Opuntia ficus-indica

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Opuntia ficus-indica
Kariofilaloj en sistematiko laŭ APG III
Kariofilaloj en sistematiko laŭ APG III
Aliaj dukotiledonoj.png
Biologia klasado
Regno: Plantae
Klado: Angiospermoj
Klado: Verdukotiledonoj
Klado: Kernverdukotiledonoj
Ordo: Kariofilaloj
Familio: Cactaceae
Genro: Opuntia
Subgenro: Opuntia
Opuntia ficus-indica
(L.) Mill.
Sinonimoj
  • Cactus decumanus Willd.
  • Cactus ficus-indica L.
  • Opuntia amyclaea Ten.
  • Opuntia cordobensis Speg.
  • Opuntia decumana (Willd.) Haw.
  • Opuntia gymnocarpa F. A. C. Weber
  • Opuntia hispanica Griffiths
  • Opuntia maxima Mill.
  • Opuntia megacantha Salm-Dyck
  • Opuntia paraguayensis K. Schum.
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Opuntia ficus-indica estas specio de kakto kiu delonge estis kultivoplanto grava en agrikulturaj ekonomioj ĉie en aridaj kaj duonaridaj mondopartoj. Ĝi eble estas indiĝena el Meksiko.

Kresko[redakti | redakti fonton]

Ĝi estas uzata ĉefe kiel fruktofruktlegomo. La plej multaj kuirartaj referencoj al opuntio rilatas al tiu specio. Laŭ Alexander von Humboldt, ĝi estis indiĝena vorto el Hispaniolo prenita en la hispanan lingvon ĉirkaŭ 1500 p.K.[1]

Opuntia ficus-indica (hinda figo) en Sekunderabado, Hindio.

Kaktoj estas bonaj kultivaĵoj por sekaj areoj ĉar ili efike ŝanĝas akvon en biomason. O. ficus-indica, kiel la plej ĝeneraligita el la kultivitaj kaktoj </S3>, estas hodiaŭ same grava en Meksiko kiel maizo kaj la tekila agavo. Ĉar Opuntia specioj hibridiĝas facile (tre kiel kverkoj), la natura origino de O. ficus-indica supozeble estis Meksiko pro la fakto ke ĝiaj proksimaj genetikaj parencoj estas trovitaj en centra Meksiko[2].

Uzoj[redakti | redakti fonton]

La fruktoj de Opuntia ficus-indica venditaj en Maroko.

La plej komerce valora uzo de Opuntia ficus-indica hodiaŭ estas la grandaj, dolĉaj fruktoj, nomitaj "tunas". Areoj kun signifa kultivado inkludas Meksikon, Hispanion, Sicilion kaj la marbordojn de Suda Italio, Grekio, Libio, Tunizio, Maroko, Alĝerio, Egiptujo, Saud-Arabio, Jemeno, Israelo, Ĉilio, Brazilo, Turkio, same kiel en Eritreo kaj Etiopio kie la frukto estas nomita "Beles" (etiopa skribo: በለስ).[3] En Sicilio, kie la opuntifrukto estas konata kiel ficudinnia, la kakto kreskas kaj nature kaj kultivite al alteco de 4-5 metroj. En Hispanio la planto estas uzata kiel natura muro inter bienoj.

La plantoj floras en tri apartaj koloroj: blanka, flava kaj ruĝa. La floroj unue aperas en frua majo ĝis la somerkomenco en la norda duonglobo, kaj la frukto maturiĝas de aŭgusto ĝis oktobro. La frukto estas manĝata, krom la dika ekstera dorneca haŭto, post malvarmiĝado en fridujo dum kelkaj horoj. Ili havas guston similan al suka, speciale dolĉa akvomelono. La helruĝa /purpura aŭ blanka/ flaveca karno enhavas multajn malgrandegajn malmolajn semojn kiuj estas kutime glutitaj, sed devus esti evititaj per tiuj kiu havas problemojn digestante semojn. Opunti-konfitaĵoj kaj -ĵeleoj estas produktitaj el la frukto, kiu similas fragojn kaj figojn en koloro kaj gusto.

