Basbalo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Basbalo
Baseball pictogram.svg
Disciplinoj
Kulminaj konkursoj
Internacia federacio
Rilataj paĝoj
Kategorio:Basbalo
v  d  r
Information icon.svg
Kolektebla karto de ludisto de la 19a jarcento.

Basbalo (el angla: baseball, aŭ bazpilkado) estas teama pilka ludo simila al kriketo kaj softbalo. Ĉi tiu sporto estas tre populara en Usono, sed ankaŭ ludiĝas en pli ol 100 landoj (ĉefe Kanado, Meksiko, hispanlingvaj Karibaj insuloj, Venezuelo, Sud-Koreio, Tajvano kaj Japanio).

La baza principo aŭ celo de basbalo estas akiri pli da poentoj (kuroj) ol la kontraŭa teamo. Ambaŭ teamoj havas naŭ anojn. Basbalo havas relative facilan regularon. Ambaŭ teamoj laŭvice frapas pilkon kaj kampokuras. La frapinta teamo klopodas poenti kurojn runs post frapi pilkon kiu estis ĵetita de ano el la kontraŭa teamo per batilo svingata de la batisto, poste kuras laŭ kontraŭ-horloĝa direkto ĉirkaŭ serio de kvar bazoj (kamperoj): unua, dua, tria, kaj hejma. Kuro estas poentita kiam ludanto kuras la bazojn kaj revenas al la hejmo. Dume la pilkoĵetinta teamo devas rekapti la pilkon; kiam tio okazas la kurado de la frapinto estas haltigita.

Stewart-Baseball more cropped.jpg

Historio[redakti | redakti fonton]

Origino[redakti | redakti fonton]

Ludo el la Cantigas de Santa Maria, ĉ. 1280, kun lanĉo de pilko, farpo ĝin kaj konkurencoj kun aliaj por rekapti ĝin.

La evoluo de basbalo el pli malnovaj pilko-bataj ludoj estas malfacile klarigebla precize. Franca manuskripto el 1344 enhavas bildon de klerikuloj plenumante ludon, eble la soule, kun similaĵoj al la basbalo.[1] Ankaŭ aliaj malnovaj francaj ludoj kiaj thèque, la balle au bâton, kaj la balle empoisonnée (venenigita pilko) aperas tie rakontitaj.[2] Estas interkonsento ke la nuntempa basbalo estas Nordamerika disvolvigo el pli malnova ludo nome rounders, populara en Granda Britio kaj Irlando. Baseball Before We Knew It: A Search for the Roots of the Game (2005), de David Block, sugestas ke tiu ludo originiĝis en Anglio; ĵusa malkovrita historia pruvaro subtenas tiun aserton. Block argumentas ke rounders kaj la pra-basbalo estis fakte regionaj variantoj unu de la alia, kaj ke la plej rektaj prauloj de basbalo estas la anglaj ludoj stulbalo kaj "tut-ball".[3] Delonge oni supozis ke ankaŭ kriketo devenas el tiuj ludoj, kvankam pruvaro malkovrita komence de 2009 sugestas ke kriketo povus esti importita al Anglio el Flandrio.[4]

La plej frua konata referenco al basbalo estas en brita libro de 1744 nome A Little Pretty Pocket-Book, de John Newbery. Ĝi enhvas rimitan priskribon de "base-ball" kaj bildon kiu montras kampoludejon iome simila al tiu de la nuntempa ludo — kvankam de triangula formo pli ol de diamanta figuro, kaj kun fostoj anstataŭ grundo-nivelaj bazoj.[5] David Block malkovris ke la unua registrita ludo sub la nomo "Bass-Ball" okazis en 1749 en Surrey, kaj tiu montris la Princon de Kimrio kiel ludanto.[6] William Bray, nome angla advokato, registris ludon de basbalo en Paska Lundo de 1755 en Guildford, Surrey.[7] Tiu frua formo de la ludo estis ŝajne alportita en Kanadon fare de anglaj enmigrantoj. Ankaŭ rounders estis alportita al Usono fare de kanadanoj kaj de Brita kaj de Irlanda praularo. La unua konata usona referenco al basbalo aperas en urba leĝo de 1791 de Pittsfield, Masaĉuseco, kiu malpermesis la ludadon de tiu sporto ĉe la nova municipa kunsidejo.[8] Ĉirkaŭ 1796, versio de la ludo estis sufiĉe bone konata ĉar meritis mencion en tiama germanlingva lernolibro. Kiel priskribita de Johann Gutsmuths, "englische Base-ball" konsistis el konkurenco inter du teamoj, en kiuj "la batisto havas tri klopodojn frapi la pilkon el la hejmloko." Nur unu klopodo estis postulita por retiri bazon.[9]

Alexander Cartwright, patro de la moderna basbalo.

Komence de la 1830-aj jaroj, estis informoj pri vario de nekodigitaj pilkobataj ludoj agnoskeblaj kiel fruaj formoj de basbalo ludita tra Nordameriko. Tiuj ludoj estis ofte referencataj surloke kiel "town ball" (urbopliko), sed oni uzis ankaŭ aliajn nomojn kiaj "round-ball" kaj "base-ball".[10] Inter la plej fruaj ekzemploj por ricevi detalan priskribon — kvankam kvin jardekoj post la fakto, en letero el helpanto al la gazeto Sporting Life — okazis en Beachville, Ontario, en 1838. Estis multaj similaĵon kun la moderna basbalo, kaj kelkaj esencaj diferencoj: kvin bazoj (aŭ byes); ĵuste unu bye 18 futojn (5.5 m) el la hejma bye.[11] Iame amplekse akceptita historio ke la generalo Abner Doubleday inventis basbalon en Cooperstown, Novjorkio, en 1839, estis definitive malpravigita fare de sport-historiistoj.[12]

En 1845, Alexander Cartwright, nome membro de la novjorka Knickerbocker Club, kondukis al la kodigo de la tiel nomitaj Reguloj Knickerbocker.[13] Tiuj reguloj faciligis la uzadon de pli malgranda, pli forta pilko ol tiuj kiu antaŭe estis pli komuna. Kelkaj aliaj reguloj portis la ludon de la Knickerbockers proksime al tiu de nuntempo, kvankam pilko kaptita je unua frapo estas ankoraŭ malvenko kaj nur poste estas permesita.[14] Kvankam estas informoj ke la New York Knickerbockers ludis matĉojn en 1845, la konkurenco delonge agnoskita kiel la unua oficiale registrita basbala ludo en la historio de Usono okazis la 19an de Junio 1846 en Hoboken (Nov-Ĵerzejo): la "New York Nine" venkis super la Knickerbockers, 23–1.[15] Kun la kodo Knickerbocker kiel bazo, la reguloj de moderna basbalo plue evoluis laŭlonge de la venonta jarcent-duono.[16]

Tiele oni povas resumi ke basbalo evoluis en Usono meze de la 19-a jc. el la angla ludo rounders. La unue fondita asocio estis la “New York Knickerbockers” en 1845. Ili skizis ankaŭ la unuajn skribitajn regulojn. Tiuj donis nur ekzemplon pri decidoj en debatitaj, oftaj okazoj. Basbalo estis ludata komence en nordoriento kaj meza okcidento de Usono, baldaŭ ankaŭ ĉe la okcidenta marbordo. La intereso pri la ludo vekis en la sudaj federaciaj ŝtatoj nur en la 20-a jc.

