Internacia Tago de la Gepatra Lingvo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search

La Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estis proklamita la 21-an de februaro je propono de la Unesko al la Unuiĝintaj Nacioj. Unesko prunteprenis ĝin de Bangldeŝo kie en tiu tago en 1952 sep junuloj martiriĝis por la rajtoj de la bengala lingvo[1].

Ŝahid Minar, aŭ la Martira Monumento, en Bangladeŝo, memorigas la viktimojn de la 21-a de februaro 1952

Ĉiujare estas celebrata la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo je instigo de Unesko. Depost la jaro 2000 ĝi estas celebrata ĉiujare kun la celo akrigi la konscion pri la graveco konservi la lingvan kaj kulturan diversecon kaj akceli plurlingvecon kaj la uzon de gepatraj lingvoj.

Historio[redakti | redakti fonton]

La kaŭzo por festi la Internacian Tagon de Gepatrina Lingvo estis la tumultoj la 21an de februaro 1952 en Dako, Pakistano kie la polico mortigis kelkajn banglaparolantajn studentojn dum manifestacioj por la Movado por bengala lingvo kiu provis rekonigi la bengalan, la sesa plej parolata lingvo en la mondo, kiel oficiala lingvo de Pakistano. Pakistano tiam konsistis el orienta Pakistano (hodiaŭ Bangladeŝo) kaj okcidenta Pakistano (hodiaŭa Pakistano). La tiama pakistana registaro argumentis, ke nur la urdua estis la sola nacia lingvo de Pakistano kaj volis nur antaŭenigi tiun lingvon kiu estis la lingvo de la reganta socia tavolo kaj de la islama ligo, parolata de nur 3% de la parolantaro[2]. En 1971 la orienta parto de Pakistano post naŭmonata civila milito deklaris sian sendependecon de Pakistano. La nacia lingvo en la nova ŝtato Bangladeŝo depost tiam estis la bengala.

En novembro 1999 Unesko deklaris ke la 21-an de februaro estos ĉiujare Internacia Tago de la Gepatra Lingvo.

La Internacia Tago de la Gepatra Lingvo estis unuafoje celebrata en la jaro 2000. La mesaĝo kiu tiucele alvokis en 2001, raportis ke tiam estis plimalpli 6700 lingvoj en la mondo de kiuj duono estas minacataj kaj povus malaperi.

Unesko[redakti | redakti fonton]

Unesko diris en sia retejo pri la Tago de la Gepatra Lingvo: "Lingvoj estas la plej potencaj iloj por konservi kaj evoluigi nian palpeblan kaj nepalpeblan heredaĵojn. Ĉiuj movoj por antaŭenigi la dissemadon de la patrina lingvo servos ne nur kuraĝigi lingvan diversecon kaj plurlingvan edukadon sed ankaŭ evoluigi plenan konscion de lingvaj kaj kulturaj tradicioj tra la mondo kaj por inspiri solidarecon bazitan sur interkompreniĝo, toleremo kaj dialogo."[3] En 2008 Unesko lanĉis la organizadon de la Internacia Jaro de Lingvoj.

Esperanto por lingva egalrajteco kaj pluvivado de ĉiuj lingvoj[redakti | redakti fonton]

Ankaŭ Universala Esperanto-Asocio ĉiujare aktive partoprenas en la celebrado de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo pere de multlingva informkampanjo kun afiŝoj en multegaj lingvoj[4]. Esperanto-parolantoj aktive partoprenas en lingvaj festivaloj kie estas multe da atento por aliaj lingvoj. Dum internaciaj Esperanto-renkontiĝoj venas ofte personoj el aliaj landoj kaj kulturoj dum kiuj ili ofte volas ekscii pli da informojn pri iliaj lingvoj aŭ organizas kvizon en kiu la ĉeestantaro divenu en kiu lingvo estas iuj kanzonoj.

Paroli sian gepatran lingvon estas rajto, kiun ne estas evidenta por ĉiuj homoj en la mondo, precipe en lokoj kie gepatraj lingvoj estas minacataj de pli superregaj lingvoj. Hodiaŭ, dulingvaj edukprogramoj tutmonde ilustras kiel diskutoj pri "gepatraj lingvoj" devas inkluzivi la "aliajn lingvojn"[5]. La uzo de la lingvo Esperanto en internacia komunikado celas realigi lingvan egalrajtecon kaj helpi ke ĉiuj homoj povas pluvivigi sian lingvon. Ĉi tiu estas la klara mesaĝo, kiun esperanto-parolantoj el la tuta mondo volas sendi al ĉiuj tutmonde la 21-an de februaro[4]. La kernaj valoroj de ĉi tiu tago, la diverseco kaj la rajto de ĉiu homo paroli sian gepatran lingvon, estas ankaŭ la valoroj, kiujn la tutmonda movado por Esperanto defendas. Ni, la esperantistoj, volas neniun lingvon malaperigi, ni volas, ke ĉiuj lingvoj plu ekzistu, en respekto de ĉies lingvaj rajtoj, kaj regu lingva justeco en la inter-komunikado. Ĉi-cele, de multaj jaroj, Universala Esperanto-Asocio (UEA) solene kunfestas ĉi tiun tagon, interalie por substreki, ke la internacia lingvo Esperanto ne estas eliminanto de lingvoj, kia estas lingvo de granda ekonomia kaj militista potenco.

