Ĵudo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Korpoĵeto en ĵudo.

Ĵudo (japane: 柔道 [ĝuu-doo]) estas luktosporto, batalarto, kiu originis en Japanio. Ĵudo evoluis el ĵuĵicuo (jujitsu) de KANO Jigoro en 1882. Ĵudo ankaŭ estas olimpika sporto.

Historio[redakti | redakti fonton]

En 12-a jarcento dum la samuraja epoko, ĵuĵucuo evoluis kiel unu el militartoj de samurajo. Ĝis fino de la Edo-epoko, sektoj de pli ol 100 naskiĝis.

La fondinto de Ĵudo, KANO Jigoro naskiĝis en Kobeo, Hjogo-prefektujo. Lia avo Jisaku estis Sake-faristo el Ŝiga prefektujo. Tamen, lia patro Jirosaku estis ne la plejaĝa filo kaj ne heredis la komercon, sed anstataŭe li fariĝis ŝintoa pastro kaj registara oficisto, ĉar tio li sendis al sia filo tiel sufiĉan monon kiel lia filo eniĝi la 2-a enspeza klaso de Tokia Imperia Universitato.

Kano Jigoro estis malgranda, malfortika knabo, kaj li estis turmentata de pli aĝaj studentoj. Kiam li estis 17-jaraĝa, li unue eklernis Ĵuĵucuon (柔術), tiama vigla arto, sed akiris malmultan sukceson, pro malfacileco trovi instruiston, kiu taksas lin kiel seriozan studenton. 1877, kiam li eniĝis en Tokia Imperia Universitato (nune Tokia Universitato) por studi literaturon, li eklernis ĵuĵucuon. Li evoluigis ĝin al ĵudo. En 1882, li malfermis ĵudo-institucion "Kodokan".

Reguloj[redakti | redakti fonton]

Du konkursas sur kvadrata tatamo (de 8m × 8m ĝis 10m × 10m). Konkurstempo estas 5 minutoj en Olimpio sed 3 aŭ 4 minutoj en mez- aŭ altlernejo en Japanio.

Ĝenerale, konkursanto venkas per ĵeti kontraŭulon, ruli malsuperen je piedo aŭ subpremi.

Gradoj[redakti | redakti fonton]

La nivelo de kapableco de ĵudo estas videbla per kolora zono. Oni distingas du grupojn. La unua estas la grupo de kolora zono por la lernantoj (nomita "kjuo" (kyu)) kaj la dua grupo tiu de la majstroj (nomita dano aŭ danno[1] (dan)).

La ordo laŭ progreso estas:

  • blanka (sesa kjuo)
  • flava (kvina kjuo)
  • oranĝa (kvara kjuo)
  • verda (tria kjuo)
  • blua (dua kjuo)
  • bruna (una kjuo)
  • nigra (nigra zono estas la unua danno)

Ĝenerale la dannaj zonoj estas nigraj, tamen nuntempe la 10-a danno estas ruĝa.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Tiel la formo en la Japana-Esperanta Vortaro de Miyamoto Masao (1982).