Unuaj profesiaj teamoj[redakti | redakti fonton]

En la mezo de la 1850-aj jaroj, basbala frenezo frapis la novjorkan metropolan areon.[17] Ĉirkaŭ 1856, lokaj gazetoj estis referencante al basbalo kiel "nacia hobio" aŭ "nacia ludo."[18] Unu jaron poste, dekses areoj kluboj formis la unuan reg-asocion de la sporto, nome National Association of Base Ball Players (Nacia Asocio de Basbalistoj). En 1858 en Corona, Kvinzo, Novjorko, ĉe la Fashion Race Course, okazis la unuaj ludoj de basbalo por ŝarĝi akcepton. La ludoj, kiuj okazis inter la steluloj de Broklino, kiel la ludantoj el la Brooklyn Atlantics, Excelsior de Broklino, Putnams kaj Eckford de Broklino, kaj el All Stars de Novjorko (Manhatano), kiel la ludantoj el la novjorkaj Knickerbockers, Gothams (antaŭuloj de la San Francisco Giants), Eagles kaj Empire, estas komune konsiderataj kiel la unuaj stelulaj basbalaj ludoj.[19][20][21] En 1863, la organizo malakceptis kaptadon de pilko en la unua refrapo. Kvar jarojn poste, ĝi malpermesis la partoprenon de afrik-usonanoj.[22] La komerca kapablo de la ludo komencis disvolviĝi: la unua profesia teamo (ĉiuj estis pagitaj ludistoj sen amatoroj) estis la Cincinnati Reds (Sinsineti-aj Ruĝoj) kun jara lukro de 11.000 dolaroj – fondita la 1-an de junio en 1869. Kaj ili estis nevenkitaj kontraŭ teamaro miksa de duonprofesiuloj kaj amatoroj.[23] La unua profesia ligo, nome National Association of Professional Base Ball Players (Nacia Asocio de Profesiaj Basballudistoj), kio daŭris el 1871 al 1875; fakuloj disputas ties statuson kiel ĉefa ligo.[24]

La Baltimoraj Orioloj de la Nacia Ligo, 1896.

La National League (Nacia Ligo) fondiĝis en 1876, enhavante teamojn el Cincinnati, Ĉikago, Bostono, Sankta-Luizo, Hartford, Louisville, Nov-Jorko kaj Filadelfio, en Novjorko. Hodiaŭ sole la Cincinnati Reds kaj Chicago Cubs estas partoprenantoj de NL el la fondintaj teamoj. Kiel la plej survivanta ĉefa ligo, la Nacia Ligo estas foje referencata kiel la "senior circuit."[25] Kelkaj aliaj ĉefaj ligoj formiĝis kaj malsukcesis. En 1884, afrik-usonano Moses Walker (kaj dum mallonge, ankaŭ lia frato Welday) ludis en unu el tiuj, nome American Association.[26] Vundo finigis la ĉefan ligan karieron de Walker, kaj ĉirkaŭ la komenco de la 1890-aj jaroj, ĝentelmana interkonsento en la formo de basbala rasbariero efektive baris la nigrulajn ludistojn el la blankul-posedataj profesiaj ligoj, kaj ĉefaj kaj minoraj.[27] Profesiaj Negro-ligoj formiĝis, sed tuj vanuiĝis. Kelkaj sendependaj afrik-usonaj teamoj sukcesis por elmontrado.[28] Ankaŭ en 1884, supermana lanĉado estis akceptita.[29] En 1887, softbalo, laŭ la nomo de interna basbalo aŭ interna-eksterna, estis inventita kiel vintra versio de parenca ludo.[30] Virtuale ĉiuj el la modernaj basbalaj reguloj estis validaj ĉirkaŭ 1893; la lasta ĉefa ŝanĝo — kalkulo de faŭlaj pilkoj kiel kaptozono — estis instituciita en 1901.[29] La unua sukcesa korespondaĵo de la Nacia Ligo, nome la American League (Usona Ligo), kiu evoluis al konkurenca asocio el la minora Western League (Okcidenta Ligo), estis fondita tiun jaron 1901.[31] La du ligoj, ĉiu enhavanta ok teamojn, estis rivaloj kiuj konkurencis por la plej bonaj ludistoj, ofte malrespekte la rivalajn kontraktojn kaj engaĝiĝe al akraj juraj disputoj.[32] Ambaŭ ligoj validas ĝis hodiaŭ kiel la Major Leagues (Grandaj Ligoj). La plej grandaj herooj de Major Leagues estas honoritaj en Baseball Hall of Fame (Basbala Halo de Famuloj), kiu troviĝas en Cooperstown.

La ĉampiona teamo de la NL nome la New York Giants, 1913.

Batalpaŭzo estis eventuale establita, kio kondukis al la Nacia Interkonsento de 1903. Tiu pakto formaligis rilatojn kaj inter la du ĉefaj ligoj kaj inter ili kaj la Nacia Asocio de Profesiaj Basballigoj, reprezente plej el la minoraj profesiaj ligoj.[33] La Monda Serio, kontraŭstarante la du ĉefajn ligoĉampionojn unu kontraŭ alia, estis inaŭgurita tiun aŭtunon, kvankam sen klara ĉefliga sankcio: La Bostonanoj de la Usona Ligo venkis super la Pittsburgh Pirates de la Nacia Ligo.[34] La venontan jaron, la serio ne okazis, ĉar la ĉampiono de la Nacia Ligo nome la New York Giants, estre de John McGraw, malakceptis agnoski la statuson de la ĉefa ligo de la Usona Ligo kaj de ties ĉampiono.[35] En 1905, la Giants estis denove ĉampionoj de la Nacia Ligo kaj la teama administrado bremsiĝis, konduke al la establado de la Monda Serio kiel la ĉefa ĉiujara evento el la ĉefaj ligoj.[36]

La Monda Serio (angle, World Series) estas la ĉiujara ĉampioniga turniro de la nordamerika profesia plejaltnivela basbala teamaro (Ĉefliga Basbalo; angle Major League Baseball). Unu teamo el ĉiu el la du "ĉefaj ligoj" — la Amerika Ligo kaj la Nacia Ligo — partoprenas serion de kvar ĝis sep ludoj. La unua teamo, kiu atingas kvaran venkon, gajnas la premion, kiu nomiĝas "Commissioner's Trophy" (Trofeo de la Komisiito). La Mondan Serion oni establis en la jaro 1903. Antaŭ 1969, la plej sukcesa teamo (laŭ venkoj-malvenkoj) en ĉiu ligo pluiris al la Monda Serio. Ekde tiu jaro, la ligoj aranĝas ĉampionigan serion por decidi la ĉampionan teamon de la ligo, kaj la venkintaj teamoj el tiuj serioj kunluktas en la Monda Serio. Ĝis 2015 inkluzive, okazis 111 Mondaj Serioj; la Amerika Ligo gajnis 64-foje kaj la Nacia Ligo 47-foje. La serio komenciĝas en oktobro (kaj kelkfoje etendiĝas en novembron), pro kio oni donas al ĝi la kromnomon "Fall Classic" ("Aŭtuna Klasikaĵo").

La ok konspirantoj de la "Chicago Black Sox".

