Angkor Ŭat

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Angkor Ŭat
Angkor wat temple.jpg

Templo Angkor Ŭat de komplekso Angkor

Bazaj informoj
Loko Angkor
Religia aliĝo Budhismo
Ŝtato Flago de Kamboĝo Kamboĝo
Religia statuso templo
Arkitektura priskribo
Arkitektura stilo kmera arkitekturo
Jaro de kompletigo 12-a jarcento
Karakterizaĵoj
v  d  r
Information icon.svg
Angkor Ŭat*
Monda Heredaĵo

Angkor wat.jpg
Lando Flag of Cambodia.svg Kamboĝo
Tipo kultura heredaĵo
Kriterioj
Fonto 668
Regiono** Azio
Registra historio
Registrado 1992  (n.k. sesio)
* Traduko de la nomo enskribita en Mondhereda listo.
** Regiono laŭ klasigo de UNESKO.
v  d  r
Information icon.svg
Monda heredaĵo de UNESKO
Angkor Ŭat estas la plej suda templo de la plej granda grupo da temploj en Angkor.

Angkor Ŭat estas la plej granda kaj la malplej disfalinta temploŭat en la regiono de Angkor en Kamboĝo. Ĝin konstruis la reĝo Surjavarman la 2-a en la 12-a jarcento. La templo servis unue al hinduismo kaj estis dediĉita al la dio Viŝnu. Poste ĝi ighis budhisma templo. Angkor Ŭat estas la plej konata simbolo de la kmera arkitekturo. Ĝi iĝis la simbolo de Kamboĝo : oni povas vidi ĝin en la landa flago, kaj ĝi estas la plej vizitata loko en Kamboĝo.

Laŭ la kmera arkitekturo ĝi simbolas la Meru-monton, kiu estas la domo de la hinduaj dioj. Ĉirkaŭita de ekstera muro (3,6 km longa) ĉeestas tri ortangulaj galerioj, unu super la alia. En la centro estas turoj. Kontraste al la aliaj temploj de Angkor, tiu templo havas frunton rigardantan al okcidento, eble ĉar tio estas la direkto al Viŝnu.

La templo estas admirata pro ĝia grandeco, la harmonio de ĝia arĥitekturo, kaj la beleco de ĝiaj bareliefoj. Pro tio, oni kelkfoje nomas ĝin "la oka mirindaĵo de la mondo".

Etimologio[redakti | redakti fonton]

La vorto Angkor devenas de la sanskrito nāgara : reĝa loĝejo. La taja kaj kmera watŭat havas la signifon templo, religia konstruaĵo. Oni povas traduki Angkor Ŭat kiel la urbo kiu estas templo. Tiu nomo estas uzata ekde la 16-a jarcento.

Antaŭe, la templo estis nomita Preah Pisnulok, omaĝe al ĝia kreinto.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Angkor Ŭat situas 5,5 km norde de la urbo Siem Reap kaj sud-oriente de la malnova ĉefurbo.

La templo situas en zono kie ĉeestas multaj antikvaj konstruaĵoj. Ĝi estas la plej suda templo de la situo.

Historio[redakti | redakti fonton]

En 1866.

Angkor Ŭat estis konstruita en la 12-a jarcento, de la reĝo Surjavarman la 2-a kiu reĝis inter 1113 kaj 1150. Jam ekzistis alia templo, sed dediĉita al Ŝivao. Do Surjavarman la 2-a, kiu honoris Viŝnu, decidis konstrui novan templon.

La konstruado eble finiĝis ne longe post la morto de la reĝo, kaj kelkaj bareliefoj estas nefinitaj.

Dum la 14-a15-a jarcento, la religio ŝanĝis por Budhismo, kaj nun budhanaj monaĥoj ankoraŭ preĝas tie.

Angkor-Vat West.jpg

Angkor Ŭat ne fariĝis ruinaĵo, ĉar tie oni longe daŭrigis ceremonioj, kaj la ĉirkaŭantaj foskavoj malpemesis la ĝangalon kovri ĝin.

Unu el la unuaj eŭropaj vizitantoj estis António da Madalena, portugala monaĥo kiu iris tien en 1586 kaj deklaris : "La templo estas tiom eksterordinara konstruaĵo, ke ne eblas rakonti kaj skribi". Sed la templo nur ekestis populara en la Okcidento dum la 19-a jarcento danke al vojaĝnotoj de la franca esploristo Henri Mouhot.

Peraviadila foto

Muhot kredis ke la templo estis konstruita dum la antikva epoko. La vera historio de Angkor Ŭat estis poste pli bone komprenita dank'al la studo de stilaj datumoj kolektitaj dum la riparaj laboroj.

La loko bezonis multajn riparajn laborojn dum la 20-a jarcento, precipe pro la amasitaj grundo kaj ĝangalo. La laboro estis haltigita pro la interna milito de Kamboĝo.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]