Information icon.svg

Paranao (portugale: Paraná; mallongigo: PR) estas subŝtato en la sudo de Brazilo. Ĝi konsistas el ses ĉefregionoj kun 399 municipoj.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Paranao havas areon de 199.554 kvadrataj kilometroj kaj ĉirkaŭ 9 miljonojn da loĝantoj. La loĝdenso estas proksimume po 45 homoj je kvadrata kilometro.

La nomon donis al la ŝtato rivero Paranao ĉe la okcidenta limo de la ŝtato. Trans la rivero troviĝas Argentino kaj Paragvajo. La orientan limon konsistigas la bordo de la Atlantiko. Norde de Paranao estas la brazilaj ŝtatoj Suda Mato-Groso kaj San-Paŭlio, sude estas Sankta Katarino.

La ĉefurbo estas Kuritibo (portugale: Curitiba). Ĝi kromnomas sin ĉefurbo de ekologio kaj estas konata interalie pro sia modela publika transportsistemo.

Pliaj urboj en Paranao estas interalie Londrina, Paranaguá, Araucária, Maringá, Ponta Grossa kaj Foz do Iguaçu. La famaj akvofaloj de Iguaçu troviĝas en subŝtato Paranao.

Ekonomio kaj agrikulturo[redakti | redakti fonton]

En Paranao troviĝas diversaj aŭtomobilfarejoj.

Rilate al agrikulturaj produktoj, Paranao estas la plej grava ŝtato de Brazilo. Ĝi liveras maizon, kotonon, tritikon, sojon, rizon, arakidojn kaj fazeolojn. Same kiel en la sudaj ŝtatoj de Brazilo oni bredas porkojn kaj kokojn.

Gravaj urboj[redakti | redakti fonton]

Historio kaj kulturo[redakti | redakti fonton]

La teritorio de Paranao estis parto de ŝtato San-Paŭlo, ĝis kiam oni fondis Paranaon en 1843. En la 19-a jarcento enmigris multaj italoj, poloj, germanoj, rusoj kaj ukrainoj.

Esperanto-movado[redakti | redakti fonton]

Loupe.svg Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Esperanto-movado en Paraná.

Jam de 1925 esperantistoj aktivas en Paranao, precipe en la ĉefurbo Kuritibo. Ekzistas aktiva Paranaa Esperanto-Asocio, en kies sidejo estas konversaciaj rondoj en la dua sabato de ĉiu monato, kaj prelegoj en la lasta sabato.


Prezidantoj de PEA:

S-ro Roger de Castro Gotardi: 2004-2006.

S-ro Carlos Alfredo de Oliveira Andrade: 2006-2008.

S-ino Ariádene Mara Figueiró: 2008-2010.

D-ro Ivan Eidt Colling: de la 1-a de Majo 2010.

De 2006 Esperanto estas instruata en la Centro de Lingvoj kaj Interkulturo (CELIN, "Centro de Línguas e Interculturalidade" de Federacia Universitato de Paranao (Universidade Federal do Paraná)[2] en Kuritibo. En 2009 Ivan Eidt Colling komencis instrui tie, kaj en 2011 Matheus Artioli Firmino aliĝis al la instruista teamo. Ili ambaŭ laboras kiel volontuloj en CELIN kaj ankaŭ en kursoj, kiuj okazas en la sidejo de Paranaa Esperanto-Asocio. Antaŭaj instruistoj estas: Leonardo Janz, Daniel Haddad kaj Carlos Alfredo de Oliveira Andrade. En 2010 oni starigis Esperanto-kurson en Saltodolontro (Salto do Lontra), sub la gvido de Roger Gotardi kaj en Londrino (Londrina), sub la gvido de Leonardo Forster. Nun (Marto 2011) estas projekto de kurso en Maringao (Maringá), gvidota de Michael Peter Michailow.

Prof. D-ro Geraldo Mattos, membro de Akademio de Esperanto kaj ĝia eks-prezidanto, loĝas en Kuritibo.

Delegitoj de UEA estas ankaŭ en Foz do Iguaçu, Londrina kaj Lupionópolis.

En 2002 la Internacia Junulara Kongreso okazis en Pato Branco en Paranao.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]