Dum la profesia basbalo iĝis pli kaj pli profita, ludistoj ofte okazigis plendojn konstraŭ la posedantoj pri aferoj pri kontrolo kaj egaleca distribuado de la enspezoj. Dum la komencaj jardekoj de la ĉefaj ligoj, ludistoj de variaj teamoj foje klopodis laborŝanĝi, kiuj ĉiam malsukcesis kiam iliaj laborpostenoj estis sufiĉe minacitaj. Ĝenerale, la striktaj reguloj de la basbalaj kontraktoj kaj la rezervaj klaŭzoj, kiuj ligis la ludistojn al iliaj teamoj eĉ kiel iliaj kontraktoj estis finigitaj, tendencis teni aktivajn la ludistojn.[37] Motivite pro malplaĉo al la partikulare avara posedanto Charles Comiskey kaj pro la krompagoj de la ludistoj, realaj kaj promesitaj, membroj de la Chicago White Sox konspiris al la matĉaranĝo en la Monda serio de 1919. La skandalo de la Black Sox kondukis al la formado de nova Nacia Komisio de basbalo kiu estris la du ĉefajn ligojn kune.[38] La unua ĉefa liga basbala komisiisto, nome Kenesaw Mountain Landis, estis elektita en 1920. Tiun jaron okazis ankaŭ la fondo de la Negro Nacia Ligo (1920–1931); nome unua grava Negro ligo, ĝi funkciis ĝis 1931. Dum parto de la 1920aj jaroj, ĝi estis aligita de la Orienta Kolorligo.[39]

Profesia basbalo estis ludita en nordorientaj urboj kun granda loĝantaro de enmigrantoj; ili donis fortan subtenon al la nova sporto. La katolikaj irlandanoj dominis en la fino de la 19a jarcento, enhavante unu trionon aŭ plie el la ludistoj kaj multajn el la steluloj kaj administrantoj.[40] Historiisto Jerrold Casway argumentas ke:

Citaĵo
 Basbalo por irlandaj knaboj estis trarekto al la Usona revo kaj mem-indulga gloro kaj fortuno. Meze de la 1880-aj jaroj tiuj junaj irlandanoj dominis la sporton kaj popularigis ludostilon kiu estis terminigita ekscite, kuraĝa, kaj spontanea... Ed Delahanty personigis la emocian, ekscitan, spektanto-favoritan, nome Casey-at-the-bat, Irlanda batulo. La alloga vira atleto kiu estas esperita kiel vivanta tiom kiom li ludis.[41] 

Rasapartigo[redakti | redakti fonton]

Jackie Robinson en 1945, en la epoko de la Kansas City Royals.

La profesia ligo estis de la komencoj ĝis 1947 tute apartigita je rasoj (blankuloj kaj nigruloj, afrikusonanoj) en la profesia ligo. Paralele al tiuj, ekzistis same profesiaj kaj ludfortaj "Nigraj Ligoj", kies ludistoj estis malbone pagitaj.

Nur en 1947 kuraĝis trarompi la koloran barilon la manaĝero de Brooklyn Dodgers, Branch Rickey. Li ekludigis la nigrulon Jackie Robinson en sia teamo. Robinson devis elteni en la unuaj jaroj la plej gravajn rasismajn kondutojn de la kontraŭuloj, spektantoj, kaj eĉ kunludistoj. Je honoro al li, la ludista numero 42 estas hodiaŭ uzebla por neniu en basbala teamo.

La manaĝeroj de la konkuraj teamoj rimarkis, ke ekzistas multaj talentoj en la "Nigrulaj Ligoj" (Negro Leagues) kaj ĝis mezo de la 1950-aj jaroj ĉiu teamo akceptis jam la nigrajn ludistojn. Tiel ili ankaŭ certigis por si la nigrajn spektantojn kaj fanatikulojn. Post la pinto en la 1970-aj jaroj, la nombro de la nigrulaj ludistoj malpliiĝis, ĉar ili ekde tiam pli alte taksis la korbopilkon. Samtempe kreskis la nombro de latinamerikaj ludistoj.

Internacia populareco[redakti | redakti fonton]

Afgana knabino ludanta basbalon en Aŭgusto 2002.

Basbalo validas ne nur en Usono kiel nacia sporto, sed en multaj mezamerikaj kaj orientaziaj landoj kiel Meksiko, Porto-Riko, Kubo, Dominika Respubliko, Venezuelo, Japanio kaj Tajvano. En Eŭropo ĝi estas populara en Italio kaj en Nederlando.

La ludo estas ekde 1992 ankaŭ disĉiplino en la Olimpiko. Ĉar la naciaj ludoj okazas de printempo ĝis aŭtuno seninterrompe, la plej bonaj ludistoj de la mondo ne povas partopreni en la Olimpiko. Pro tio proponas multaj IOK (IOC)-anoj ekde 2012 anstataŭ basbalo rugbeon kiel olimpikan disciplinon.

La Internacia Basbola Federacio ("International Baseball Federation") laboras kun MLB pri realigo de vera mondĉampioneco de la naciaj teamoj, laŭ ekzemplo de la futbala mondĉampioneco. Ĝi eble okazus ekde 2005 aŭ 2006.

Situacio de basbalo en Usono[redakti | redakti fonton]

En la lastaj jarcentoj, basbalo perdis spektantojn en Usono post la dua mondmilito kaj tiujn gajnis la usona piedpilko kaj en la lastaj jardekoj ankaŭ korbopilko. La ripetaj strikoj je pli granda, enorma lukro kaj la netravideblaj agadoj de la kluboposedantoj tre damaĝis la imaĝon de la basbalo en la 1990-aj jaroj. Spite al ĉio, la ludo estas ankoraŭ tre populara kaj havas fanatikularon.

Avantaĝo de basbalo estas, ke dum unu ludjaro okazas multe pli da ludoj ol en aliaj sportospecoj, nome 162 ludoj, tiel la enirprezoj povas esti relative malaltaj.

Basbalo en Germanio[redakti | redakti fonton]

Matĉo de la teamo Pericos de Puebla, apartenantaj al la Meksika Ligo de Basbalo.

Danke al la ĉeesto de usonaj trupoj en Germanio post la dua mondmilito, la ludo aperis jam tre frue kaj oni fondis la unuan asocion “Frankfurt Juniors” en 1949. En Germanio estas pli ol 30.000 aktivaj ludantoj.

Internacia ludo[redakti | redakti fonton]

La plej konataj profesiaj ligoj en Usono estas organizitaj en la Granda Basbola Ligo (Major League Baseball), malonge MLB (post la angla). Sub tio troviĝas la Eta Ligo (Minor League Baseball), same profesia ligo, kies teamoj kunlaboras kun teamo el "Major League".

Basbalo en la Olimpiko[redakti | redakti fonton]

Basbalo debutis en la olimpiaj ludoj en 1904, kaj iĝis oficiala Olimpia sporto en la Somera Olimpiko 1992. Tiu evento estis laste ludita en la Somera Olimpiko 2008 en Pekino kaj Suda Koreio akiris la ormedalon. En 2016 oni konfirmis ke Basbalo revenos por la ludoj de 2020 en Tokio. Olimpia basbalo estas regata de la Internacia Basbala Federacio (IBAF).

Basbalaj bazaj terminoj[redakti | redakti fonton]

Roy Halladay pitĉero en 2010.

Dum la ludo uzatas anglalingvaj esprimoj, kiujn oni ofte ne tradukas eĉ nacilingven. Kelkaj esperantigitaj (gravaj) esprimoj ofte estas uzataj por tiuj esprimoj en nacilingvoj. Ne estas konata dediĉo al basbalo en Esperantujo, tiele ne estas ĝenerala interkonsento pri la traduko de specifaj terminoj.

