Stanisław Wyspiański

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Stanisław Wyspiański

Stanisław Wyspiański- naskiĝis la 15-an de januaro 1869, mortis la 28-an de novembro 1907. Estis granda pola skribisto, poeto, dramatisto, pentristo kaj grafikisto de Juna Pollando- epoko de pola modernismo.

Kiam li lernis en gimnazio de Sankta Anno en Krakovo li amikiĝis kun Józef Mehoffer- granda pentristo modernisma, Lucjan Rydel- poeto, Stanisław Estreicher- historiisto kaj aliaj. Dum la loĝado en Parizo post studoj en Jagiellona Universitato li studis en Academie Collarossi. Tie li konis Paul Gaguin. Tre grava eksperienco estis por li ekkono kun pentraĵoj de Pierre Puvis de Chavannes.

Fariĝu

Post reveno al Pollando li komencis pentri modernike. Li kreis tiam vitralojn de benita Salomeo, sankta Francisko kaj Dio Patro- "Stań się" (esp.Fariĝu).

Poste li pentrante per tute novaj metodoj de pentraĵo kreita per si- nova metodo de lavado pentron kun uzo de koloroj- li komencis ĝenerale skribi dramatojn. Li okazis granda poeto kaj dramatisto. Inter Protesilas, Laodamia, Klątwa kaj Lelewel al pola kaj monda teatro tre mankus Legion (Legiono), Noc Listopadowa (Novembra Nokto- la dramato pri novembra ribelo en Pollando) kaj Wesele (La nupto).

Portreto kun edzino, 1904

Per "Wesele" Wyspiański fondis ĝeneralan avangardon de Krakovo. Tiu avangardo apogis sur verkoj de Tadeusz Peiper- grava pola modernisto. "Wesele" estas mistika dramato pri pola nupto de aristokratulo kun popolanino. La fenomeno de chłopomania- edziĝado de Polaj aristokratuloj kun popolanoj estis tre populara en tiu tempo. La akcio de tiu dramato estas do grava pentraĵo de pola socio de tiu tempo- popolanoj kaj aristokratuloj en vere pola nupto. En dramato estas ankaŭ montritaj famaj personoj de krakova vivo de tiu tempo. La Poeto- persono de verko- persvadas en nupto, ke popolino bonvenigu popolajn spiritojn de Pollando. Al nupto do alvenas inter aliaj Chochoł- popola spirito-demono, Stańczyk- malfeliĉa bufono, Jakub Szela- popola ribelisto kiu mortigis polajn aristokratulojn dum rabacja. Alvenas ankaŭ Wernyhora, "la avo kun liro" kiu enportas oran kornon. Tiu korno vekigos Pollandon por sendependeco (Wyspiański ne alvivis al libera Pollando). La dramo estas opiniata kiel genia pro bonega montro de realeco de tiu tempo en Pollando.

Patrineco, 1905

Wyspiański mortis en 1907. La entombigo estis silenta konforme kun volo de Wyspiański. La jaro 2007 estas en Pollando la jaro de Stanisław Wyspiański.

Verkoj:

En Esperanto aperis[redakti | redakti fonton]