Esperanto kiel gepatra lingvo kaj por celebri lingvojn[redakti | redakti fonton]

Esperanto intertempe ankaŭ mem fariĝis gepatra lingvo de kreskanta nombro de denaskuloj. Oni taksis en 1995, ke tiam mil homoj lernis la lingvon hejme de siaj gepatroj; eble la nombro de denaskuloj intertempe duobliĝis. Okazas ankaŭ pluraj internaciaj renkontiĝoj de Esperanto-parolantaj familioj kun iliaj infanoj[6].

Esperanto kelkfoje ĉeestas apude de aliaj lingvoj kadre de la internacia tago de la gepatra lingvo. Tiel okazis en 2018 en Meksikurbo, kadre de dutaga festivalo pri indiĝenaj lingvoj dum kiu kvar lingvoj estas elektitaj por la poezia recitalo "Voĉoj de l' mondo" kadre de la nacia celebrado okaze de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo, ĉe la prestiĝa Colegio Nacional. La evento titoliĝis "Meksiko multlingva", honore al sesdek naŭ naciaj idiomoj. Inter la kvar lingvoj situis Esperanto[7], danke al invito farita de la Instituto Nacia pri Indiĝenaj Lingvoj (INALI) [8][9].

Bela ekzemplo ke esperantistoj ŝatas celebri ne nur la lingvon Esperanto kiel gepatran lingvon, sed ankaŭ aliajn lingvojn, estas la okazigo de lingva ekspozicio en la urbo La-Chaux-de-Fonds, Svislando en februaro 2018 : sur muro de 15 metroj videblis 15 lingvoj, ĉiu prezentita kiel muzika noto. En ĉiu panelo legeblis la vorto "lingvo" en la koncerna lingvo (NdlR / mankas foto), la nomo de ĉi tiu lingvo en la loka oficiala lingvo (la franca), la ISO-lingvokodo, la justa kaj neŭtrala maniero indiki la elekton de lingvoj, kaj la fonetiko en kvadrataj krampoj por faciligi la prononcadon de la vorto "lingvo" en la koncernaj lingvoj[10].

Temoj[redakti | redakti fonton]

La diversaj temoj dum la pasintaj jaroj estis :

Jaro Temo (ligiloj hispanlingvaj)
2018 "Konservado de la lingva diverseco kaj akceli la plurlingvecon por subteni la daŭreblajn evolucentojn”.
2017 Al daŭrebla estonteco tra multlingva edukado
2016 Kvalita edukado, lingvo(j), instrulingvoj kaj lernrezultoj
2015 La inkluziva edukado pere de la lingvo kaj kun ĝi - la lingvoj gravas
2014 La lokaj lingvoj kaj la transdono de scienca scio
2013 La libro en la edukado de la gepatra lingvo
2012 La geaptra instrulingvo kaj la inkluziva edukado
2011 La informteknologioj kaj la komunikado por la savo kaj la akcelo de lingvoj kaj la lingva diverseco.
2010 Internacia tago por la alproksimiĝo inter la kulturoj
2009 Deka jara celebrado
2008 Internacia jaro de la lingvoj
2007 Multlingveco kaj gepatra lingvo
2006 Lingvo kaj kiberspaco
2005 Brajlo kaj signolingvoj
2004 Infana lernado. Ekspozicio de infanlibroj el la tuta mondo.
2003 Kvara jara celebrado
2002 Lingva diverseco : 3.000 lingvoj minacataj de malaperado
2001 Dua jara celebrado
2000 Inaŭguro de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

André Cherpillod, Promenante tra la lingvoj, eldono La Blanchetière. Courgenard, 2017, ISBN 978-2-36620-046-1

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Denaskaj Esperanto-parolantoj

Lingva kafejo/poliglota kafejo

Notoj kaj referencoj[redakti | redakti fonton]

Tiu ĉi artikolo estas parte tradukita el la hispana versio de la sama artikolo en Vikipedio je la 18-a de februaro 2017.

  1. Probal Dasgupto, "La bunteco de la esperantistoj ofte respegulas la diversecon de tipaj naciaj vidpunktoj muldataj de respektivaj elitoj", revuo Esperanto, oktobro 2015, nro 1295 (10) p.198-199.
  2. (germana) Internationalen Tag der Muttersprache (Internacia Tago de la Gepatra Lingvo), Deutsche Unesco-Kommission,
  3. (angla, araba, ĉina, franca) International Mother Language Day, Unesco, 2012
  4. 4,0 4,1 (Multlingva) Internacia Tago de la Gepatra Lingvo, www.linguistic-rights.org, la 21-an de februaro 2018.
  5. (angla) International Mother Language Day, The (M)Other Tongue: Broadcasts on bilingual education today (La Alia (gepatra) Lingvo : Elsendoj pri dulingva edukado), Unesco, 2012. Aŭskultebla en la angla
  6. Renkontiĝo de Esperanto-Familioj (REF)
  7. (hispana, parte Esperanto je min. 3:29) Jutuba filmeto México multilingüe, 69 lenguas nacionales, patrimonio que nos une.
  8. Poezian recitalon en Meksikurbo fermos esperanto, HEKO, nro 672 5-B, la16-an de februaro 2018.
  9. (hispana) G. Silfer, "Cuatro generaciones de idioma materno; mejor dicho, paterno"(kvar generacioj de patrina lingvo, prefere mi diru patra), Indicador Politítico, p. la 21-an de februaro 2018
  10. (franca) Expo Langues, Facebook, la 23-an de februaro 2018.