  • Bazo (base)
  • Hejma Plato aŭ Bazo (home plate)
  • Misbato (strike)
  • Kuranto (runner)
  • Ĵeta Holmo (pitcher's mound)
  • Poento (rundo) "run" aŭ "score": rezulto de ataka ludanto, kiu iĝas el forbatanto al kuranto kaj tuŝas la unuan, duan, trian kaj la hejman Bazojn; tiu-ĉi-vice.
  • Forkampo aŭ ekstera ludkampo (outfield)
  • Enkampo, interna ludkampo (infield)

Aliaj esprimoj[redakti | redakti fonton]

  • "Safe" elparolo de ludojuĝisto, ke la kuranto rajtas pri strebita Bazo (ebla esperantigo ~rajto ~rajt’)
  • "Strike" regula ĵeto de ĵetisto
  • "Out" (for)

Provizora glosaro baza de Basbalo kun anglalingvaj tradukoj[redakti | redakti fonton]

Batanto kaj bazuloj.
Kaptulo.

Pozicioj defensivaj (kun indik -numeroj kaj -literoj)[redakti | redakti fonton]

  1. Pitĉero, prefere "Lanĉulo" al "Ĵetanto" (P; pitcher): rolulo liveranta la pilkon por la batanto
  2. Kaptulo (C; catcher): rolulo kaptanta de la liverojn de la pitĉero
  3. Unua bazulo (1B; first baseman): rolulo ĉe la unua bazo
  4. Dua bazulo (2B; second baseman): rolulo inter la unua kaj dua bazoj
  5. Tria bazulo (3B; third baseman): rolulo ĉe la tria bazo
  6. Kurtstopo (SS; shortstop): rolulo inter la dua kaj tria bazoj
  7. Liva kampulo (LF; left-fielder): rolulo ĉe la tria-baza flanko de la ekstergazono
  8. Centra kampulo (CF; center field): rolulo ĉe la dua-baza flanko de la ekstergazono
  9. Dekstra kampulo (RF; right field): rolulo ĉe la unua-baza flanko de la ekstergazono

Pozicioj ofensivaj[redakti | redakti fonton]

Unua bazulo ricevas dum kuranto revenas al la unua bazo.
  1. Batulo (batter): tiu ĉe la hejma plato por batali la pitĉeron
  2. Livulo (lefty): batanto kiu svingas la batilon dekstren
  3. Dekstrulo (righty): batanto kiu svingas la batilon liven
  4. Ambaŭdirekta batulo (switch hitter): batanto kiu svingas la batilon aŭ dekstren aŭ liven laŭ sia avantaĝo
  5. Vicbatulo (pinch hitter): anstataŭulo por alia batanto
  6. Kurulo (runner): eksbatanto pro atingo de iuj de la bazoj
  7. RISPo (Runner In Scoring Position): kuranto ĉe aŭ la dua aŭ tria bazo
  8. Vickurulo (pinch runner): anstataŭulo por alia kuranto

La liverspecoj (pitches)[redakti | redakti fonton]

Batonto atendas la pilkon, kaj bazulo atendas.
  1. Hastumpilkoj (fastballs): la plej rapidaj liveroj
  2. Tranĉpilko (cutter)
  3. Dustebpilko (2-seamer)
  4. Kvarstebopilko (4-seamer)
  5. Disfingrapilko (splitter)
  6. Ekkurbopilkoj (curves)
  7. Kurbopilko (curveball)
  8. Akvofalpilko (12-6)
  9. Glitopilko (slider)
  10. Hezitigpilkoj (change-ups)
  11. Cirklohezitigpilko (circle change)
  12. Polmopilko (palmball)
  13. Knuklohezitigpilko (knuckle-change)
  14. Sinkopilko (sinker)
  15. Papilipilko (knuckleball)
  16. Kraĉopilko (spitball)
  17. Tordopilko (screwball)

La ludejo (la diamanto)[redakti | redakti fonton]

Fenway Park, hejmo de la Boston Red Sox. La Green Monster (Verda Monstro) estas videbla trans la ludejo maldekstre.
  1. La Enkampo (infield): la gazono ĉirkaŭ la pitĉero kaj la gruza areo ĉirkaŭ la bazoj
  2. Enkampa gruzo (infield dirt): la areo ĉirkaŭ la bazoj kie staras la roluloj
  3. Bazoj (1a ĝis 2a ĝis 3a ekde hejma plato kontraŭhorloĝdirekten) (bases): la pufsakoj en kvadrato ĉirkaŭ la pitĉero
  4. Hejma plato (home plate): kvinangula plato trans kien la pitĉero liveras la pilkon
  5. Skatolo por livulaj batantoj (lefty box): skatolo ĉe la unua-baza flanko de hejma plato
  6. Skatolo por dekstrulaj batantoj (righty box): skatolo ĉe la tria-baza flanko de hejma plato
  7. Skatolo por la kaptanto (catcher's box): skatolo malantaŭ hejma plato
  8. Interbazlinioj (base paths): kretpudraj linioj inter la bazoj
  9. Enkampa gazono (shallow infield): gazono ĉirkaŭ la pitĉero
  10. Holmo de la pitĉero (pitcher's mound): altaĵo gruza sur kie staras la pitĉero
  11. Plato de la pitĉero (pitcher's plate): ortangula plato centra de la holmo de la pitĉero kiun la pitĉero devas esti tuŝanta dum ĵetante
  12. La eksterkampo (outfield): gazono preter la enkampo
  13. La limmuro (outfield fence): muro ĉe la plej fora parto de la kampo de hejma plato
  14. La avertokresto (warning track): gruza strio ĵus antaŭ la limmuro por averti al la supren-rigardantaj eksterkampaj roluloj, ke ili tuj frapos la muron
  15. Faŭlostangoj (foul posts): altaj stangoj por determini ĉu fluganta pilko post la limmuro estas faŭla

Eksterorta kampo (out of bounds field area)[redakti | redakti fonton]

Ĝi aludas al la gazono ĉirkaŭ la kampo

  1. Batvica zono (on deck circle): kie staras la mallasta batanto
  2. Skatolo por la Trejnanto ĉe la unua bazo (first base coach's box): kie staras la trejnanto por voĉe komuniki kun kurantoj
  3. Skatolo por la Trejnanto ĉe la tria bazo (third base coach's box): kie staras la trejnanto por sekrete komuniki kun la kurantoj per mansignoj

Eksterkampejoj (out of field areas)[redakti | redakti fonton]

Batulo farante swing.
Rickey Henderson — grava ludanto, en 1988.
Du japanaj ludantoj de la basbala teamo de Tokjo, Japanio, en Ŭaseda Universitato, en 1921.
  1. Tranĉeo (dugouts): duonsubtera ŝedo kie neaktivaj roluloj kaj trejnantoj atendas siajn vicojn
  2. Taŭrejo (bullpin): kie pretiĝas/sin varmumas pitĉeroj
  3. Benkaro (stands): benkoj kie sidas la aŭdienco

Ludado (gameplay)[redakti | redakti fonton]

