Amila nitrito

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Amila nitrito
Amyl nitrite Formula V.1.svg
Plata kemia strukturo de la
Amila nitrito
Amyl nitrite3D.png
Tridimensia kemia strukturo de la
Amila nitrito
Alternativa(j) nomo(j)
  • Pentila nitrito
  • Nitrito de amila
  • Nitrito de pentila
  • Nitramilo
Kemia formulo
C5H11NO2
CAS-numero-kodo 463-04-3
ChemSpider kodo 10026
PubChem-kodo 9632
Merck Index 15,606
Fizikaj proprecoj
Aspekto flaveca likvaĵo
Molmaso 117.148 g·mol-1
Denseco 0.872g cm−3
Bolpunkto 99 °C
Ekflama temperaturo 3 °C
Memsparka temperaturo 209 °C
Acideco (pKa) 3.29
Solvebleco Akvo:Malmulte solvebla
Mortiga dozo (LD50) 505 mg/kg (buŝe)
Sekurecaj Indikoj
Riskoj R11 R20/22
Sekureco S16 S24 S46
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
GHS etikedigo de kemiaĵoj
GHS Damaĝo-piktogramo
02 – Treege brulema 06 – Venena substanco
08 – Risko al sano
GHS Signalvorto Damaĝo
GHS Deklaroj pri damaĝoj H225, H302, H332[1]
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj P210, P233, P240, P241, P242, P243, P261, P264, P270, P271, P280, P301+312, P303+361+353, P304+312, P304+340, P312, P330, P370+378, P403+235, P501
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)

Amila nitrito estas rektoĉena organika estero rezultanta el reakcio inter la nitrita acido kaj pentila alkoholo, blanka aŭ flaveca likvaĵo kun fruktodoro. Ĝi konsistas je unu grupo amila (CH3(CH2)4-) ligita al funkcia grupo nitrito (-NO2). Amila nitrito estas potenca vasodilatanto, malstreĉigante la arteriojn kaj malpliigante la sangopremon.

Ĝi same uzatas kiel antidoto kontraŭ cianido-venenigo pro ĝia kapableco formi meta-hemoglobinon, kiu sekvestras la cianidajn anjonojn (-CN-) transportante ilin kiel senefika ciano-hemoglobino. En la pasinteco ĝi estis uzatas kun amuzaj celoj induktante al mallonga eŭforio-stato, kiel afrodiziigaĵo kaj pliiganto de la seksa plezuro.

Sintezoj[redakti | redakti fonton]

Sintezo 1[redakti | redakti fonton]

nitrita acido+amila alkoholoamila nitrito+akvo

Sintezo 2[redakti | redakti fonton]

2amila alkoholo+dunitrogena trioksido2amila nitrito+akvo

Sintezo 3[redakti | redakti fonton]

nitrita acido+amila kloridoamila nitrito+klorida acido

Sintezo 4[redakti | redakti fonton]

natria nitrito+amila kloridoamila nitrito+natria klorido

Sintezo 5[redakti | redakti fonton]

metila nitrito+amila formiatoamila nitrito+metila formiato

Sintezo 6[redakti | redakti fonton]

nitrita acido+amila benzoatoamila nitrito+benzoata acido

Sintezo 7[redakti | redakti fonton]

metila nitrito+amila alkoholoamila nitrito+metanolo

Reakcioj[redakti | redakti fonton]

Reakcio 1[redakti | redakti fonton]

  • Hidrolizo de la amila nitrito:

amila nitrito+akvonitrita acido+amila alkoholo

Reakcio 2[redakti | redakti fonton]

  • Sapigo de la amila nitrito:

amila nitrito+natria hidroksidonatria nitrito+amila alkoholo

Reakcio 3[redakti | redakti fonton]

amila nitrito+formiata acidonitrita acido+amila formiato

Reakcio 4[redakti | redakti fonton]

amila nitrito+metanolometila nitrito+amila alkoholo

Reakcio 5[redakti | redakti fonton]

amila nitrito+benzoata acidonitrita acido+amila benzoato

Reakcio 6[redakti | redakti fonton]

  • Reakcio kun NH3:

amila nitrito+amoniako+akvoamonia nitrito+amila alkoholo

Reakcio 7[redakti | redakti fonton]

  • Reakcio kun HCl:

amila nitrito+klorida acidonitrita acido+amila klorido

Literaturo[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]