Meksikanoj uzis Opuntion dum miloj da jaroj por fari alkoholaĵon nomitan "colonche".

En la centro de Sicilio, en la Provinco de Enna, en malgranda vilaĝo nomita Gagliano Castelferrato, opuntio-aromigita likvoro estas produktita nomita "Ficodi", kun aromo iom kiel medicina aperitivo.

En la fruaj 1900-aj jaroj en Usono, la opuntiofrukto estis importita de Meksiko kaj mediteraneaj landoj por kontentigi la kreskantan populacion de enmigrintoj alvenantaj de Italio kaj Grekio. La frukto perdis sian popularecon dum la mezaj 1950-aj jaroj, sed repopulariĝis ekde la malfruaj 1990-aj jaroj, pro la enfluo de meksikaj enmigrintoj.

Lastatempe, la brutarindustrio de la Sudokcidento de Usono komencis kultivi O. ficus-indica kiel freŝan fonton de furaĝo por brutaro. La kakto estas kultivita kaj kiel furaĝofonto kaj limobarilo. Brutaro evitas la akrajn spinojn de la kakto kaj ne devagas de areo enfermita per ĝi. Indiĝena opuntioprovizo estis uzita dum pli ol jarcento por nutri ilin; la rakioj povas esti bruligitaj for por eviti buŝvundojn. La kaktokusenetoj, de kiuj la brutaro manĝas, estas malriĉaj je seksubstanco kaj kruda proteino, sed estas utilaj kiel aldono dum sekperiodoj.[4] Aldone al la nutreco, la malsekecenhavo praktike malnecesigas trinkigi la brutaron kaj la homan fortostreĉon ĉi-rilate.

Meksikaj kaj aliaj sudokcidentaj loĝantoj manĝas la junajn kladodiojn (nopaloj, pluralo; nopalo, singularo), kutime plukitaj antaŭ ol la spinoj malmoliĝas. Ili estas tranĉaĵigitaj en striojn, senhaŭtigitaj, kaj frititaj kun ovoj kaj jalapeño, servitaj kiel matenmanĝoregalo. Ili havas teksturon kaj guston kiel fazeoloj.

Opuntia ficus-indica (hinda figo) floranta en Sekunderabado.

En Malto, likvoro nomita Bajtra (la malta nomo por opuntio) estas faritaj de tiu frukto, kiu povas esti trovita preterkultive en preskaŭ ĉiu kampo. Sur la insulo de Sankta Heleno, la opuntio ankaŭ donas sian nomon al loke distilita likvoro, Tungi Spirit.

Aliaj uzoj inkludas uzadon kiel ingredienco en adobo (por ligi kaj impregni).[2]

Opuntia ficus-indica (same kiel aliaj specioj en Opuntia kaj Nopalea) estas kultivita en nopalejoj por funkcii kiel gastigantplanto por kobitido -insektoj, kiuj produktas dezirindajn ruĝajn kaj purpurajn tinkturfarbojn. Tiu praktiko originas de antaŭkolumbaj tempoj.[5]

La planto estas konsiderita fispecio en partoj de la Mediteranea Baseno pro sia kapablo disvastiĝi rapide preter la zonoj en kiuj ĝi estis origine kultivita. En la hebrea, la planto estas referita kiel "sabres. " Kiŝkaŝta, ĉefa rolulo en israela infantelevidaĵo el la 1970-aj al 1980-aj jaroj, "Ma Pit'om", estis granda, parolanta opuntio-marioneto.