  1. Batvicparo (inning): unu el la naŭ (aŭ plus) paroj de batvicoj en basbala ludo
  2. Supra Batvico (top of the inning): unua batvico de la batvicparo, kiam batas la gastoteamo
  3. Suba Batvico (bottom of the inning): dua batvico de la batvicparo, kiam batas la gastigteamo
  4. Strekumo (the count): kalkulo de misĵetoj kaj misbatoj (ekz-e "1-2" indikas unu misĵeton kaj du misbatojn)
  5. Batilo (bat): stango ligna aŭ metala kiun uzas la batanto
  6. Ganto (glove/mitt): ledganto fingringa por kapti la pilkon
  7. Mufganto (mitt): ledganto senfingringa por kapti la pilkon, uzata de kaptantoj kaj unubazuloj
  8. Misbato (strike): livero ne misĵetita
  9. Misĵeto (ball): livero ekster la frapzono ne alsvingata de la batanto
  10. Svingo (swing): provo frapi la liveron
  11. Faŭlaĵo (foul ball): livero frapita ekster la ortan kampon
  12. Forstreko (strikeout): tri misbatoj
  13. Bazpreno (walk): kvar misĵetoj
  14. Batanto-Frapo (HBP): livero kiu frapas la batanton; egala al bazpreno
  15. Unuopo (single): frapo kun tempo sekure kuri ĝis la unua bazo
  16. Duopo (double): frapo kun tempo sekure kuri ĝis la dua bazo
  17. Triopo (triple): frapo kun tempo sekure kuri ĝis la tria bazo
  18. Kvaropo (homerun): frapo post la limmuro
  19. Enkampara kvaropo (in the park homerun): frapo kun tempo sekure kuri tutcirkle ĝis la hejma plato
  20. Frapo (hit): ia svingo rezultante sekuran atingon ĝis bazo aŭ hejma plato
  21. Poentiga Frapo (RBI): ia svingo rezultante poentigon
  22. Poentigo (run): iam kiam kuranto sekure kuras ĝis hejma plato
  23. Sekuro (safe): alveni ĉe bazo antaŭ la pilko aŭ tuŝo de rolulo kun la pilko
  24. Retiro (out): aŭ kapti la pilkon inter svingo kaj grundo, aŭ tri misbatoj, aŭ tuŝo de kuranto per rolulo kun la pilko, aŭ kiam la kuranto kuras ekster la bazlinioj, aŭ kiam la pilkon posedas la unua-bazulo antaŭ kuranto, aŭ kiam la pilkon posedas rolulo ĉe bazo antaŭ la kuranto kiam ĉiuj de la bazoj antaŭ la kuranto estas okupitaj de aliaj kurantoj
  25. Retirduopo (double play):po du retiroj por livero
  26. Retirtriopo (triple play): po tri retiroj por livero
  27. Ĵeto (throw): transmeto de pilko de unu rolulo al alia
  28. Kapto (catch): posedo de la pilko post ĵeto
  29. Livero (pitch): speciala ĵeto de la pitĉero ĝis la kaptanto
  30. Sakrifico (sacrifice): intence svingi por poentigi anstataŭ por frapo
  31. Bateto (bunt): laso de la livero frapi la batilon anstataŭ la batilo la liveron
  32. Frapzono (strike zone): tri dimensia spaco super hejma plato inter la genuoj kaj brusto de la batanto
  33. Ŝteli (stealing): sukcese kuri ĝis la antaŭlasta bazo sen devo pro bato
  34. Breĉo (lead-off): distanco, kiun la kuranto metas inter sin kaj la bazon

Ludkampo[redakti | redakti fonton]

Stadiono de teamo "Yankees" en Novjorko.

La basbala ludkampo formas normalokaze kvaronan cirklon, kies rektaj randoj validas kiel faŭlaj linioj kaj longas inter 90 kaj 120 m.

La plimulto de la agoj okazas en la interna ludkampo (aŭ enkampo), sur kvadrato ĉe la pinto de la kvaroncirklo - 90 futojn (ĉ. 27 m) for de la pinto - , kies angulojn markas la 3 Bazoj (bases) kaj Hejma Plato (home plate). La hejma plato estas ĉi tie la interna pinto de la tuta ludkampo, la unua Bazo troviĝas sur dekstra faŭla (randa) linio, la dua en la interno de la tuta ludkampo kaj la tria sur la maldekstra faŭla linio. La Bazoj estas kvadrataj, blankaj kaj relative ebenaj gumaj kusenoj, kiuj ankriĝas en la tero. La Hejma Plato estas blanka, kvinangula dura gumoplato en formo de domoskizo, kies "tegmenta pinto" situas en la interna ludkampo.

La resto de la ludkampo nomiĝas ekstera kampo (aŭ forkampo).

Meze de la enkampo troviĝas la Ĵeta Holmo, unu ĉ. 25 cm alta holmeto kun ortangula guma plato, la Ĵeta Plato sur tio. La ĵetanto devas desur tiu plato ĵeti la pilkon preter la kontraŭa forbatulo – starante fore 60 futojn (ĉ. 18 m) - al samteama kaptulo.

Teamoj[redakti | redakti fonton]

Batanto de la New York Yankees kaj batanto de la Boston Red Sox.

Dum unu teamo havas rajton pri bato (bata teamo), la alia troviĝas sur la kampo (kampa teamo) ĉe la aliaj 9 kutimaj pozicioj: ĵetanto, kaptanto, 4 enkampuloj (1-a bazulo, 2-a bazulo, (kurt-ŝtopulo) inter la 2-a kaj 3-a bazo, kaj 3-a bazulo), kaj 3 forkampuloj (maldekstra kampulo, centra kampulo, dekstra kampulo).

Antaŭ la bato troviĝas nur unu ludanto en la kampo, la respektiva forbatanto. La aliaj retiriĝas, tuj kiam la forbatulo estas for aŭ iĝas kuranto.

Nur la respektiva ofensiva teamo povas doni poentojn (kurojn); tio okazas, se unu de samteamanoj akiras per sukcesa bato kiel forbatanto iĝi kuranto kaj li alkuras la 3 bazojn en unu aŭ pli etapo en formo de retroiro de la horloĝa montrilo kaj revenas al la Hejma Plato, sen fari for. La ĵetanto kaj ties defensiva teamo provas obstakli – por igi tri ludantojn de la ofensiva teamo for (out) (oŭt ~ for). (Por tio ekzistas multaj eblecoj, kiuj skiziĝas sube.) Dum 3 for-oj ŝanĝas la teamoj la rolojn; tiam la kuranto havas malbonŝancon.

Dum la ludo oni povas iam ajn ŝanĝi la ludantojn, sed la ŝanĝita ludanto ne rajtos reveni en la ludon, same kiel en futbalo, malsame kiel en korbopilko.

Inning-oj kaj ludotempo[redakti | redakti fonton]

Tiu ludotempo, dum kiu ĉiu teamo havas unufoje defensivan kaj unufoje ofensivan ludojn, nomiĝas inningo. La fremda teamo estas ĉiam unuafoje la ofensiva teamo, sur neŭtrala loko okazas lotumado.

Unu ludo konsistas ĝenerale el 9 inningoj, sed malofte okazas 2×5, 2×7, 1×7.

Se okazas nedecida fino, aldoniĝas unu plusa inningo, ĝis unu teamo venkos. (Nedecida stato estiĝas nur se la ludotempo devas ŝrumpiĝi pro malbona vetero aŭ trolonga ludo. En la ligoj la ludo tiam finokazas en pli posta termino (called game).)

