Petro Stojan

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Tiu-ĉi artikolo tiras informon el Enciklopedio de Esperanto.

STOJAN.JPG

Petro Evstaf'evic Stojan (ankaŭ Ribaulb, Radovich kaj Šulerc), naskiĝis la 22-an de junio 1884 en Ismail, Besarabio - mortis la 3-an de majo 1961 en Nico) estis rusa esperantisto, bibliografo kaj leksikografo, membro de la Lingva Komitato de 1914.

Vivo kaj profesio[redakti | redakti fonton]

Stojan studis en Riŝeljea Liceo en Odeso, poste fizik-matematikon en Odeso kaj Peterburgo, fine de 1906 ĝis 1907 en Parizo. De 1919 ĝis 1922 li estis instruisto ("profesoro de liceo") en Serbujo. De 1925 kelkajn jarojn li profesie laboris ĉe Universala Esperanto-Asocio (UEA) en Ĝenevo pri sia plej grava verko, la "Bibliografio de Internacia Lingvo" (1929). Inter 1926 kaj 1930 li respondecis pri la Biblioteko Hector Hodler de UEA.

La finon de sia vivo li pasigis en suda Francio. La 3-an de majo 1961 li sin mortigis 77-jaraĝa en Nico per submergo (sindronigo), ĉar li timis maljuniĝi.

Esperanta agado[redakti | redakti fonton]

Al Esperanto li aliĝis en 1903. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto (1933) "li estis unu el la veraj kompetentuloj pri vortara tekniko". Dum 16 jaroj li laboris por 12 vortaroj, inter aliaj por la granda rusa vortaro de la Imperia Akademio. Konataj krome estas liaj Ornitologia oklingva vortaro (1911), Rusa-Esperanto Vortareto kaj Ilustrita Vortaro de la rusa lingvo (760 paĝoj kaj 2000 bildoj). En 1913 Stojan proponis Universalan Slipan Enciklopedion (USE), kiu laŭ lia ideo povus esti daŭre eldonata per apartaj slipoj por ĉiu temo. En 1929 aperis lia granda „Bibliografio de Internacia Lingvo“ . Krom tio li eldonis en Esperanto multajn valorajn sciencajn artikolojn kaj originalajn literaturaĵojn.

Biozofio[redakti | redakti fonton]

VindianadeStojan1946.jpg

En Francio li verkis pri "La Vindiania", tezo pri origino de hindeŭropaj lingvoj, kaj plena filozofio lia de la vivo, kiun li nomis biozofio; sed liaj verkoj restis sub formo de manskribitaj kajeroj cirkulantaj inter rondo de kelkaj amikoj, nur maldika libro estis eldonita pri tio, en Arras en 1946.

"Formulo de Stojan"[redakti | redakti fonton]

Pri la gramatiko de Esperanto, li proponis la "formulon de Stojan":

-o de X estas -o
-o da X estas X:

  • En la salonon eniris en du vicoj deko da gvardiistoj, poste du vicoj de pastroj.

- Kiom multe? -Deko da gvardiistoj.
- Kiaspeca tiu grupo? -Vicoj de pastroj.

Projektoj de planlingvoj[redakti | redakti fonton]

Li kreis multajn projektojn de internacia planlingvo, plejparto restis neeldonita:

Por Idido, li uzis la kaŝnomon Šulerc, anagramo por "ŝerculo", por aliaj lingvoj li uzis ankaŭ la pseŭdonimon RibaulbRadovich. Eble li verkis tiujn projektoj kiel fikcilingvoj, simple por amuzo, sed en tiu epoko tiu konceptoankoraŭ ne ekzistis.

Verkaro[redakti | redakti fonton]

El "Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933" : Petro Stojan kiel oficisto de UEA.
  • Puti k istine (Vojoj al vero, 1908 - du ĉapitroj pri artefaritaj lingvoj)
  • Ornitologia vortaro oklingva de birdoj Eŭropaj (1911)
  • Materialoj pri la Fundamento (1912, en „Oficiala Gazeto“ n-ro 41)
  • Internacia transskribo de propraj nomoj (1913)
  • Karmannyj russko-Esperanto slovarik (Poŝa rusa-Esperanto vortareto, 1912)
  • Neobxodymyja svedenija ob esp. (Necesaj scioj pri Esperanto, 1912 - kune kun Nežinskij)
  • Dopolnenie k esp. russkomu slovarju (Aldonoj al esp.-rusa vortaro, 1913)
  • Slavjanstvo i Esperanto (Slavaro kaj Esperanto, 1914)
  • Esperanto pered sudom profesora (Esperanto antaŭ tribunalo de profesoro, 1914)
  • Jazykoznanie i Esperanto (Lingvistiko kaj Esperanto, 1914)
  • Vojaĝaj notoj (1915-1916, en „La Ondo de Esperanto“)
  • Lingvaj studoj (1920-1926, en „Esperanto")
  • Cent libroj esperantaj (1923)
  • Pri la evoluo de Esperanto (1925, „Progreso“, Prago)
  • Principoj de Esperanto (1926, en „Kataluna Esperantisto“)
  • Historio de Esperanto, kritikaj notoj (Progreso, Prago, 1926 - sub „Ribaulb“)
  • Enkonduko al la fonetiko (1926, en „Esperanto“)
  • Katalogo de lingvoj naturaj, popolaj, literaturaj, klasikaj & artefaritaj (1927)
  • Esperantismo, kongresoj, pioniroj, literaturo, versfarado, fakvortaro, gazetaro (1927, en jarlibro de UEA)
  • Rememoraĵoj pri la unuaj tempoj de Esp. (Progreso, Prago, 1927) [1]
  • Nia literaturo, versfarado, fakvortaro, gazetaro (1927, en jarlibro de UEA)
  • Kiel fariĝis nia movado (1928, en jarlibro de UEA)
  • Deveno kaj Vivo de la lingvo Esperanto, (1929)
  • Bibliografio de Internacia Lingvo (1929)
  • Vindiana berceau de nos aïeux" (Vindiano lulilo de niaj prapatroj, 1946)
  • Al geozofio per abicelo (1954)
  • Vindoj kaj dagoj (1991 - postmorte)

Tradukoj[redakti | redakti fonton]

  • Abusgus, M.: Kraljeviĉ Marko (1897)
  • Jiddu Kishnamurti: Sperto kaj konduto (1932)

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Golden, Bernard (1981). Petro Stojan: Malesperantisto. En: Literatura Foiro 12a jaro 1981, n-ro 70 (Dec.), p. 13-17
  • Golden, Bernard (1982). La plumnomoj de Petro Stojan. En: Dia Regno 1982:1-2 (Jan.-Feb.), p. 2384
  • Golden, Bernard (1986). Bibliografiaj donitaĵoj rilate verkojn pri Petro Stojan. En: Informilo por Interlingvistoj 1986:11, p. 1-4

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. La Ondo de Esperanto, 2009, 5-6, p. 19-21

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]