La altaj niveloj de seleno en Opuntia estas kompareblaj al tiuj trovitaj en Kruciferacoj[6]

La frukto de Opuntia ficus-indica povas kaŭzi mallakson se konsumite kun la semoj, sen la semoj ĝi estas laksiga.[7]

Inĝenieristika profesoro kaj teamo de esploristoj de la Universitato de Suda Florido eltrovis ke muko de la opuntiokakto funkcias kiel natura, ne-toksa solvilo por naftopoluoj.[8]

Biogeografio[redakti | redakti fonton]

Lastatempa analizo indikis ke O. ficus-indica estis kulturita de Opuntiaj specioj indiĝenaj al centra Meksiko. La Codex Mendoza, kaj aliaj fruaj fontoj, montras Opuntia kladodiojn, same kiel kobitido tinkturfarbon (kiu bezonas kultivitan opuntion), en aztekaj tributorulaĵoj. La planto atingis multajn partojn de Ameriko en antaŭkolumbaj tempoj, kaj ekde Kolumbo, atingis multajn mondopartojn, aparte Mediteranean Maron, kie ili fariĝis nature aperantaj (kaj fakte estis kreditaj esti indiĝenaj de multaj). Tiu disvastiĝo estis faciligita per la kunportado de nopaloj sur ŝipoj por malhelpi skorbuton.[2]

Fontoj[redakti | redakti fonton]

  • Anderson, E. F.. (2001). The Cactus Family. Portland, OR, USA: Timber Press. 
  • Benson, L. H.. (1982). The Cacti of the United States and Canada. Stanford, CA, USA: Stanford University Press. 

Donkin, R. (1977). "Spanish Red: An Ethnogeographical Study of Cochineal and the Opuntia Cactus", gazeto : Transactions of the American Philosophical Society, volumo : 67, paĝoj : 1-77. COI:10.2307/1006195

Griffith, M. P. (2004). "The Origins of an Important Cactus Crop, Opuntia ficus-indica (Cactaceae): New Molecular Evidence", gazeto : American Journal of Botany, volumo : 91, numero : 11, paĝoj : 1915-1921 (pdf)

Kiesling, R. (1999). "Origen, Domesticación y Distribución de Opuntia ficus-indica (Cactaceae)", gazeto : Journal of the Professional Association for Cactus Development, volumo : 3, paĝoj : 50-60

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Baron F. H. A. von Humboldt's personal narrative of travels to the equinoctial regions of America tr. 1852 de Ross, Thomasina: "The following are Haytian words, in their real form, which have passed into the Castilian language since the end of the 15th century... Tuna". Quoted in OED 2nd ed.
  2. 2,0 2,1 2,2 Griffith, M. P. (2004). "The Origins of an Important Cactus Crop, Opuntia ficus-indica (Cactaceae): New Molecular Evidence", gazeto : American Journal of Botany, volumo : 91, numero : 11, paĝoj : 1915-1921 (pdf)
  3. Beles, Encyclopaedia Aethiopica: A-C, Wiesbaden, Harrassowitz Verlag, 2003.
  4. Paschal, J. C.. Nutritional Value and Use of Prickly Pear for Beef Cattle.
  5. Kiesling, R. (1999). "Origen, Domesticación y Distribución de Opuntia ficus-indica (Cactaceae)", gazeto : Journal of the Professional Association for Cactus Development, volumo : 3, paĝoj : 50-60
  6. Bañuelos, G. S.; Fakra, S. C., Walse, S. S.; Marcus, M. A.; Yang, S. I.; Pickering, I. J.; Pilon-Smits, E. A.; Freeman, J. L. (January 2011). "Selenium Accumulation, Distribution, and Speciation in Spineless Prickly Pear Cactus: a Drought- and Salt-Tolerant, Selenium-Enriched Nutraceutical Fruit Crop for Biofortified Foods", gazeto : Plant Physiology, volumo : 155, numero : 1, paĝoj : 315-327. COI:10.1104/pp.110.162867
  7. Lentini, F.; Venza, F. (2007). "Wild Food Plants of Popular Use in Sicily", gazeto : Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, volumo : 3, numero : 15. COI:10.1186/1746-4269-3-15
  8. Cactus a Natural Oil Dispersant. Alirita 21a Junio 2012.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Fonto[redakti | redakti fonton]

En tiu ĉi artikolo estas uzita maŝina traduko de WikiTrans de teksto el la artikolo Opuntia ficus-indica en la angla Vikipedio.