Por hobiaj matĉoj, ekzemple por infanoj aŭ junuloj, eblas fino de la ludo sen klara venkinto, por eviti elĉerpiĝon de neprofesiaj ludantoj.

Duopo de forbatanto kaj ĵetanto[redakti | redakti fonton]

David Ortiz, forbatulo, atendante la ĵetotan pilkon, ĉe kaptulo kaj juĝisto.

Centre de la ludo staras la duopo de la forbatulo de la ofensiva teamo kaj ĵetanto de la defensiva (kampa). La ludantoj de la ofensiva teamo alpaŝas sola laŭ fiksita vicordo (bata vicordo) al ĵetanto. Tiu provas ĵeti la pilkon tra la batozono al sia kaptulo, ke la forbatanto ne aŭ apenaŭ povu bati tion per la batilo. La batozono estas tiu areo super la ĉ. 40 cm larĝa hejma plato, kiun limas sube la genua, supre la brusta alto de la forbatanto.

Ĉe tiu duopo okazas ĉio por la pilkoj (balls) kaj batoj (strikes): Unu "pilko" estas, se la ĵetanto maltrafas la batozonon kaj ankaŭ la forbulo ne provas bati. Se la ĵetanto ĵetas 4 tiajn, forbatanto rajtas "senbatale" antaŭeniĝi sur la unuan bazon kaj simile ĉiu ludanto, troviĝantaj sur bazoj. Tio nomiĝas promeno pro pilkoj (angle base on ballswalk). Simila antaŭeniĝo okazas, se la forbatanton trafas ĵeto ĉekorpe (altrafita forbatanto hit by pitch).

Unu misbato (strike) estas, se la batilo de la forbatulo mistrafas la pilkon aŭ la ĵeto de la ĵetanto trapasas la batozonon, sen svingo de forbatanto. Se la forbatulo kolektas tri "misbatojn", li iĝas "for" (strike out) tio estas malvenko al poentado.

La pilko forbatita surkampen, iĝos aŭ "pilko" aŭ "misbato", (la diferenco estas ĉu temas pri batita aŭ nevalide batita pilko.)

Pri pilko aŭ misbato decidas la ĉefa ĵuĝludisto (plate umpire), kiu troviĝas malantaŭ la kaptulo.

La ĵetulo ne rajtas ŝajn-ĵeti tiel trompante kontraŭulon; se li preparitas sin por ĵeto, li devas fari tion.

Forbatita pilko[redakti | redakti fonton]

Kuranto kaj kontraŭulo.

La interesaj situacioj okazas, se la forbatanto bontrafas la pilkon kaj forbatas tion al la kampo: tiam li devas faligi la batilon kaj iĝi kuranto (runner) kaj kuri al la unua bazo (base). Se lian forbatitan pilkon kaptas en la aero kampulo (aerpilko "fly ball"), la kuranto iĝas tuj for (fly out). La nova kuranto estas same out, se iu kampulo la pilkon prenas de la grundo kaj tion ĵetas al la unua bazulo – dum tiu lasta la bazon tuŝas—antaŭ ol forbatanto/kuranto mem tie alvenas (force out). Ĉe debatitaj kazoj decidas la ludjuĝisto (field umpire) inter valido aŭ nevalido (safe out). Ĉiu kuranto, kiu estas out, devas la ludkampon forlasi, ĝis kiam li denove vicordas kiel nova forbatanto.

Ĉiu kuranto, kiu ne tuŝas la bazon estas ankaŭ out, eĉ se li estas tuŝita per ganto de kampulo, en kiu troviĝas la pilko aŭ se li estas tuŝita direkte per la pilko (tag out). La forĵeto malpermesatas.

Kuranto estas rajtigita por bazo (safe), se li atingas bazon antaŭ ol la kampa grupo la pilkon tien portas. Li poste celas base hit. Li devas ĉiam provi 2 aŭ 3 bazojn plukuri, sed po bazo povas troviĝi samtempe ĉiam nur unu kuranto. Se venas nova kuranto, la tie troviĝanta kuranto devas antaŭeniri. Ĉe la celbazo ekzistas la ebleco por "force out". Se ne venas nova kuranto de malantaŭ (ekz, la kuranto staras sur la dua bazo la unua bazo estas libera), tiam li devas decidi pri plukuro aŭ resto surbaze. Tiajn "libervolajn" kurantojn oni povas eligi nur per "tag out" (tuŝo kun pilko en ganto), sed ne per "force out" (pilko atingas bazon pli frue ol la kuranto).

Se la forbatanto faras sian popran baton je unua bazo, li atingis single. Se li faras tion je la dua aŭ tria bazo, akiras li doubletriple. (Tiuj esprimoj havas sencon nur por statistikaĵoj, por la ludo estas tutegala kiel oni atingis la bazon).

Se la kuranto restas sur bazo kaj akiras "safe", dum nova forbatanto alpaŝas duopon kontraŭ ĵetanto. Per ties bato povas ĉiu kuranto antaŭ enkuri aŭ eĉ akiri poenton ("run"), se li realvenas al la Hejma Plato. Se la forbatanto batas la pilkon trans la eksteran barilon, oni parolas pri home run. La forbatanto kaj ĉiu kuranto rajtas tuŝi la bazojn kaj fari rundon. Se tiutempe ĉiu bazo estas okupita kaj oni celas akiri 4 poentojn je unu bato, tion oni nomas grand slam. Ĉe neokupitaj bazoj, oni povas kalkuli nur je 1 poento ĉe hejmenkuro (home run).

Valida pilko (fair ball), faŭla pilko (foul ball) aŭ morta pilko (dead ball)[redakti | redakti fonton]

Valida pilko, dum la kuranto revenas al la unua bazo.

Valida pilko estas tiu forbatita pilko kiu en la valida teritorio (kampo ene de la flankaj linioj) tuŝas unuafoje la grundon. Se ĝi venas en la enkampon, ĝi ne povas traruli en malvalidan teritorion, antaŭ ol ĝi troviĝas malantaŭ la unua aŭ tria bazo. Se la pilko trafas en forkampo "valide" la grundon kaj poste trarulas al malvalida teritorio, ĝi estas valida pilko.

Se forbatita pilko tuŝas la grundon transe de la faŭla linio (flankaj linioj) aŭ rulas el la enkampo, ĝi iĝas malvalida pilko. La ludo estas interrompita je voko "faŭla pilko" ("foul ball") de la ludjuĝisto, poste ĉiu agado estas malvalidaj ĝis la voko "ludu pilkon" ( "play ball"). Faŭla pilko kaŭzas ĉe forbatanto "strike". Se li havas jam du malbatojn (strikes), tiam oni ne kalkulas per malvalida pilko. La pilko kaptita el la aero kaŭzas "flyout", sendepende ĉu ĝi estis kaptita super valida aŭ malvalida teritorio. Tio signifas, ke la batanto estas "out" kaj la ludo pludaŭras.

Morta pilko estiĝas, se la pilko forlasas la stadionon, ekz. pro misĵeto. Oni komprenas sub tio surfacon, kiu ne estas ludebla – ekz. tribunoj, areo malantaŭ la forkampa barilo aŭ krombenkoj de la ludantoj. La du teamoj kaj la ludjuĝisto povas interkonsenti pri pliaj linioj kaj mortpilka teritorio (dead ball territories). Se la forbatita pilko ekzemple saltas trans la forkampan barilon, tio estas "ground-rule double". La forbatanto rajtas iri je la dua bazo kaj ĉiu kuranto du bazojn antaŭen. Morta pilko estas ankaŭ, se kuranton trafas forbatita pilko en la valida teritorio (fair territory). La trafita kuranto tiukaze iĝas out, la forbatanto rajtiĝas je la unua bazo.

