Fernando J. Corbató

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Fernando J. Corbató
Fernando Corbato.jpg
Persona informo
Naskiĝo 1-an de julio 1926 (1926-07-01)
en Oakland
Morto 12-an de julio 2019 (2019-07-12) (93-jara)
en Newburyport
Mortokialo diabeto
Lingvoj angla lingvo
Ŝtataneco Usono
Alma mater Kalifornia Instituto de TeknologioMasaĉuseca Instituto de Teknologio
Profesio
Profesio komputikisto • universitata profesoro
Verkoj Multics
Compatible Time-Sharing System
Information icon.svg
vdr

Fernando José "Corby" CORBATO (naskiĝinta la 1-an de julio 1926, mortinta la 12-an de julio 2019[1]) estis elstara usona komputikisto, rimarkinda kiel pioniro en la evoluo de tempoperivaj sistemoj.

Corbató naskiĝis la 1an de julio 1926 en Oakland, Kalifornio, al Hermenegildo Corbató, instruisto pri hispana literaturo en Villarreal, Hispanio, kaj Corbató de Charlotte (née Carella Jensen). En 1930 la familio Corbató transloĝiĝis al Los-Anĝeleso pro la laboro de Hermenegildo ĉe UCLA.

En 1943, Corbató enskribiĝis ĉe UCLA, sed pro la dua mondmilito li estis varbita de la Mararmeo dum sia unua jaro. Dum la milito, Corbató "elpurigis [ged] nekredeblan aron de ekipaĵo", inspirante sian estontan karieron.

Corbató forlasis la Mararmejon en 1946, enskribiĝis ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio, kaj ricevis bakalaŭron en fiziko en 1950. Poste li ricevis doktorecon en fiziko de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio en 1956. Tuj aliĝis al la Komputado de MIT. iĝis profesoro en 1965, kaj restis en MIT ĝis li demisiis.

La unua tempokompanio-sistemo kun kiu li estis asociita estis konata kiel la MIT-Kongrua Tempo-Dividada Sistemo (CTSS), frua versio de kiu estis montrita en 1961. Corbató estas kreditita kun la unua uzo de pasvortoj por sekurigi aliron al dosieroj sur granda komputila sistemo, kvankam li nun diras, ke ĉi tiu rudimenta sekureca metodo proliferis kaj fariĝis manejebla.

La sperto kun evoluigado de CTSS kondukis al dua projekto, Multics, kiu estis adoptita de General Electric por ĝiaj altaj komputilaj sistemoj (poste akiritaj de Honeywell). Multics iniciatis multajn konceptojn nun uzitajn en modernaj operaciumoj, inkluzive de hierarkia dosiersistemo, ring-orientita sekureco, alirkontrollistoj, unu-nivela butiko, dinamika ligado, kaj vasta retkonfigurado por fidinda servo. Multics, kvankam ne aparte komerce sukcesa, mem inspiris Ken Thompson por krei Unikson, kies rektaj posteuloj ankoraŭ estas treege uzataj; Unikso ankaŭ funkciis kiel rekta modelo por multaj aliaj postaj mastruma sistemo.[2]

Premioj[redakti | redakti fonton]

Inter multaj premioj, Corbató ricevis la Premion Turing en 1990, "pro sia pionira laboro en la organizado de la konceptoj kaj gvidante la evoluon de la ĝeneralaj, grandskala, tempo-dividado kaj komputil-interŝanĝaj rimedoj".[3]

En 2012, li fariĝis Samrangulo de la Komputila Historio-Muzeo "pro sia pionira laboro pri partia da tempo kaj la Multics-mastruma sistemo"

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. https://www.bbc.com/news/technology-48988091
  2. https://www.bbc.com/mundo/noticias-49004006
  3. https://amturing.acm.org/award_winners/corbato_1009471.cfm