Bazo-ŝtelo[redakti | redakti fonton]

Ĵetanto estas la fundamenta ludisto kiu startigas la ludon.

Kuranto ĉiam povas provi la sekvan bazon "ŝteli", tio estas alkuri, eĉ se la pilko de forbatanto estis neperfekte forbatita ("base stealing"). Tipa okazo estas, se la ĵetanto jam eksvingis, ĉar tio estas jam ne interrompebla movo. La kuranto provas, despli alproksimiĝi al la bazo, kiam la kaptanto (kiu dumtempe kaptis ĵeton de ĵetanto) la pilkon povas tien ĵeti.

Por faciligi la bazo-ŝtelon ("base stealing") kaj mallongigi la kurendan vojon, la kuranto ofte alproksimiĝas kelkajn paŝojn antaŭ la bato (lead off). Se la ĵetanto pensas, ke kuranto jam troige aŭdacis, li povas ĵeti la pilkon al la konvena bazulo anstataŭ al forbatanto (pick off); se tiu tuŝas kun la pilko engante la kuranton, antaŭ ol li atingas la bazon, li oŭt-igas la kuranton.

Ludjuĝisto, poentumisto[redakti | redakti fonton]

La ludo estas ĝenerale gvidata de 2 ĝis 4 ludjuĝistoj, kiujn oni nomas umpire. La ĉef-ludjuĝisto staras ĉiam malantaŭ la Hejma Bazo. Se gvidas nur unu-du ludjuĝistoj, ili devas ĉiam alkuri tiun bazon, kie ŝajnas decido pri "safe" aŭ "out".

La poentumisto (scorekeeper) protokolas ĉerande de la ludkampo ĉiun agon kaj ludokazojn sur antaŭpreparita formularo, la poentofolio (scoresheet). Surbaze de tiuj notoj, oni faras multajn statistikojn, kiuj donas informojn pri ludforto de la teamoj kaj la unuopaj ludistoj. Similajn statistikaĵojn ŝatas basbal-fanatikuloj, sed tiuj ne havas signifon pri venko aŭ malvenko.

Ludilo, ekipaĵo[redakti | redakti fonton]

Pilko[redakti | redakti fonton]

Loupe.svg Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Basbala pilko.
Pilko.

La pilko havas diametron de ĉ. 9 cm, kio estas iom pli granda ol tenispilko. Ĝi estas produktita el du pecoj da blankaj ledaj ŝeloj, kiuj estas kunkudritaj per ruĝaj fadenoj. Ĝi ne entenas aeron, sed interne korkaĵon kaj ekstere dense vinditajn fadenojn. Pro tiuj ecoj la pilko estas malmola.

Batilo[redakti | redakti fonton]

Kvar batiloj kun historiaj signifoj.

Basbalbatilo konsistas el ligno aŭ aluminio. En la profesia ligo oni rajtas uzi nur lignajn batilojn, la amatoroj rajtas nur uzi tiujn el aluminio.

Ganto[redakti | redakti fonton]

Ĉiu ludisto de la surkampa teamo portas grandan ledoganton, kiu ebligas la facilan kaj sendoloran kapton de la pilko. La nunaj tipaj trograndaj, remburitaj, korbosimilaj gantoj aperis nur post la uzado de maldika ledoganto. Komence oni ne uzis gantojn. La kapta ganto de la Unua Bazulo (first baseman) estas pli granda ol tiu de aliuloj. La ganto de la forkampuloj (outfielder) havas plej ofte truojn, tra kiuj oni povas vidi la alfugantan pilkon.

La batisto portas paron da maldikaj ledaj gantoj por eviti estiĝon de veziketoj sur la fingroj kaj certigi pli bonan prenon. Kelkaj batistoj uzas nur unu aŭ nenian ganton.

Kasko[redakti | redakti fonton]

Forbatanto kaj kuranto (runner) portas plastan kaskon, por eviti la pilkobaton. Tiu kovras ĉe Ĵetanto eĉ la orelon.

Ekipaĵo de kaptanto[redakti | redakti fonton]

La Kaptanto portas aldonan protektan ekipaĵon, ĉar li sidas malantaŭ la Forbatanto kaj antaŭ la ludjuĝisto kaj li devas esti protektita kontraŭ la netrafitaj aŭ falŝirantaj pilkoj. Lia ekipaĵo konsistas el ankoraŭ pli granda kaj grave remburita, senfingra kapta ganto, vizaĝa masko, kasko, brustoprotektilo, ovoprotektilon (seksorganan protektilon, glano-, kaco-protektilon) kaj genuo-, kaj tibioprotektilojn. Kasko kaj vizaĝa masko estas facile, rapide depreneblaj, se la Kaptanto devas kapti flugpilkon kaj por tio necesas por li livera vido.

La malantaŭ li kaŭranta ĉefa ludjuĝisto estas simile protektita, sed li kompreneble ne havas gantojn.

Softbalo[redakti | redakti fonton]

Softbalo (molpilkado) estas varianto de basbalo. Ĉe tiu la pilko de la Ĵetanto estas forĵetita ne desupre, sed per ronda movo desube. Kelkaj reguloj estas malsamaj, sed la baza principo estas la sama. Por distingi basbalon de softbalo, oni nomas basbalon kelkfoje durbalo (hardball).

La ludkampo de softbalo estas ĉ. je 1/3 pli malgranda ol tiu de la basbalo, same la Bazoj estas nur 60 futojn (ĉ. 18 m) foraj unu de la alia. La batiloj estas plej ofte pli maldikaj kaj malpezaj.

La nomo de la ludo estas iomete konfuziga: la pilko estas pli granda ol tiu de la basbalo, sed same malmola. Ĝi estas do pro ties grandeco ne tiel forte forĵetebla kaj forbatebla.

En Usono, la plenkreskuloj ludas softbalon libertempe, la basbalo estas ludata fare de profesiuloj kaj studentoj. En Germanio la viroj ludas basbalon kaj virinoj softbalon.

Ekzistas du versionoj de softbalo:

Rapidkapta Softbalo[redakti | redakti fonton]

Ĉe fastpitch softball (rapidkapta softbalo), oni povas forbati la pilkon laŭplaĉa forto. Tiu ĉi varianto popularas en lernejoj, Universitatoj kaj ambiciaj amatorligoj. La virina fastpitch softball estas ekde 1996 olimpika disĉiplino. Krom Usono (Olimpika venkinto de 1996, 2000, 2004), la plej bonaj naciaj teamoj estas tiuj de Japanio kaj Aŭstralio.

Pigrakapta Softbalo[redakti | redakti fonton]

Slowpitch softball (pigrakapta softbalo) estas la "libertempa varianto" de softbalo, ĉe kiu la forbatita pilko de Ĵetanto devas iri klaran arkon. “Base Stealing“ ne estas malpermesita ĉe tiu varianto.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

La tipa moviĝo de ĵetanto.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Block (2005), pp. 106–108.
  2. Block (2005), pp. 71–72, 75, 89, 147–149, 150, 160, kaj postaj.
  3. Block (2005), pp. 86, 87, 111–113, 118–121, 135–138, 144, 160; Rader (2008), p. 7.
  4. Mason, Chris (2009-03-02). "Cricket 'Was Invented in Belgium'". BBC News. Arkivita el la originalo la 2an de Marto 2, 2009. [1] Alirita la 14an de Julio 2017.
  5. Block (2005), pp. 139, 140, 151, 164, 178, 179, et seq.; Hellier, Cathy. "Mr. Newbery's Little Pretty Pocket-Book". Colonial Williamsburg Foundation. [2] Alirita la 14an de Julio 2017 en Wikisource eldono de A Little Pretty Pocket-Book.
  6. "Why isn't baseball more popular in the UK?". BBC News. 2013-07-26. [3] Alirita la 14an de Julio 2017.
  7. "Major League Baseball Told: Your Sport Is British, Not American". The Daily Telegraph. Londono. 11a de Septembro, 2008. [4] Alirita la 14an de Julio 2017.
  8. Block (2005), pp. 58, 160, 300, 307, 310; Miller, Doug (2a de Aŭgusto, 2005). "Pittsfield: Small City, Big Baseball Town". Major League Baseball. [5] Alirita la 14an de Julio 2017.
  9. Block (2005), pp. 67–75, 181; Gutsmuths citita: p. 86.
  10. Block (2005), pp. 4–5, 11–15, 25, 33, 59–61, et. seq.
  11. Sullivan (1997), pp. 9–11.
  12. Block (2005), pp. xiv–xix, 15–18, 32–38, 42–47, et seq.; Rader (2008), pp. 7, 93–94.
  13. Sullivan (1997), p. 292.
  14. Block (2005), p. 84; Koppett (2004), p. 2; Rader (2008), p. 8; Sullivan (1997), p. 10.
  15. Sullivan (1997), pp. 32, 80, 95.
  16. Tygiel (2000), pp. 8–14; Rader (2008), pp. 71–72.
  17. Rader (2008), pp. 9, 10.
  18. Tygiel (2000), p. 6.
  19. 1858 Fashion Course Game Trophy Baseball, Robert Edwards Auctions, 2005 "Archived copy". Arkivita el la originalo en la 13a de Majo, 2013. [6] Alirita la 14an de Julio 2017
  20. "The 1858 Fashion Race Course Baseball Match". baseballalmanac.com. [7] Alirita la 14an de Julio 2017
  21. All Star Games of 1858 "Archived copy". Arkivita el la originalo en la 16a de Oktobro, 2013. [8] Alirita la 14an de Julio 2017
  22. Rader (2008), p. 27; Sullivan (1997), pp. 68, 69.
  23. Sullivan (1997), pp. 43, 73.
  24. Sullivan (1997), p. 83–87.
  25. Sullivan (1997), pp. 83, 130, 243.
  26. Zoss (2004), p. 136.
  27. Zoss (2004), p. 102.
  28. Sullivan (1997), p. 115.
  29. 29,0 29,1 Rader (2008), p. 71.
  30. Heaphy, Leslie, "Women Playing Hardball", in Baseball and Philosophy: Thinking Outside the Batter's Box, eld. Eric Bronson (Open Court, 2004), pp. 246–256: p. 247.
  31. Sullivan (1997), pp. 243–246.
  32. Sullivan (1997), p. 13.
  33. Rader (2008), p. 110; Zimbalist (2006), p. 22. Vidu National Agreement for the Government of Professional Base Ball Clubs. roadsidephotos.sabr.org. Alirita 2009-01-29.
  34. Sullivan (1997), pp. 13–16.
  35. Sullivan (1997), pp. 141–150; Sullivan (1998), pp. 8–10.
  36. Koppett (2004), p. 99.
  37. Burk (2001), pp. 56, 100, 102, 103, 113, 143, 147, 170, kaj postaj; Powers (2003), pp. 17–21, 27, 83, 121, 122, 160–164, 177; Rader (2008), pp. 60–71.
  38. Powers (2003), pp. 39, 47, 48.
  39. Burgos (2007), pp. 117, 118.
  40. David L. Fleitz, The Irish in Baseball: An Early History (2009)
  41. Jerrold Casway, Ed Delahanty in the Emerald Age of Baseball (2004) p. x

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Bradbury, J.C. The Baseball Economist: The Real Game Exposed (Dutton, 2007). ISBN 0-525-94993-3
  • Block, David (2005). Baseball Before We Knew It: A Search for the Roots of the Game. University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-6255-8. OCLC 70261798.
  • Burgos, Adrian (2007). Playing America's Game: Baseball, Latinos, and the Color Line. University of California Press. ISBN 0-520-25143-1. OCLC 81150202.
  • Burk, Robert F. (2001). Never Just a Game: Players, Owners, and American Baseball to 1920. University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4961-8. OCLC 28183874.
  • Dickson, Paul. The Dickson Baseball Dictionary, 3d ed. (W. W. Norton, 2009). ISBN 0-393-06681-9
  • Elias, Robert (2010) The Empire Strikes Out: How Baseball Sold U.S. Foreign Policy and Promoted the American Way Abroad. New York: The New Press. ISBN 978-1-59558-195-2
  • Elliott, Bob. The Northern Game: Baseball the Canadian Way (Sport Classic, 2005). ISBN 1-894963-40-7
  • Euchner, Charles. The Last Nine Innings: Inside the Real Game Fans Never See (Sourcebooks, 2007). ISBN 1-4022-0579-1
  • Fitts, Robert K. Remembering Japanese Baseball: An Oral History of the Game (Southern Illinois University Press, 2005). ISBN 0-8093-2629-9
  • Gutkind, Lee. The Best Seat in Baseball, But You Have to Stand: The Game as Umpires See It (Southern Illinois University Press, 1999). ISBN 978-0-8093-2195-7
  • Gillette, Gary, and Pete Palmer (eld.). The ESPN Baseball Encyclopedia, 5th ed. (Sterling, 2008). ISBN 1-4027-6051-5
  • James, Bill. The New Bill James Historical Baseball Abstract, rev. ed. (Simon and Schuster, 2003). ISBN 0-7432-2722-0
  • James, Bill. The Bill James Handbook 2009 (ACTA, 2008). ISBN 0-87946-367-8
  • Koppett, Leonard (2004). Koppett's Concise History of Major League Baseball. Carroll & Graf. ISBN 0-7867-1286-4. OCLC 54674804.
  • Mahony, Phillip, Baseball Explained (McFarland Books, 2014) ISBN 978-0-7864-7964-1.
  • Powers, Albert Theodore (2003). The Business of Baseball. McFarland. ISBN 0-7864-1426-X. OCLC 50866929.
  • Rader, Benjamin G. (2008). Baseball: A History of America's Game (3a eld.). University of Illinois Press. ISBN 0-252-07550-1. OCLC 176980876.
  • Sullivan, Dean (eld.) (1997). Early Innings: A Documentary History of Baseball, 1825–1908. University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-9244-9. OCLC 36258074.
  • Tygiel, Jules (2000). Past Time: Baseball as History. Oxford University Press. ISBN 0-19-508958-8. OCLC 42290019.
  • Zimbalist, Andrew (2007). In the Best Interests of Baseball?: The Revolutionary Reign of Bud Selig. John Wiley & Sons. ISBN 0-470-12824-0. OCLC 62796332.


Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Ĉi tiu artikolo plenumas laŭ redaktantoj de Esperanto-Vikipedio kriteriojn por elstara artikolo.